Hiển thị các bài đăng có nhãn AI. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn AI. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Hai, 20 tháng 10, 2025

Lừa đảo và deepfake nguy hiểm khôn lường nhờ AI

 Giả - Thật

dvnien copy từ https://tuoitre.vn/..., trang web này đăng ngày 14/01/2025 15:25

Lừa đảo và deepfake nguy hiểm khôn lường nhờ AI

Cứ 5 phút sẽ có một cuộc tấn công deepfake xảy ra trong năm 2025. Chỉ với vài giây, AI có thể tạo ra các bản audio y hệt giọng nói của bạn bè hoặc người thân, hay các video giả mạo chỉ từ một bức ảnh duy nhất.

AI khiến lừa đảo và deepfake nguy hiểm khôn lường - Ảnh 1.

Trí tuệ nhân tạo AI sẽ khiến những trò lừa đảo và deepfake giả mạo nguy hiểm khôn lường hơn trong thời gian tới - Ảnh: KASPERSKY

Diễn đàn Kinh tế thế giới (World Economic Forum) dự báo đến năm 2026, có thể tới 90% nội dung trực tuyến sẽ được tạo ra bằng AI. Trong khi đó, Báo cáo Identity Fraud của Kaspersky năm 2025 cho biết trung bình cứ 5 phút lại có một cuộc tấn công deepfake xảy ra.

Thoạt nghe, nhiều người có thể cho rằng mục tiêu chính của các cuộc tấn công deepfake và phishing AI là những người nổi tiếng hay các nhân vật có tiếng tăm. Tuy nhiên, mục tiêu và động cơ chính vẫn không khác gì so với các vụ lừa đảo từ trước tới nay.

Đó là người dùng phổ thông với thông tin cá nhân, ngân hàng, và thanh toán. Đối tượng thứ hai là các doanh nghiệp - nơi lưu giữ dữ liệu và tài sản có giá trị.

Khi phishing được nâng cấp bởi AI

Phishing là một hình thức lừa đảo trên Internet nhằm dụ dỗ nạn nhân tiết lộ thông tin đăng nhập hoặc chi tiết thẻ ngân hàng. Hình thức này có thể nhắm tới cả cá nhân lẫn doanh nghiệp và được thực hiện trên diện rộng, hoặc cá nhân hóa theo từng đối tượng.

Tin nhắn phishing thường giả danh thông báo từ ngân hàng, nhà cung cấp dịch vụ, hệ thống thanh toán điện tử, hoặc các tổ chức khác. 

Trong trường hợp lừa đảo theo hình thức phishing nhắm mục tiêu cụ thể, kẻ lừa đảo thậm chí còn giả mạo người quen biết của nạn nhân.

Trước đây các nội dung phishing thường sơ sài, đầy lỗi sai với nội dung thiếu thuyết phục. 

Giờ đây các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) cho phép kẻ tấn công tạo ra các tin nhắn và trang web cá nhân hóa, đưa ra thông điệp thuyết phục với ngữ pháp chính xác, cấu trúc logic và các đoạn văn mượt mà.

Ngày nay khi phishing trở thành mối đe dọa toàn cầu, những kẻ tấn công còn có thể nhắm đến các cá nhân sử dụng ngôn ngữ mà chúng không thành thạo, nhờ vào khả năng sáng tạo nội dung của AI. 

Thêm vào đó chúng có thể sao chép phong cách viết của cá nhân cụ thể - chẳng hạn như đối tác kinh doanh hay đồng nghiệp - bằng cách phân tích bài đăng mạng xã hội hoặc các nội dung khác liên quan đến cá nhân đó.

Deepfake âm thanh

Deepfake âm thanh là công nghệ sử dụng AI để tạo ra những đoạn âm thanh giả mạo giọng nói của người khác một cách chân thực. Chỉ với vài giây ghi âm giọng nói, AI có thể tạo ra các bản audio y hệt giọng nói của ai đó thân quen, chẳng hạn như bạn bè hoặc người thân.

Hãy tưởng tượng kẻ tấn công chiếm được tài khoản trên một ứng dụng nhắn tin của bạn, sau đó sử dụng các đoạn tin nhắn thoại trong cuộc trò chuyện để tạo ra bản ghi âm giả mạo giọng nói của bạn. Chúng có thể gửi các tin nhắn này đến bạn bè hoặc người thân của bạn.

Điều đáng sợ là với công nghệ ngày càng phát triển, những cuộc tấn công này hoàn toàn có thể xảy ra. Kẻ tấn công có thể lợi dụng giọng nói của bạn để yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp hoặc cung cấp thông tin nhạy cảm, dựa vào sự tin tưởng giữa các cá nhân để thực hiện hành vi lừa đảo ở cả cấp độ cá nhân lẫn doanh nghiệp.

Deepfake video

Kẻ tấn công còn có thể sử dụng công cụ AI để tạo ra các đoạn video giả mạo deepfake chỉ từ bức ảnh duy nhất. 

Chúng có thể sử dụng dễ dàng những phần mềm phức tạp để hoán đổi khuôn mặt trong video, đồng bộ chuyển động môi, tinh chỉnh các lỗi AI tạo ra và thêm giọng nói chân thực cho nhân vật.

