Nhớ những ngày Tuổi Trẻ Chủ Nhật hay không chịu được

dvnien copy từ https://tuoitre.vn/... , trang web này đăng ngày 29/08/2020 12:37

TTO - Giờ nhắc lại chuyện làm báo thời chưa có Internet, thấy xa xôi như nhắc lại chuyện thời chiến tranh vậy. Nhiều người sẽ thấy lạ lẫm, khó hiểu mặc dù chuyện không xa là mấy, chỉ cách nay chừng hơn 10 năm thôi.

• Hiến kế cho Tuổi Trẻ
• Hiến kế cho Tuổi Trẻ: Nên quan tâm đời sống doanh nghiệp
• Tuổi Trẻ làm mới mình thêm một chút

Thật thích khi mình viết bài báo nào ra mà ai cũng đọc, dĩ nhiên nó phải in trên báo "đỉnh". Và một trong những tờ báo "đỉnh" lúc đó là Tuổi Trẻ Chủ Nhật (TTCN).

Xin lỗi là ký ức tôi đã đóng khung lại ở khái niệm tờ TTCN, vì sau này tờ báo tuần khổ nhỏ đó đổi tên thành Tuổi Trẻ Cuối Tuần nhưng tôi cứ nhầm hoài. Hồi đó khó có tờ báo tuần nào hay hơn nó.

“Ai cũng phải đứng trên một cái nền nào đó rồi mới bay đi đâu thì bay. Với tôi, cái nền đó chính là TTCN thời ấy. Những tác động có thể ngẫu nhiên thôi, nhưng tôi nhận ra và phải thừa nhận nó.

Hồ Trung Tú

Báo ngày là đưa tin, báo tuần là bình luận, báo tết là chỗ để suy tư. Hình như ban biên tập của Tuổi Trẻ hồi đó đã xác định đúng chức năng của mỗi loại hình nên tờ nào ra tờ đó, hay không chịu được.

Nếu báo ngày là "đất" của phóng viên thì báo tuần lại là "đất" của các cộng tác viên. Thật dễ chịu khi sau một tuần làm việc, đến cuối tuần cầm tờ TTCN và đọc những bài bình luận của các cộng tác viên nổi tiếng trên khắp cả nước. Đó là những chuyên gia đầu ngành hoặc là những trí thức nhiều suy tư trước thời cuộc.

Anh Đoàn Khắc Xuyên, thư ký tòa soạn tờ TTCN trong thời gian dài lúc đó, thì như phù thủy. Một vấn đề nhưng các chuyên gia bình luận ở đủ các góc nhìn cho dù người ở Nam người ở Bắc, và cả ở nước ngoài, tung bên này hứng bên kia. Đọc số báo mà như được ăn no, ăn ngon vậy.

Nhân tiện tôi cũng nói luôn, báo tết cũng nên vậy; đó là chỗ để suy tư, chỗ của các cụ sắp xuống lỗ trối trăng lại thì nó mới hay được. Phóng viên với chuyện người tốt việc tốt có lẽ nên nhận tiền thưởng rồi về ăn tết, như thế báo tết nó mới hay được.

Còn nhớ năm 2001, lúc Osama Bin Laden đánh tháp đôi, những bài bình luận về sự kiện 9-11 trên TTCN giúp bạn đọc hiểu sâu hơn vấn đề. Những cảm giác, những suy tư của con người trên khắp thế giới trước sự kiện mà đến Hollywood cũng không thể tưởng tượng ra nổi ấy được TTCN làm, đọc hay không chịu nổi.

Với riêng tôi thì một nhà báo chưa đến 40 tuổi mà được đứng tên cộng tác viên thường xuyên trên trang hai cùng với rất nhiều những người nổi tiếng khác là niềm hạnh phúc không phải dễ có. Những bài của tôi trên TTCN hồi đó là những bài mà giờ nhìn lại tôi vẫn nghĩ là những tác phẩm hay nhất cuộc đời cầm bút của mình.

