Tham quan làng nghề dệt choàng hơn trăm năm tuổi ở Đồng Tháp

dvnien copy từ https://thamhiemmekong.com/thong-tin-du-lich-mien-tay ; trang web này không ghi tên tác giả và ngày đăng.

 Du Lịch Miền Tây  Thông Tin Du Lịch Miền Tây  Tham quan làng nghề dệt choàng hơn trăm tuổi ở Đồng Tháp

THAM QUAN LÀNG NGHỀ DỆT CHOÀNG HƠN TRĂM TUỔI Ở ĐỒNG THÁP

Từ bao đời nay, chiếc áo bà ba cùng khăn rằn đã trở thành hình ảnh gần gũi với mọi người, như là một biểu tượng cho người dân vùng đồng bằng sông Cửu Long. Đó cũng là sản phẩm của làng nghề dệt choàng Long Khánh A ở xã Long Khánh A, huyện Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp. Với những cố gắng trong quá trình phát triển, làng nghề dệt choàng Long Khánh đã trở thành một trong những làng tiểu thủ công nghiệp tiêu biểu của tỉnh Đồng Tháp.

Làng nghề dệt choàng Long Khánh

Dọc theo cù lao sông Tiền, làng nghề dệt choàng hình thành tại Long Khánh vào những năm đầu thế kỷ XX. Theo những cụ cao niên thì trước kia ông bà, cha mẹ trồng dâu nuôi tằm để dệt vải Cẩm Tự (vải Lãnh Mỹ A). Thời đó người dân nơi đây chỉ sử dụng thủ công để thực hiện các khâu đảo chỉ, nấu chỉ, quay chỉ, dệt… năng suất và hiệu quả đạt không cao. Do đó, một số người bỏ một thời gian học hỏi việc dệt khăn choàng từ tỉnh An Giang sau đó đem những mẫu mã và cách dệt choàng về xã Long Khánh A truyền lại cho các thế hệ con cháu. Thấy kỹ thuật dệt choàng dễ thực hiện và sản phẩm tiêu thụ nhanh hơn vải Cẩm Tự nên từ người dân làng nghề dệt Cẩm Tự chuyển hẳn sang nghề dệt choàng.

Làng nghề dệt choàng hoạt động quanh năm nhưng vào khoảng từ giáp Tết Nguyên đán đến tháng 4 âm lịch là mùa làm ăn nhộn nhịp nhất của các hộ dân nơi đây. Nếu có dịp du lịch Đồng Tháp, đặt chân đến làng nghề dệt choàng Long Khánh A âm thanh những máy dệt choàng, se chỉ vang lên liên hồi. Trong không khí sôi động ấy của làng nghề, máy móc hoạt động liên tục, khắp sân nhà đều là những cuộn sợi đủ màu sắc được phơi trong nắng. Những guồng máy dệt tay hầu như đã dần được thay thế bằng cơ giới hóa để tăng năng suất.

Chỉ dệt khăn được đem phơi sau khi ngâm bằng hồ gạo pha với nước

Trung bình, một khung dệt máy, người lao động có thể dệt được khoảng 50 -60 sản phẩm khăn choàng/ngày. Bằng việc cơ giới hóa, sản phẩm làm ra tăng hơn trước gấp ba lần so với phương pháp dệt thủ công. Với gần 50 hộ sản xuất, trung bình mỗi năm, làng nghề cung ứng ra thị trường các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, Thành phố Hồ Chí Minh và Campuchia… gần 1,5 triệu chiếc khăn các loại.

Những cuộn sợi đủ màu sắc phơi trong nắng

Với nghề dệt, máy móc đã thay thế sức người trong nhiều công đoạn. Nhiều gia đình đầu tư nồi hấp, máy dệt để đáp ứng nhu cầu sản xuất với số lượng lớn nhưng trình tự thực hiện, từ đảo chỉ, nấu, nhuộm màu, khấy hồ, phơi khô, quay chỉ, móc cửi, dệt không hề thêm bớt đi một khâu nào. Nhìn những chiếc khăn có phần mộc mạc nhưng cũng kỳ công chẳng kém các sản phẩm tơ lụa quý phái.