Với những công cụ này trong tay, kẻ tấn công có thể nghĩ ra những âm mưu tưởng chừng như không thể - chẳng hạn như tạo ra các quảng cáo giả mạo, thực hiện các cuộc gọi lừa đảo, hoặc thậm chí tổ chức các cuộc gọi video trực tiếp, giả danh một đồng nghiệp đáng tin cậy hoặc một người thân thiết. Những hành vi này gây ra tổn thất tài chính nghiêm trọng cho các nạn nhân.

AI khiến lừa đảo và deepfake nguy hiểm khôn lường - Ảnh 1.Dân 'nghiện' YouTube, Instagram, Hàn Quốc khủng hoảng nhân lực chống deepfake

Công nghệ giả mạo 'deepfake' đang gây khó cho cơ quan quản lý Hàn Quốc, trong bối cảnh người dân ngày càng dành nhiều thời gian xem YouTube, Instagram.

Thứ Ba, 1 tháng 9, 2020

"Út "Trọc" chiếm đoạt 725 tỉ phí cao tốc Trung Lương ra sao?

Út "Trọc" chiếm đoạt 725 tỉ phí cao tốc Trung Lương ra sao?

Bị cáo Đinh Ngọc Hệ (tức Út "Trọc") tại phiên tòa sơ thẩm ngày 19.5. Ảnh: Thông tấn quân sự.
Bị cáo Đinh Ngọc Hệ (tức Út "Trọc") tại phiên tòa sơ thẩm ngày 19.5. Ảnh: Thông tấn quân sự.

Thứ Bảy, 29 tháng 8, 2020

"Giải mã" học sinh Bình Dương có điểm trung bình môn lịch sử cao nhất nước

 GIÁO DỤC

"Giải mã" học sinh Bình Dương có điểm trung bình môn lịch sử cao nhất nước

LĐO | 
Học sinh Bình Dương có điểm trung bình môn Lịch sử cao nhất nước. Ảnh: Đình Trọng
Học sinh Bình Dương có điểm trung bình môn Lịch sử cao nhất nước. Ảnh: Đình Trọng

Thứ Bảy, 4 tháng 7, 2020

Trắng, đen và công nghệ

Trắng, đen và công nghệ

  • Tác giả: HOA KIM
  • https://cuoituan.tuoitre.vn/... đăng ngày 04.07.2020, 10:00.

TTCT - Khi phong trào Black Lives Matter đòi quyền được đối xử công bằng cho người da màu và phản đối bạo lực cảnh sát bùng phát ở Mỹ rồi lan sang nhiều nước, những tranh cãi xoay quanh công nghệ nhận dạng khuôn mặt dường như nóng trở lại.

Trắng, đen và công nghệ
Ảnh: truthout.org

Các phần mềm nhận dạng khuôn mặt nói chung, cũng như các ứng dụng khác của trí tuệ nhân tạo (AI), có một lịch sử dài bị cáo buộc mang thiên kiến chủng tộc. Lĩnh vực nghiên cứu trí tuệ nhân tạo cũng thường bị chỉ trích là thiếu sự đa dạng khi đàn ông da trắng chiếm phần lớn, theo báo The Guardian.

Amazon “đạo đức giả”?

Amazon từng đăng đàn trên mạng xã hội Twitter kêu gọi chấm dứt “sự đối xử bất công và tàn bạo đối với người da đen” tại Mỹ và đổi ảnh banner trên trang chủ thành khẩu hiệu ủng hộ phong trào Black Lives Matter. Song công ty này lập tức bị gọi là “đạo đức giả” khi tiếp tục bán phần mềm nhận dạng khuôn mặt cho các lực lượng cảnh sát.

Trước sức ép ngày càng mạnh mẽ, đầu tháng 6-2020, Amazon tuyên bố đang tạm dừng một năm việc hợp tác cung cấp phần mềm nhận dạng khuôn mặt Rekognition do hãng phát triển cho cảnh sát Mỹ. Amazon không cung cấp chi tiết số lượng lực lượng cảnh sát hiện đang sử dụng phần mềm của hãng hoặc sử dụng cho mục đích gì.

Ngay thời điểm ra mắt vào tháng 11-2016, phần mềm Rekognition đã bị các nhóm nhân quyền chỉ trích là một hệ thống giám sát đầy quyền lực cung cấp công cụ để nhắm vào các cộng đồng người da màu. “Nhận dạng khuôn mặt là một công cụ khủng khiếp và thiếu chính xác, giúp thúc đẩy phân biệt chủng tộc và giám sát hàng loạt” - hạ nghị sĩ gốc Mỹ Latin Alexandria Ocasio-Cortez viết trên Twitter ngày 10-6.

Một thử nghiệm do Liên đoàn tự do dân sự Mỹ (ACLU) tiến hành năm 2018 cho thấy phần mềm Rekognition đã “nhận dạng” lầm 28 thành viên Quốc hội Mỹ là tội phạm có tiền án tiền sự, trong đó phần lớn là các chính khách da màu.

Trong tuyên bố ngày 10-6, Amazon cho biết sẽ tạm thu hồi quyền sử dụng phần mềm Rekognition trong các lực lượng cảnh sát cho đến khi có quy định chặt chẽ hơn về việc sử dụng công nghệ nhận dạng khuôn mặt trong lĩnh vực này. Quyết định được công bố không lâu sau khi hãng công nghệ IBM cũng tuyên bố chấm dứt vĩnh viễn việc nghiên cứu phát triển công nghệ nhận dạng khuôn mặt của hãng.