Ví như bài Làm sao để xem tuồng, Tại sao họ không thèm nói chuyện với chúng ta (về ET), Trà Kiệu - kinh đô trong lòng đất, 100 năm Mỹ Sơn... Không thể chối cãi là chính nhờ những bài được in trên TTCN đó mà tôi đã có điều kiện và tự tin đi sâu hơn những vấn đề mà mình đã nhỡ đặt ra trong một bài báo như cuốn Có 500 năm như thế, rồi chuẩn bị với cuốn Bàn về nguồn gốc người Việt....

Hiến kế cho Tuổi Trẻ: Nên quan tâm đời sống doanh nghiệp

TTO - Để nông dân có đời sống tốt hơn, chúng ta không chỉ chú trọng đến nông dân, mà nên quan tâm đến doanh nghiệp.

HỒ TRUNG TÚ

Để có tác phẩm chất lượng tốt dự Giải báo chí Quốc gia

Báo Nông thôn ngày nay:

Để có tác phẩm chất lượng tốt dự Giải báo chí Quốc gia

Copy từ http://nguoilambao.vn/de-co-ta-c-pha-m-cha-t-luo-ng-to-t-du-gia-i-ba-o-chi-quo-c-gia-n2498.html ;tác giả: Nhà báo Lưu Quang Định ; đã đăng ngày 13/07/2016, 15:03.

Mười năm qua cũng chính là thời gian mà Báo NTNN để lại dấu ấn đậm nét vè giải báo chí trong suốt hơn 32 năm từ khi xuất bản số đầu tiên đến nay.

Nhà báo Lưu Quang Định, Tổng biên tập Báo Nông thôn ngày nay phát biểu, Ảnh: PV

Trong 10 năm qua, tôi đã nhiều lần được Hội đồng Giải Báo chí Quốc gia mời chấm Sơ khảo, và mới đây nhất, được mời chấm Chung khảo Giải Báo chí Quốc gia lần thứ X – 2015. Để có được giải ở một sân chơi lớn nhất của báo chí trong nước không phải quá khó. Nhưng để được giải cao (giải A, giải B) trong bối cảnh báo chí đang phát triển nhanh cả về tốc độ lẫn chất lượng, sức mạnh tương tác với xã hội… là một điều không hề dễ dàng, đặc biệt là với các đề tài nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Bằng chứng là sau khi đạt giải A – Giải Báo chí Quốc gia lần thứ II – 2007 với loạt bài “Một hạt thóc, 40 khoản đóng góp”, dù rất muốn, NTNN vẫn chưa lần nào đạt thêm lần nữa giải cao nhất này. Vì vậy, bên cạnh việc chỉ đạo, tạo điều kiện cho các phóng viên, dù trong điều kiện khó khăn, Ban Biên tập Báo NTNN đã quyết định tặng thưởng các tác giả được giải A, giải B bằng 100% trị giá giải thưởng mà Hội đồng Giải báo chí Quốc gia đã tặng.

Tôi rất tâm đắc với chủ đề của Hội thảo hôm nay. Câu hỏi “làm gì để có tác phẩm đạt giải cao của Giải Báo chí Quốc gia” đã từng được chúng tôi đưa ra thảo luận nội bộ từ năm 2011, sau hai năm liên tiếp “đi xuống” với việc chỉ đạt giải Khuyến khích ở giải Báo chí Quốc gia.