Máy móc đã thay thế sức người trong nhiều công đoạn

Nhớ lại vào khoảng từ năm 2000 đến 2012, người dân nơi đây cho biết tình hình sản xuất của làng nghề lúc đó gặp nhiều khó khăn. Do nền kinh tế mở nên thị trường đa dạng hóa sản phẩm, chiếc khăn rằn truyền thống đối mặt với sức ép cạnh tranh rất lớn từ những chiếc khăn lông, khăn được làm từ các sợi tổng hợp. Sức mua giảm, đồng nghĩa với thời hoàng kim của chiếc khăn rằn không còn. Khăn choàng dệt xong chất đầy trong nhà nhưng không có nơi tiêu thụ.

Hệ lụy tất yếu là lợi nhuận của ngành nghề không còn đủ sức hấp dẫn để “níu chân” người lao động. Vì thế, nhiều hộ gia đình đã ngừng sản xuất. Do đó, số khung dệt giảm khá mạnh, có thời điểm còn chưa đầy 20 khung. Không thể đứng yên chứng kiến làng nghề đứng trên bờ vực bị mai một, những khung cửi đóng mạng nhện, các nghệ nhân nơi đây đã mạnh dạn thay đổi cách dệt, cải tiến mẫu mã…

Người thợ đang làm công đoạn xoắn chỉ vào cuộn

Dù không qua bất kỳ một trường lớp nghệ thuật nhưng chỉ bằng đôi tay khéo léo, đôi mắt thẩm mỹ của người làm nghề lâu năm, những người thợ Long Khánh A đã phối màu lại cho sản phẩm, tạo nên dấu ấn rất riêng, vừa mang đậm dấu ấn quê hương vừa pha chút hiện đại.

Ngoài 2 màu sắc trắng – đen truyền thống thì khăn choàng Long Khánh A hiện tại còn được dệt phối bằng những màu lạ mắt, tinh tế như: Hồng – trắng, đen – đỏ, xanh – hồng… Không chỉ mang khăn rằn tới với những người dân miệt vườn, những nghệ nhân ở làng dệt choàng Long Khánh đã biến những sản phẩm của quê hương trở thành những món quà lưu niệm, đồ thời trang “độc” và “lạ” phục vụ khách du lịch, người dân thành phố như áo dài, áo bà ba, túi xách, cà vạt, nón…

Nghề dệt dù vất vả nhưng mọi người đều vui vẻ tất bật với công việc

Chính sự thay đổi kích cỡ, màu sắc, họa tiết, hình thức sản phẩm… khăn rằn mang thương hiệu Long Khánh A ngày càng trở nên đa dạng và tinh tế hơn, dần chinh phục được thị hiếu khách hàng.

Trải qua bao thăng trầm của thời gian, những sản phẩm từ làng dệt choàng Đồng Tháp không chỉ mang nét đặt trưng văn hóa, mà còn đem lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân địa phương. Tuy mộc mạc nhưng lại được dệt hết sức kỳ công, tỉ mỉ, đây sẽ là món quà vô cùng độc đáo của vùng đất sen hồng thân thương, điểm tô thêm vào văn hóa phương Nam những màu sắc mới mẻ, độc đáo.

Đến đây du khách được tận mắt những công đoạn làm nên chiếc khăn

Ngày nay, làng nghề dệt choàng Long Khánh A không chỉ phát triển nghề dệt mà còn phát triển du lịch. Đây là điểm tham quan trải nghiệm du lịch làng nghề truyền thống độc đáo cho du khách trong và ngoài nước. Du lịch Đồng Tháp ghé thăm làng nghề bạn sẽ có cơ hội tìm hiểu, tận mắt những công đoạn làm nên chiếc khăn choàng Long Khánh A có lịch sử hơn 100 năm tuổi này. 