Dù có số ít người cho rằng hành động này thể hiện một bước đi đúng hướng, phần đông nhận xét đây không gì khác hơn là một chiêu trò PR của Amazon, đồng thời cáo buộc công ty có thể sẽ dành năm đó để cải tiến công nghệ và vận động hành lang để thúc đẩy Quốc hội ban hành các quy định có lợi cho việc tái giới thiệu công nghệ nhận diện khuôn mặt trong tương lai.

Giám đốc ACLU Nicole Ozer kêu gọi Amazon có những cam kết có ý nghĩa hơn và cho rằng “mối đe dọa của công nghệ giám sát này đối với quyền công dân và quyền tự do dân sự sẽ không biến mất trong một năm”. Theo Nicole, Amazon phải hoàn toàn cam kết thực hiện việc cấm sử dụng nhận dạng khuôn mặt cho đến khi các mối nguy hiểm có thể được giải quyết thỏa đáng.

Trắng, đen và công nghệ
Ảnh: Getty Images

Gương mặt và màu da

Động thái của IBM, Amazon hay mới nhất là Microsoft xới lại câu chuyện về những rủi ro cố hữu của AI, đặc biệt trong phương diện thiên kiến và xâm phạm quyền riêng tư.

“Mạng lưới thần kinh của công nghệ nhận diện bằng AI được đào tạo tốt và có khả năng nhận dạng đáng kinh ngạc, nhưng chỉ một tham số nhỏ bị sai lệch cũng có thể dẫn đến kết quả nhận dạng sai” - nhà nghiên cứu AI Ken Bodnar giải thích với tạp chí Forbes.

Theo ông Ken, trong lĩnh vực AI thì tất cả mọi thứ đều là một bài toán xác suất. Khi nhìn vào một khuôn mặt, công nghệ tính toán dựa theo một loạt các thuật toán và chỉ số khác nhau. Một trong những công cụ chính xác nhất hiện nay là mạng niềm tin sâu (deep belief network) hoạt động theo nguyên lý đánh giá từng chi tiết riêng lẻ trên khuôn mặt như cằm, khoảng cách giữa 2 mắt, kiểu tóc, chân mày, và môi, nhưng bản chất của mạng này vẫn là rất dễ bị đánh lừa.

Trong một số ứng dụng của nhận dạng khuôn mặt, ví dụ như trong các app chỉnh ảnh hay tạo “filter” lung linh cho cuộc gọi video, tính chính xác tuyệt đối không phải là vấn đề quá lớn. Nhưng nếu công nghệ này được sử dụng để giúp cảnh sát quyết định việc bắt hay không bắt một người thì đó lại là một câu chuyện khác.

Một nghiên cứu của MIT năm 2019 đã phát hiện rằng tất cả các công cụ nhận dạng khuôn mặt phổ biến đều gặp vấn đề lớn khi nhận dạng người da màu. Một nghiên cứu khác của Viện tiêu chuẩn và công nghệ quốc gia Hoa Kỳ cho thấy phần mềm nhận dạng khuôn mặt gặp nhiều lỗi hơn trong nỗ lực nhận diện người da đen và châu Á so với người da trắng.

Điều này có nghĩa là những người da màu có nhiều khả năng bị nhận dạng không chính xác hơn, và do đó trở thành mục tiêu bị cảnh sát nhắm đến một cách không công bằng. Đây hoàn toàn có thể là một kết quả không mong muốn, nhưng hệ quả mà nó mang lại là một thiên kiến chủng tộc nguy hiểm và trái đạo đức.

Theo nhiều chuyên gia, cuộc tranh luận về nhận dạng khuôn mặt chắc chắn còn diễn biến phức tạp và thậm chí có thể dẫn đến những kết quả ngoài dự kiến. Kjell Carlsson, chuyên viên phân tích tại công ty nghiên cứu thị trường Forrester, cho rằng các động thái bài xích nhận dạng khuôn mặt phản ánh sự thiếu hiểu biết của số đông người dân về công nghệ này.

Công chúng đang đánh đồng nhận dạng khuôn mặt với nhận dạng và theo dõi cơ thể, phân tích khuôn mặt, phát hiện khuôn mặt, nhận dạng giới tính/tuổi/dân tộc, xác nhận sinh trắc học... cũng như hiểu sai về sự khác biệt giữa một trường hợp sử dụng cụ thể và công nghệ nhận dạng khuôn mặt nói chung.

Theo Kjell, sự không rõ ràng trong cam kết thắt chặt quản lý công nghệ nhận dạng khuôn mặt của các hãng công nghệ dường như mang lại tác hại kép: chính sách không hiệu quả trong ngăn chặn việc lạm dụng nhận dạng khuôn mặt trong khi lại gây cản trở các trường hợp sử dụng cho mục đích chính đáng.

Theo ông, nhận dạng khuôn mặt có nhiều ứng dụng tích cực như giúp xác định nạn nhân trong các vụ bắt cóc, giúp chẩn đoán các rối loạn di truyền hiếm gặp ở trẻ em nhờ phân tích khuôn mặt ứng với kiểu hình di truyền, hoặc để giảm thiểu dương tính giả trong các kỹ thuật mà cảnh sát đã sử dụng để đối chiếu khuôn mặt kẻ tình nghi với dữ liệu tội phạm trong nhiều thập kỷ.

Bất chấp các động thái pháp lý và xã hội liên quan đến nhận dạng khuôn mặt, một thực tế không thể chối bỏ là công nghệ nhận dạng này sẽ tiếp tục chứng kiến sự đổi mới và phát triển mạnh mẽ trong hiện tại và tương lai.