Từ trải nghiệm đã đạt được ở “Một hạt thóc, 40 khoản đóng góp” và đánh giá các tác phẩm đoạt giải Báo chí Quốc gia khác của Nông Thôn Ngày Nay, tôi xin chia sẻ một số điểm trước chủ đề của cuộc tọa đàm này:

Trước hết, để có tác phẩm chất lượng tốt dự giải Báo chí Quốc gia, trước hết là phải có tác phẩm tốt, chuẩn mực, và có hiệu ứng xã hội mạnh mẽ. Tác phẩm tốt có thể không dự giải báo chí Quốc gia vì nhiều lý do, trên thực tế, hầu hết các tác phẩm báo chí viết ra không phải đặt lên đầu mục tiêu dự giải báo chí mà xuất phát từ mục đích tôn chỉ của tờ báo, vì độc giả mục tiêu và giá trị xã hội mà tờ báo đó hướng tới, cổ vũ hoặc bảo vệ. Nói điều này là để phân biệt hai khái niệm “tác phẩm báo chí chất lượng tốt” và “tác phẩm báo chí chất lượng tốt dự giải Báo chí Quốc gia” có sự phân biệt do thể lệ hoặc tiêu chí đánh giá khác nhau. Chẳng hạn, một bài báo gai góc, một phóng sự ảnh trên NTNN góp phần khơi dậy lòng nhân ái của cộng đồng, thu hút các báo khác “tiếp lửa”, sau đó thu hút được hơn 300 triệu đồng để góp phần xây dựng một điểm trường tiểu học vùng cao cho học sinh nghèo, đó là một tác phẩm có tính tương tác xã hội rất tốt, nhưng thường thì không gửi đi dự giải Báo chí quốc gia, hoặc có gửi cũng khó được đánh giá cao.

Đóng góp ý kiến cho buổi tọa đàm hôm nay, tôi chỉ xin nêu 7 vấn đề trong phạm vi tác phẩm báo chí chất lượng tốt về đề tài “Tam nông”. Dù độc giả chủ yếu của chúng tôi là “nhà nông” và cán bộ cơ sở, nhưng có một thực tế là phần lớn những tác phẩm chọn đi dự giải báo chí Quốc gia của Báo NTNN lại đồng hành với “nhà nông” và hướng đến mục tiêu tương tác với lớp độc giả “nhà quản lý, nhà làm chính sách”.

Đề cao tính phát hiện vấn đề ẩn giấu dưới vẻ bình thường của cuộc sống.

Nhiều người cho rằng, viết về nông dân thì dễ viết. Đúng vậy. Nhưng viết cho nông dân, viết vì nông dân, để mang lai tương tác chính sách tích cực cho hàng ngàn, hàng triệu nông dân thì không phải dễ. Và viết cùng nông dân (tức đứng vào vị trí của người nông dân, cùng nông dân làm báo, viết và theo đuổi vấn đề đến khi ra kết quả) thì hoàn toàn không dễ chút nào. Đặc biệt trong điều kiện báo in đang gặp khó khăn và phát hành đang đi xuống, báo điện tử cạnh tranh khốc liệt để tìm lượng bạn đọc lớn, thì việc phát hiện các đề tài hay, dữ dội ẩn giấu dưới bề mặt bình thường của cuộc sống, ngày càng ít được chú ý đầu tư hơn; hoặc phát hiện được mạch nguồn, nhưng lại không tương tác mở rộng vấn đề, theo đến cùng vấn đề đến khi có kết quả. Tôi cho rằng, vai trò tích cực của các Tổng Biên tập ở khâu này là chọn được nhân sự chủ biên đề tài tốt, hiểu biết và có khả năng làm việc nhóm, kết nối rộng, xây dựng kế hoạch ít nhất 3-5 đề tài lớn trong năm. Chủ động chuẩn bị bao giờ cũng tốt hơn việc đến đâu làm đến đấy!

“Đăng lên báo có làm bớt được khoản nào không..?”- Đó là hồ nghi của anh Nguyễn Văn Tâm ở một xóm nằm sâu trong núi của xã Đồng Tiến (Phổ Yên, Thái Nguyên) khi phóng viên NTNN hỏi về những khoản phí mà anh phải đóng trên hạt lúa làm ra. Đó là ngày 15-4-2007, khi loạt bài “Một hạt thóc – 40 khoản đóng góp” vừa mới bắt đầu. “Cả nhà tôi làm ruộng 1 năm mới có thu nhập bằng 1 tháng của “người thành phố”, vậy mà các khoản phí thì nhiều lắm, không nhớ hết..?”.