Du khách đến tham quan và mua quà lưu niệm tại làng nghề.

Ngoài ra, tại các điểm tham quan còn trưng bày những chiếc máy dệt thủ công trước đây để giới thiệu cho du khách. Thú vị nhất là trải nghiệm trở thành người thợ dệt khăn, tự mình làm ra những chiếc khăn rằn với chiếc máy dệt thủ công dưới sự hướng dẫn tỉ mỉ của người dân địa phương. Bên trong cơ sở còn có những kệ hàng trưng bày những chiếc khăn choàng sau khi dệt xong để cho du khách có thể mua làm quà lưu niệm hay quà tặng cho chuyến tham quan của mình.

Ảnh: Sưu tầm, FB Ke Nhu Huynh

Ông lão 'kéo làng nghề' đi... 10 vòng Trái đất

 Thời sự Phóng sự

dvnien copy từ https://tuoitre.vn/..., trang web này đăng ngày 27/03/2023 09:41

Kỳ 4: Ông lão 'kéo làng nghề' đi... 10 vòng Trái đất

TIẾN TRÌNH

Mỗi năm, ông lão 86 tuổi ở Trà Vinh vẫn đi bộ hơn chục ngàn cây số, kéo theo chiếc xe chất đầy sản phẩm làng nghề đi khắp xóm làng miền Tây.

Ông lão 86 tuổi vẫn bền bỉ mỗi ngày “kéo làng nghề” đi hàng chục km - Ảnh: TIẾN TRÌNH

Và tính ra, đời kéo xe của ông đã giẫm chân ít nhất hơn... 400.000km, tương đương vòng quanh Trái đất 10 lần theo đường xích đạo.

Mấy chục năm rồi, ổng càng đi càng khỏe dữ thần. Ông đi nắng đi mưa nhưng không hề bệnh tật, không tốn tiền mua viên thuốc nào.

Bà Sơn Thị Dê

Từ làng nghề nổi tiếng Trà Vinh

Ông Thạch Chanh Đa (ấp Trà Tro, xã Hàm Giang, Trà Cú, Trà Vinh) nói rằng ở xứ Giồng Tre này, nếu nói ai là người khỏe nhất sóc (làng của đồng bào Khmer) thì chẳng ai phân bì nếu có người cho rằng đó là ông lão Thạch Chau. 

"Xưa giờ ổng không bệnh hoạn, không tốn tiền mua một viên thuốc nào. Tới giờ ổng già dữ lắm rồi mà vẫn kéo xe chở đầy đồ đi bộ tới Bến Tre, Vĩnh Long. Tui mà đi xe còn mệt, nói gì đi bộ như ổng thì chịu...", người thợ mộc của làng nghề tre Trà Tro thán phục sự bền bỉ của ông lão "được thương nhất sóc" này.

Ấp Trà Tro nằm bên con đường rặng tre từ chợ Hàm Giang nối vào. Chi chít qua những phum, sóc của đồng bào Khmer là hàng chục trại mộc chuyên làm các sản phẩm từ tre bán đi khắp nơi. 

Chị So Ny, gia đình mấy đời làm nghề đóng chõng, tủ, bàn ghế... tất tần tật từ tre, nói dân ở đây mở mắt ra là thấy cây tre, lớn lên là biết cây cưa, cây đục đóng đồ tre. Nhà cũng cất từ tre, vật dụng trong nhà từ chiếc tủ, cái giường đến đôi đũa... cũng từ tre. 

"Dân ở đây mười người thì có mười người biết làm đồ từ cây tre", chị thợ mộc Thạch Loan nói vui rằng cây tre là sinh kế bao đời của người dân Trà Tro này.