Trên kho lưu trữ mã nguồn lớn nhất thế giới GitHub, nhiều hệ thống nhận dạng khuôn mặt phức tạp được người dùng tải lên và chia sẻ miễn phí cho thấy một dòng chảy ngầm của công nghệ này bên cạnh các sản phẩm do công ty lớn phát triển.

“Tôi hi vọng rằng [IBM, Microsoft hay Amazon] sẽ quay lại với một hệ thống được thiết kế tốt hơn, tôn trọng quyền riêng tư của người dùng và cho phép sử dụng trong những lúc cần thiết với ý thức bảo vệ người dùng và dữ liệu của họ” - bà Lovelesh Chhabra, phó chủ tịch Verizon Media, nói với Forbes.

“Tin vui là phát triển một công nghệ nhận dạng phi-thiên-kiến là hoàn toàn khả thi, với điều kiện mọi khâu liên quan, từ ứng dụng, phần cứng đến nhà cung cấp hệ điều hành, cần phải sẵn sàng cam kết cho mục tiêu đó” - André Ferraz, nhà sáng lập và CEO của Incognia, tỏ ra lạc quan.■

Theo thông báo của Amazon, phần mềm Rekognition vẫn tiếp tục được sử dụng trong các cuộc điều tra liên quan đến buôn lậu người do Trung tâm quốc tế về trẻ em mất tích và bị bóc lột (ICMEC) tiến hành. Hãng cũng không đả động đến Ring, công ty cung cấp chuông cửa thông minh tích hợp camera an ninh từng bị chỉ trích là góp phần gia tăng kỳ thị người da màu.

Một điều tra của tạp chí Motherboard năm 2019 cho thấy người da màu có xu hướng là nạn nhân nhiều hơn của ứng dụng Neighbors, nơi người dùng Ring đăng tải video và hình ảnh của những người lạ “đáng nghi” mà camera của họ ghi nhận được để cảnh báo cho cảnh sát và những người dùng trong cùng khu vực. Ứng dụng hiện đang là đối tác của hơn 1.300 sở cảnh sát trên khắp nước Mỹ - tăng hơn 300% so với tháng 8-2019.

Tài liệu được công bố rộng rãi mới đây theo đạo luật tự do thông tin của Úc dường như cho thấy cảnh sát bang Victoria có sử dụng phần mềm nhận dạng khuôn mặt do Công ty Clearview AI cung cấp.

Trong email trao đổi với một sĩ quan, dịch vụ này tự nhận là “Google cho những khuôn mặt” với khả năng đối chứng bất kỳ khuôn mặt nào do cảnh sát cung cấp với kho dữ liệu hơn 3 tỉ khuôn mặt đã được định danh. Để có được khối lượng dữ liệu khổng lồ đó, công ty đã sử dụng phương pháp gây tranh cãi là quét toàn bộ hồ sơ cá nhân của người dùng trên Facebook và các mạng xã hội phổ biến khác.

Người phát ngôn Sở cảnh sát bang Victoria khẳng định lực lượng này đã ngừng sử dụng phần mềm trên sau một thời gian thử nghiệm bằng các hình ảnh minh họa có sẵn trên mạng, và chưa ứng dụng công nghệ này vào bất kỳ cuộc điều tra thực tế nào.

Thứ Bảy, 2 tháng 5, 2020

Từ AK đến AI


Từ AK đến AI  Hồ Tú Bảo - GS CNTh Tin

https://vnexpress.net/... đăng ngày 02/05/2020 06:08 trong mục " Góc nhìn".