Lúc đó, phóng viên của chúng tôi chỉ dám trả lời anh Tâm rằng sẽ đưa những giọt mồ hôi mặn chát của anh, nối dài tiếng nói của những người như anh lên Trung ương, có thể lên tới bàn nghị sự của Quốc hội, của Thủ tướng. Nếu hàng triệu nông dân cùng tha thiết một điều như anh, chắc chắn sẽ có thay đổi.

Không nghẹt thở như những loạt bài điều tra, không căng thẳng như những bài viết chống tham nhũng, Chuyên đề “Một hạt thóc, 40 khoản đóng góp” bắt đầu từ những câu chuyện bình dị như thế. Đeo bám mạch nguồn bình dị ấy suốt hơn 20 kỳ đăng báo, chúng tôi đã góp phần thúc đẩy Chính phủ, Quốc hội ra chính sách miễn giảm thuế phí cho nông dân với tổng giá trị hơn 1.000 tỷ đồng/năm, và được áp dụng từ 2008 cho đến nay.

Định lượng hóa vấn đề, thay vì hài lòng với định tính (chém gió)

Việc định lượng hóa trong các vấn đề báo chí nêu, rõ ràng đem lại sự tin cậy và sức mạnh thuyết phục lớn hơn nhiều, so với những bài chỉ có lập luận, ngay cả với thể loại bình luận, các con số bao giờ cũng có vai trò quan trọng khi dùng đúng cách. Cách đây 2 tuần, ngày 30-6, trong buổi Hội thảo “Nhà báo và vấn đề Chính sách cho nông dân” do TS Mai Đức Lộc chủ trì, các chuyên gia và nhà khoa học nông nghiệp tham dự khi đó như TS Đặng Kim Sơn (nguyên Viện trưởng IPSARD, hay nhà báo Hoàng Trọng Thủy – nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Nông thôn mới, đã đặc biệt nhấn mạnh đến các con số thống kê tin cậy và việc vận dụng nó cùng với lập luận tương ứng của bài báo, đem lại sự thuyết phục như thế nào với bạn đọc, đặc biệt là nhà làm chính sách. Không phải con số đem lại giá trị, mà chính cách diễn giải các con số, nói cách khác là khả năng “đọc” được ý nghĩa con số và vận dụng, chuyển tải thành ngôn ngữ (text, box, biểu đồ...) của nhà báo, tòa soạn báo mới đem lại giá trị gia tăng cho tác phẩm. Và một sự thật là không nhiều nhà báo lĩnh vực Tam nông giỏi làm việc này.

Trong bài đầu tiên của loạt bài “Một hạt thóc, 40 khoản đóng góp”, con số trở nên nổi bật hơn: Xin trích dẫn “Các tỉnh nghèo nhất thường có có mức đóng góp “kịch liệt” nhất: Ninh Thuận (1.488.000 đồng/hộ), Phú Yên 1.208.000 đồng/hộ), Hà Tĩnh - một tỉnh nghèo nhưng có mức mức đóng góp rất cao, khoảng 1,1 triệu đồng/hộ. Còn TP. Hà Nội có mức thu thấp nhất với chỉ 106.000 đồng/hộ.

Xuất phát điểm của loạt bài này bắt đầu từ một cái tin 100 chữ của BTV Hồng Nga vào ngày 9-4-2007 về một đợt khảo sát của Cục HTX và Phát triển nông thôn. Gần như ngay lập tức, Ban biên tập - thư ký - phóng viên đã hội ý nhanh và xác định đây là một đề tài hấp dẫn, thiết thực và liên quan tới hàng chục triệu nông dân. Trong bối cảnh Việt Nam vừa gia nhập WTO và hỗ trợ cho nông nghiệp của ta còn quá thấp, giá tiêu dùng lại đang tăng từng ngày, đây là một cơ hội tốt để “chiến đấu” cùng nhà nông. Để làm “ra tấm ra món” cần có chuyên đề ít nhất là 5 bài từ Bắc vào Nam.