Mỗi thời kỳ dân xứ Trà Tro lại làm ra sản phẩm phù hợp. Như có thời dân khắp nơi về đây đặt mua mê bồ quây lúa. Tới thời người ta không quây lúa bằng mê bồ nữa thì họ làm ra những chiếc thang tre bán xa gần. Đến lúc thang tre ít được ưa chuộng thì người ta lại đóng chõng tre, giường tủ, bàn, ghế... 

"Cái gì họ cũng làm được từ tre", chị So Ny tự hào.

Nhưng cũng có một sự thật như chị Thạch Loan nói: "Dân ở đây chỉ biết làm thôi, chứ buôn bán dở lắm. Đồ mình làm ra ai tới mua thì bán, còn không thì chất đó"...

Trên đường kéo xe, ông Thạch Chau (trái) có bạn bè ân tình khắp nơi - Ảnh: TIẾN TRÌNH

Đến ông lão kéo làng nghề đi khắp nơi

Thế rồi, ông Thạch Chau (86 tuổi), ba chị Loan, tính không bán được gần thì phải đi xa. Ông cùng đàn ông khỏe mạnh trong sóc quyết tâm đưa đồ tre Trà Tro đi xa hơn. 

Không có xuồng ghe, họ dùng những chiếc xe kéo chất đầy nào thang, giường, chõng... rồi lấy sức người thay máy kéo đi tít tận về miệt Càng Long, Hựu Thành, Duyên Hải rao bán. Bất kể nắng mưa, nặng nhọc, quãng đường xa biết mấy, chừng nào bán hết đồ họ mới quay về sóc.

Cũng từ đó, hình ảnh người đàn ông trùng trục đi bộ, kéo theo chiếc xe chất đầy đồ tre xuất hiện ở nhiều làng xóm miệt vườn. 

"Mình chịu khó vậy mà bán được lắm. Đồ mình bán vừa tốt lại rẻ nên người ta mua. Nhiều lần tôi kéo đồ vô xóm là cả xóm xúm lại mua hết đồ luôn..." - ông Thạch Chau kể thấy ông kéo xe đi bán được hàng nên nhiều người cũng chất đồ lên xe kéo đi bán.

Càng về sau, quãng đường ông Thạch Chau phải đi càng xa hơn, hàng chục rồi hàng trăm cây số mỗi tuần. Những bước chân bền bỉ của ông già như kéo theo cả làng nghề. Ông đi xa không chỉ vì cơm gạo nữa, mà phải đi để đồ tre của sóc mình làm ra bán được. Và thế là ông cứ đi, đi mãi, không biết là mồ hôi ông đã rơi trên ngàn cây số rồi.

Bà Sơn Thị Dê, vợ ông, nói từ khi chồng mình kéo xe đi bán xa, đồ tre chuyến nào cũng được bán hết. Gia đình cũng đỡ thiếu trước hụt sau, sóc nghề cũng vui nhộn hơn. 

Trước mỗi chuyến đi của chồng, bà Dê thường nấu mâm cơm để cúng ông bà, cầu mong ông đi đường bình an, bán được hàng. Tối hôm trước chuyến đi, hàng hóa được chất lên xe, ràng chặt. Để khi ông thắp nhang lên bàn thờ xong là bước thẳng ra khỏi nhà.

"Cũng ngộ, ban đầu thấy ổng kéo xe nặng nhọc nên ổng đi lần nào tui cũng khóc. Nhưng mấy chục năm nay rồi, ổng càng đi càng khỏe dữ thần. Ổng đi nắng đi mưa nhưng không hề bệnh tật, không tốn tiền mua viên thuốc nào", bà Dê tự hào về chồng.

Ông Thạch Chau xua tay: "Bả nói vậy chứ tui giờ cũng yếu rồi. Hồi trước mỗi ngày tôi kéo xe sáu, bảy chục cây số là thường. Bây giờ đã tám mươi sáu rồi, nên tự quy định chỉ kéo bốn lăm, năm chục cây số là nghỉ. Hôm sau đi tiếp". 