AK ở đây là súng tiểu liên tự động AK, viết tắt theo tên tổng công trình sư Liên Xô về vũ khí. AI gần đây đã thành từ quen thuộc, viết tắt tên tiếng Anh của ngành Trí tuệ nhân tạo.
Mikhail Timofeyevich Kalashnikov, trung tướng quân đội, nhà khoa học đã thiết kế và cho ra đời thế hệ AK đầu tiên vào năm 1947.  Còn "Artificial Intelligence" ngày nay được xem là công nghệ số chủ chốt của công cuộc chuyển đổi số ở mọi quốc gia.
Hồi ấy học hết hai năm đại học tôi đi bộ đội như bao sinh viên miền Bắc, rồi thành lính trinh sát sư đoàn tham gia 81 ngày đêm Quảng Trị mùa hè 1972. Lính bộ binh ở chiến trường khi nói về vũ khí thường đánh giá rằng súng phóng lựu M79 của Mỹ rất lợi hại, còn AK là khẩu tiểu liên đầy uy lực của quân giải phóng.
"Từ AK đến AI" không phải do tôi nghĩ ra. Trong một buổi sinh hoạt của nhóm Think Tank VINASA (Hiệp hội phần mềm và dịch vụ Công nghệ Thông tin Việt Nam), khi tôi kể chuyện thời quân đội với khẩu AK báng gập rồi trở về học tiếp, làm nghiên cứu và giảng dạy AI, giáo sư Trần Văn Nhung, nhà toán học và một lãnh đạo ngành giáo dục trong nhiều năm, đã thốt lên "đúng là từ AK đến AI rồi".
Các nhà toán học có năng lực tổng quát hoá, từ những trường hợp riêng phát biểu thành những điều chung, thành những định lý. "Từ AK đến AI" là khái quát ra cái "định lý" rằng trên con đường chúng ta đi từ thời chiến tranh đến thời xây dựng và phát triển, luôn cần những công cụ mạnh, như xưa là AK và nay là AI.
Ngành AI ra đời và phát triển chừng 10 năm sau khi những khẩu AK đầu tiên được chế tạo, với mục tiêu làm ra máy tính có thể hoạt động như có trí thông minh của con người, như nghe và hiểu được ngôn ngữ, biết nhìn và hiểu các vật thể xung quanh, biết suy luận theo logic... AI theo hướng truyền thống này gọi là "AI tổng quát" và sẽ tiếp tục lâu dài để dần biến những ước muốn của con người thành hiện thực.
Từ khoảng hơn hai mươi năm qua, một nhánh của AI nhằm vào giải quyết các bài toán cụ thể trong mọi lĩnh vực nhờ sử dụng dữ liệu với các phương pháp toán học và tin học đã phát triển rất nhanh và có ứng dụng rộng rãi. AI theo hướng này gọi là "AI chuyên dụng" hay "AI dựa vào dữ liệu". Có thể phân biệt một cách giản dị là nếu AI tổng quát nhằm làm cho máy móc thông minh, thì AI chuyên dụng nhằm giúp cho con người "thông minh" hơn khi giải quyết các vấn đề cụ thể.
Việc số hoá khắp nơi đang tạo ra những nguồn dữ liệu khổng lồ ở mọi lĩnh vực dẫn đến cơ hội và nhu cầu khai thác chúng. Các máy tính cũng ngày càng mạnh và rẻ hơn. Các thuật toán mới cũng luôn được tạo ra và cải thiện. Những thay đổi này dẫn đến nhiều đột phá gần đây của AI, làm AI có mặt ở mọi lĩnh vực, đang dần trở thành công nghệ thiết yếu của thời chuyển đổi số.
Các chương trình AI có thể phân tích dữ liệu để thấy các yếu tố bất định có nguy cơ dẫn đến rủi ro, có thể tính toán để tìm ra phương án có lợi, có thể gợi ý các quyết định cần cân nhắc...
Trong chiến lược AI của mình, nước Đức khẳng định sẽ tập trung vào "AI chuyên dụng". Trong phát biểu tại lễ kỷ niệm 45 năm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước sáng 30 tháng 4, khi nói về các nhiệm vụ của Thành phố Hồ Chí Minh, Bí thư Thành uỷ Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh "tập trung nghiên cứu ứng dụng Trí tuệ nhân tạo, tạo động lực phát triển Thành phố". Dường như đây là lãnh đạo đầu tiên nói riêng về AI thay vì kể tên rất nhiều công nghệ số.
Có thể nói chuyển đổi số là nội dung chính của cách mạng công nghiệp lần thứ tư, và AI là công nghệ chính của chuyển đổi số. Hiểu đúng về cơ hội vô giá của chuyển đổi số và vai trò AI là một điều quan trọng.
Trong nông nghiệp ta thường nghe về các trang trại thông minh, là các vườn rau, hồ cá, trại lợn... có cảm biến đo độ ẩm, chất lượng đất hay nước, trạng thái vật nuôi trồng. Nhờ phân tích các dữ liệu này, chương trình AI đề xuất cách xử lý thích hợp cho từng trường hợp. Hơn thế nữa, khi xây dựng được cơ sở dữ liệu quốc gia về nông nghiệp, AI có thể giúp phân tích và đánh giá cung-cầu trong và ngoài nước, hỗ trợ kiểm soát sản xuất để không phải giải cứu nông sản mà còn bán được giá.
Trong giao thông vận tải, AI giúp quản lý tổng thể về các luồng hàng hóa từ nơi xuất phát, nơi qua, nơi đến để phân bổ phương tiện vận tải với thời gian và chi phí thấp nhất. AI giúp kiểm soát tự động tình hình xe cộ đi lại trên đường, xử phạt nghiêm minh và rõ ràng.
Trong y tế, bên cạnh các chương trình hỗ trợ chẩn đoán và điều trị bệnh, với cơ sở quốc gia về hồ sơ khoẻ điện tử công dân đang xây dựng, tới đây AI có thể là thầy thuốc hàng ngày của mỗi người dân, giúp mỗi người tự động biết về tình trạng sức khoẻ của mình mọi lúc mọi nơi, biết phải làm gì khi cần. Một thí dụ của AI trong dịch Covid-19 là những chương trình truy vết tiếp xúc, giúp cảnh báo nếu ta ở gần người nhiễm virus này.  
Trong giáo dục ta đang quen dần với việc dạy và học online trong những ngày dịch bệnh. Việc học tập với các phần mềm online sẽ ngày càng phổ biến. Rồi đây các phần mềm thông minh sẽ đánh giá được trình độ từng người học, vì sao hiểu hay không hiểu một vấn đề, và đưa ra cách học phù hợp với từng người.
Những thí dụ như vậy có thể kể ra trong nhiều lĩnh vực. Điều quan trọng là AI giúp con người tăng cường năng lực trí tuệ ở nhiều mức khác nhau. AI không phải chỉ gồm những thứ cao siêu làm ta ngưỡng mộ. AI còn gồm rất nhiều công cụ để ai cũng có thể học và dùng.
Chủ một nhà hàng có thể dễ dàng thu thập dữ liệu về số lần các món ăn được khách gọi trong tuần hay cuối tuần, mùa đông hay mùa hè... và chương trình AI sẽ gợi ý cần chuẩn bị thực phẩm và nấu nướng ra sao để có lợi nhuận cao. Đây là thí dụ của Phân tích kinh doanh, một lĩnh vực của AI trong kinh tế, rất cần cho mọi doanh nghiệp thời chuyển đổi số, kể cả các doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Hiểu rõ "từ AK đến AI" là hiểu con đường ta phải đi, công cụ ta phải dùng. Có một số nhỏ người làm ra các công cụ AI, và số đông người cần học để dùng chúng trong cuộc sống và công việc.
Nếu xưa những người lính đã ra trận với AK, thì nay những người trẻ cần làm chủ được AI, khái quát lên là làm chủ được khoa học và công nghệ, để xây dựng và phát triển đất nước.
Năm tháng đã qua đi. Những chiến trường xưa đã im tiếng súng. Những người lính xưa ở hai chiến tuyến đã gặp lại, để nói về phát triển hôm nay như trong rất nhiều chương trình mà báo chí và các tổ chức phi chính phủ đã tổ chức nhiều năm qua.
Lịch sử đặt ta cạnh nhau trong hai ngày 30 tháng 4 và mùng 1 tháng 5. Một bên là chiến tranh, một bên là xây dựng. Một bên trong quá khứ với AK, một bên trong hiện tại với AI. Bạn nghĩ gì về "từ AK đến AI"?
Hồ Tú Bảo

Thứ Hai, 24 tháng 6, 2019

Những bóng ma của quá khứ, Tư tưởng thống trị của "vĩ đại"

Những bóng ma của quá khứ, Tư tưởng thống trị của vĩ đại

Copy từ https://giaoduc.net.vn/van-hoa/nhung-bong-ma-cua-qua-khu-tu-tuong-thong-tri-cua-vi-dai-post198834.gd
  Nguyễn Thị Lan Hương
(GDVN) - Ai có thể trả lời được những câu hỏi về tương lai, nếu những kẻ quyền lực lèo lái đó không biết chấm dứt những hành vi tội ác của họ với thế giới?
LTS: Báo Điện tử Giáo dục Việt Nam tiếp tục nhận được bài viết của tác giả Nguyễn Thị Lan Hương - nghiên cứu sinh về giáo dục tại Hoa Kỳ chia sẻ về “Những bóng ma của quá khứ”? Tư tưởng thống trị của “vĩ đại”.
Tòa soạn trân trọng gửi đến độc giả bài viết.
Nhân thủ tướng Đức nhắc lại việc “lịch sử” là kết nối của quá khứ và hiện tại và chúng ta đang sống với “những bóng ma quá khứ” [1] trong cuộc đấu tranh với những tư tưởng dân túy cực đoan ở Đức, châu Âu và khắp thế giới, tôi vô tình lật lại cuốn truyện nhỏ Chương trình Nghị sự [2], và xin thưa với thủ tướng, đó không là quá khứ, đó đang là hiện tại và tương lai!
Sách Chương Trình Nghị Sự, viết về Hitler và những tập đoàn lớn đứng sau ủng hộ chế độ phát xít và săn đuổi con người ở châu Âu (Ảnh: tác giả cung cấp).
Trong tháng 2/2015, khi đang tham dự học lớp Triết học trong giáo dục của Giáo sư Bryan Griffith, tại Đại học A&M University – Corpus Christi, Texas [3], trong chương trình Tiến sỹ Giáo dục Lãnh đạo Đại học, ông có nói với chúng tôi 2 điều:
(i) Nên đọc cuốn Imagined Truth ông viết [3], về một sự thật được tưởng tượng trong thời đại hiện nay và có lẽ, để không sốc khi thời đại của “alternatives” (thay thế bằng sự thật giả khác) được diễn ra sau đó, sau hơn 30 năm cuốn truyện về 1984 được xuất bản lần đầu, với cùng một tác giả của cuốn truyện Nông Trại [4].
(ii) Những gì đang diễn ra trong lớp học này được cả thế giới theo dõi.
Khi tôi được biết việc tôi học là để thử nghiệm cho chương trình học công nghệ online, không nằm trong chương trình ban đầu tôi đăng ký học, tôi có gặp lại thầy Griffith để hỏi ý kiến và ông nói, “Những gì diễn ra tại đại học này không được quyết định bởi chúng tôi, nó được quyết định bởi những người ở rất xa, rất cao cấp và không thể thay đổi được”.
Có gì liên quan giữa lời của một giáo sư Mỹ về triết học và Chương trình Nghị sự?
Về “bóng ma quá khứ” hay hiện thực trái khoáy mà chúng ta giả vờ như không nhìn thấy trong mỗi ngày, trong mỗi hành động của những xoay chuyển thế giới, với những mưu tính “thống trị”, “nạn thuộc địa hóa”, của những thế lực mong muốn mình trở nên vĩ đại, lèo lái cả thế giới phục vụ cho những lợi ích của mình?
Những Quý ông ở Davos [5] và Chủ Tịch “Xi” ở Biển Đông [6]
Trước khi nói đến vấn đề trên, trước hết phải nói rõ, tôi rất kính trọng lòng yêu nước của Chủ Tịch Trung Quốc và những con người vĩ đại trong thời đại hiện nay tham dự những cuộc họp thường niên ở Davos, theo những chủ đề mà toàn cầu đang đối mặt. 
Việc trích dẫn một ví dụ của Davos, những Quý Ông (Gentleman) ở đây chỉ là việc “học đòi” của cá nhân tôi, theo cuốn Chống lại chủ nghĩa tri thức trong đời sống Mỹ [7], theo đó, Hofstadter đã tự nhận định rằng thời đại của Quý Ông đã “tụt lùi” từ những thế kỷ 17, nên giờ này chúng ta mới ra thế này!