Tôi tính nhẩm vậy là trung bình mỗi năm ông lão này đã kéo xe đi hơn chục ngàn cây số, đó là đã trừ những ngày nghỉ - một điều không hề bình thường với ông lão 86 tuổi.

Và gần 40 năm kéo xe, ông đã đi được bao nhiêu cây số? Ít nhất cũng trên... 400.000 cây số, tương đương đã đi được khoảng... 10 vòng quanh Trái đất theo đường xích đạo. Thật khó tin? Nhưng đó là con số đã được giảm trừ nhiều. 

Dân miệt miền Tây cũng không lạ hình ảnh ông lão đầu bạc phơ, nước da ngăm rắn rỏi kéo xe bền bỉ mỗi ngày. Thấy ông già kéo xe nặng nhọc, nhiều người đi đường cho nước, cho bánh mì, cho cơm và còn mời ông ghé nhà nghỉ chân.

Ông Thạch Chau tâm sự mấy mươi năm mòn dấu trên những chặng đường qua, ông đều có những thâm tình. Đến giờ, trên đoạn đường xa ấy, ông đã có những "dịch trạm" để nghỉ chân mỗi đêm. Cách khoảng 45 cây số, ông lại có nhà người quen. Kéo xe đến đó, chủ nhà đã chừa sẵn một góc nhà để ông trải chiếu giăng mùng.

Kể về những "dịch trạm" này, Thạch Chau nói ông có một nguyên tắc là dù thân thuộc cỡ nào thì ông cũng không vào nhà người ta để ngủ nhờ. Dù cho chủ nhà có kêu cách mấy thì ông cũng chỉ xin tá túc ở mái hiên. 

"Dù người ta không nghĩ gì, nhưng lỡ mà mất đồ đạc, mình ngủ ở nhà người ta khó giải thích lắm... Mấy mươi năm tôi kéo đồ đi bán là mấy mươi năm tôi sống trong tình nghĩa của mọi người. Mình nghèo khó, đi bán đồ để kiếm cơm. 

Nhưng nhiều nhà khá giả, từ chủ quán cơm, chủ tiệm điện hay chủ tiệm vàng họ cũng thương, đối xử thân thiết. Tôi không nhớ nổi mình đã từng ăn bao nhiêu chén cơm nghĩa tình...", ông trải lòng.

Đến giờ, đồ tre từ Trà Tro đã được nhiều nơi biết tới. Nhiều khu du lịch, nhà hàng, khách sạn, quán nước... cho đến những gia đình cũng đặt mua. Những chiếc tủ, bàn, ghế, đế cổng tre, vách tre... được thiết kế đẹp mắt xuất hiện ở những chỗ đông người, được làm từ những người thợ giỏi nghề ở đây.

Người ta nghĩ làng nghề đã qua thời gian khó khăn nhất thì những chiếc xe kéo như ông Thạch Chau đã hết vai trò. Nhiều người cũng thắc mắc ông lão có còn kéo xe chở đầy đồ xe đi khắp nơi nữa không.

Tôi trở lại Trà Tro lúc ông lão 86 tuổi vừa chất đầy đồ lên xe, chuẩn bị thắp nhang lên bàn thờ. Ông vui vẻ cười híp mắt: "Gặp chú thì may. Tui bị xe đụng lúc đang kéo xe, phải nghỉ mấy tháng. Bữa nay mới đi lại. Tui không đi, nhiều người gọi hỏi. Không thấy cả tháng, họ sợ tui chết già. Nên phải đi vừa bán vừa thăm mấy chỗ nghĩa tình".

Ông lão hớn hở như đứa trẻ sắp được đi chơi. Chỉ khác hơn một chút, ông muốn đi lại những đoạn đường mà mấy mươi năm đã đẫm mồ hôi và trải bao ân tình.

______________________________________________

Những gốc dừa chết tưởng bỏ đi nhưng lại được người ta đang đua nhau đào... ra tiền mà là nhiều tiền hẳn hoi.

Kỳ tới: Đào tiền dưới... gốc dừa mục