Não – Trí Tuệ Con Người và AI trong giáo dục: Liệu có những điểm mù?

Vào tháng 1/2017, Chủ Tịch Trung Quốc đến tham dự Davos với tuyên bố long trọng cho toàn thế giới: Ủng hộ thương mại tự do và bình đẳng! 
Theo đó, ông cam kết Trung Quốc hoàn toàn ủng hộ bất kỳ đất nước hay tổ chức nào làm ăn dựa trên công bằng và thịnh vượng chung, ông phản đối những gì được coi là “áp đặt”, ép buộc” hay cưỡng bức từ những hình thức cạnh tranh sức mạnh từ một bên sang bên khác. Thật là tuyệt vời! 
Điều quan ngại nhất với thế giới và châu Á hiện nay, đặc biệt là các quốc gia láng giềng với Trung Quốc là vấn đề Biển Đông, Trung Quốc đã quân sự hóa các biển đảo và lãnh thổ của quốc gia khác, bất chấp phán quyết của trọng tài quốc tế và những phản ứng của các quốc gia xung quanh.
Việc phát triển dự án Một Vành Đai Một Con Đường với những hệ lụy vay nợ cho các quốc gia tham gia, gây tình trạng gán lãnh thổ/vùng biển để trả nợ, hay những chương trình nghiên cứu mà “cần thêm nữa những gương mặt châu Phi”, việc mua bán hàng loạt các công ty công nghệ khắp thế giới…đều làm các nước, các dân tộc chưa hiểu rõ việc Trung Quốc thực sự mong muốn hợp tác vì một thế giới thịnh vượng chung hay vì mục tiêu lãnh đạo thế giới theo kiểu “Trung Quốc đặc sắc?”.
Một trong những việc mà Trung Quốc hoàn toàn có thể và nên làm là việc hóa giải những bất ổn tại Biển Đông với các quốc gia láng giềng, như một hành động minh chứng cho việc ủng hộ bình đẳng và tự do thương mại. 
Điều này hoàn toàn nằm trong khả năng và thiện chí chứng minh tư cách và lời hứa của Trung Quốc với thế giới, lời hứa của một Gentleman (Quý Ông) ở Davos!
Chỉ có điều, chúng ta cần thời gian để xem liệu những gì Chủ Tịch Trung Quốc nói và làm có là một hay không? 
Bởi cho đến nay, việc quân sự hóa biển đảo và lãnh thổ nước khác vẫn là một bài toán cho Trung Quốc và thế giới, bởi thế giới chỉ cần nhìn vào Biển Đông để hiểu, Trung Quốc có thực sự là Quý Ông hay không?
Tự động hóa, AI và kế hoạch “Universal Income” (Thu nhập tối thiểu toàn cầu), dựa trên đánh thuế robot? [8]
Một trong những chủ đề không chỉ ở Davos mà khắp thế giới đang bàn luận, chúng ta đang “chuyển đổi” sang một thời đại mới như thế nào? Thời đại của internet vạn vật, thậm chí internet hóa, số hóa cả con người!

“Ai giết con chim nhạn?”: khủng hoảng giáo dục và đạo đức kinh tế toàn cầu

Những báo cáo từ những tập đoàn lớn, những think-tank toàn cầu, những Big4/8, đều đưa ra những “nhận định” về việc tự động hóa và robot sẽ thay thế con người trong khoảng 10 năm tới và sự thất bại của giáo dục, đặc biệt là giáo dục đại học trong việc chuyển đổi nêu trên. 
Vì thế, để giải quyết những vấn đề xã hội, học thuyết về Thu Nhập Tối Thiểu toàn cầu [9] dựa trên đánh thuế robot (can tội cướp việc làm của con người), dùng ngân sách đó trả cho mỗi người một khoản tối thiểu để sống và làm thơ, mỗi tuần chỉ làm việc khoảng 4h, chúng ta sẽ hướng tới một thế giới đại đồng tuyệt đối, bởi đa số sẽ chỉ cần nhận thu nhập tối thiểu, auto và robot sản xuất thừa đủ lương thực cho cả thế giới ăn…
Vậy điều gì để phản đối một ước mơ về đại đồng thế giới với 4h làm việc mỗi tuần mà vẫn đủ tiền ăn tối thiểu?
Theo những khảo sát của châu Âu, nhân dân phản đối chế độ Thu nhập Tối thiểu [9], do bởi, họ là con người và họ cần nhiều hơn những gì được gọi là tối thiểu. 
Vì là xã hội con người, họ cần một cuộc sống được học, được làm việc, được phát triển năng lực của họ qua việc làm và giao tiếp giữa con người với con người, chứ không chỉ là con người với máy móc và thế là hết, bởi con người với con người lại chỉ thuần túy giao tiếp qua mạng “ảo”!
Hơn thế, cuộc sống của những con người với thu nhập tối thiểu sẽ là gì, nếu không là “chế độ nô lệ mới” trong thời đại công nghệ?
Việc có cho phép máy móc, auto và robot thay thế con người và công việc con người hiện đang làm hay không, những máy móc được cài đặt AI với lời ca ngợi về năng lực vượt trội so với con người.
Theo đó, 65% người lao động sẽ được thay thế và phải qua tái đào tạo, để tìm kiếm việc làm mới hoặc có thể mãi mãi không có tương lai, điều đó hóa ra lại do “những quyền lực lèo lái”.
Những quyền lực này, trong “Đổ vỡ. Một thập kỷ khủng hoảng kinh tế thay đổi thế giới và Bất Bình Đẳng Toàn cầu” chỉ rõ: “Những quyền lực chính trị và kinh tế xuyên quốc gia, một thế hệ tư bản mới, có khả năng điều khiển toàn thế giới, chưa bao giờ xuất hiện trên lịch sử loài người”.
Liệu những tập đoàn được kể trong Chương trình nghị sự có khác gì với những nhận định trên đây không?
Giải quyết bất bình đẳng toàn cầu như thế nào, khi những quyền lực kinh tế và chính trị “lái” thế giới đi đến những lợi ích của vài quốc gia, vài tập đoàn toàn cầu?
Tương lai nào cho loài người dưới chế độ “tư bản kiểm soát” bằng hacking trí não người, đo lường trung thành chế độ và điều khiển xã hội bằng những “thủ đoạn” công nghệ “big data”?
Chúng ta đã ngạc nhiên với những scandal lớn về hacking qua lại giữa các quốc gia hàng đầu thế giới, về những vụ mua bán dữ liệu người dùng của các hệ thống social media với giá rẻ mạt và còn nữa…nhưng không có cuốn nào để nói đến một “cuộc chiến đấu mới chống lại xâm phạm về nhân quyền” thông qua công nghệ thời đại internet hóa này hay bằng “Thời đại của Chủ nghĩa Tư bản Kiểm soát – Cuộc Chiến đấu vì Tương lai nhân loại ở thời đại quyền lực mới”!
(Ảnh: tác giả cung cấp).
Câu hỏi về việc, một sáng thức dậy, bạn biết bạn bị hack trí não, kết nối trí não bạn với những con người xa lạ khác, về việc hãng bạn làm, chỗ bạn mua sắm, suy nghĩ và tư duy, cảm xúc thầm kín của bạn, tất cả đều được “lột truồng” trong một thế giới công nghệ xoay quanh toàn bộ cuộc đời bạn, từ lúc mới đẻ đến lúc chết, bạn sẽ nghĩ thế nào?
Câu hỏi về việc, những đứa trẻ, những con người ham thích học hỏi, trở thành nạn nhân của những thử nghiệm nghiên cứu trên con người một cách bất hợp pháp và vô nhân đạo, kéo dài hàng chục năm, chỉ để phát triển năng lực của chương trình AI với máy tính, phục vụ cho mục đích quân sự và kinh doanh kiếm lời, cho vài quốc gia chạy đua vũ trang toàn cầu, chúng ta hình dung chúng ta đang sống ở thời đại nào?
Tương lai nào cho thế giới loài người?
Liệu những gì trên đây là “bóng ma quá khứ” hay “hiện thực” hiển nhiên như “bóng ma giữa ban ngày”?
Ai có thể trả lời được những câu hỏi về tương lai, nếu những kẻ quyền lực lèo lái đó không biết chấm dứt những hành vi tội ác của họ với thế giới?
Tài liệu tham khảo:
[1] //www.sggp.org.vn/chau-au-lo-ngai-phong-trao-dan-tuy-va-cuc-huu-594014.html; //www.tienphong.vn/the-gioi/thu-tuong-duc-canh-bao-cac-the-luc-den-toi-troi-day-o-chau-au-1421388.tpo
[2] //khoahocphattrien.vn/kham-pha/chuong-trinh-nghi-su-cuon-tieu-thuyet-viet-ve-hitler-thang-giai-goncourt/20190222105243609p1c879.htm
[3] //www.tamucc.edu/profiles/dec08/profile_griffith.html
[4] //money.com/money/4648774/trump-1984-dystopian-novel-sales-brave-new-world/; //en.wikipedia.org/wiki/Nineteen_Eighty-Four
[5] //www.weforum.org/agenda/2019/01/shaping-the-future-at-davos-2019/; //www.bloomberg.com/news/articles/2019-01-20/dimon-schwarzman-and-other-davos-a-listers-add-175-billion-in-10-years
[6] //www.weforum.org/agenda/authors/xi-jinping/;  //thediplomat.com/2016/12/its-official-xi-jinping-breaks-his-non-militarization-pledge-in-the-spratlys/
[7] //en.wikipedia.org/wiki/Anti-intellectualism_in_American_Life
[8] //futurism.com/images/universal-basic-income-answer-automation;  //www.weforum.org/agenda/2019/03/what-happened-to-all-the-hype-about-universal-basic-income
[9] //vtv.vn/kinh-te/mot-nam-thi-diem-tra-thu-nhap-co-ban-tai-phan-lan-nguoi-dan-tich-cuc-hon-khi-tim-viec-lam-moi-20180113115203717.htm; //nghiencuuquocte.org/2016/03/10/tai-sao-nha-kinh-te-phan-doi-luong-toi-thieu/; //soha.vn/bao-dong-tai-paris-mua-xuan-lien-minh-chau-au-dang-go-cua-tung-quoc-gia-tt-macron-mac-ket-trong-the-bi-20181209121959244.htm
Nguyễn Thị Lan Hương