Trước hết, ngay trong ngày 10-4, bằng mọi cách phải có bài “định lượng” ban đầu về các khoản đóng góp của nông dân, và phải từ nguồn tin chính thức. Vì vậy, chúng tôi chọn bài phỏng vấn ông Lê Quý Đăng - Phó cục trưởng Cục Hợp tác xã và Phát triển nông thôn (Bộ NNPTNT) để bắt đầu. Nếu loạt bài bắt đầu bằng một bài viết định tính ở cơ sở thì rất dễ làm nhưng sẽ khó tạo được một hiệu ứng mạnh mẽ tức thì. Theo nguồn tin chính thức này, đầu mục các khoản đóng góp của nông dân lên tới 28-40 khoản với tổng số tiền từ 200.000 - 1.500.000 đồng/hộ/năm tuỳ từng tỉnh.

Quan tâm hơn đến tít bài

Không chỉ vì dự giải Báo chí Quốc gia chúng tôi mới quan tâm đến tít, đây là câu chuyện của cả thế giới làm báo. Chúng tôi cho rằng, một cái tít hay về chữ nghĩa, cô đọng về ý tứ và tính thời sự đi thẳng vào lòng người, không lặp lại mô típ cũ đã từng có... là sự lao động nghiêm túc, sáng tạo của tác giả hoặc cả êkip làm báo. Có một cái tít hay, người làm báo đã “đoạt giải” của độc giả, trước khi chinh phục Giám khảo giải báo chí Quốc gia. Tôi cũng nhận thấy, cách đặt tít hay, khởi đầu thường mang tính sáng tạo cá nhân của người viết, hoặc người biên tập “hay chữ”.

Trong 10 năm qua, NTNN đã có nhiều tác phẩm dự giải Báo chí Quốc gia có được những cái tít khá tốt như: “Khi ông chủ đi làm thuê”, “Nhập từ con giống đến… cái máng lợn”, “Cơ hội vượt lên thách thức”, “Cử nhân giấu bằng đi làm công nhân”... Riêng tít “Một hạt thóc 40 khoản đóng góp” được chọn làm tít bài phỏng vấn khởi đầu và sau đó trở thành “linh hồn” cho cả loạt bài. Cho đến nay, sau gần 10 năm, chúng tôi đi về địa phương hay làm việc với các bộ ngành, nhiều nơi vẫn nhắc đến tên loạt bài này gắn liền với Báo NTNN.

Có một chuyện vui liên quan đến cái tít này, chính là ông Lê Quý Đăng, Phó Cục trưởng Cục HTX và Phát triển nông thôn, sau khi NTNN đăng bài phỏng vấn, ông đã gọi điện cho PV chia sẻ: Nội dung bài ổn, nhưng cái tít đã khiến ông bị cấp trên phê bình, vì mức phổ biển là 30 khoản đóng góp, còn đến 40 khoản thì có nhưng không phổ biến, và trên danh sách thuế, phí của người trồng lúa liệt kê đến 40 khoản. Ông Đăng đề nghị chỉnh lại là “30 khoản đóng góp”, nhưng Tòa soạn đã giữ nguyên cái tít nói trên.

Đi trước nửa bước, cộng hưởng sức mạnh của truyền thông

Một trong những giá trị được đánh giá cao của tác phẩm báo chí là tính mới của nội dung và hình thức thể hiện. Rất nhiều tác phẩm báo chí, nhất là thể loại điều tra đã nhấn mạnh giá trị độc quyền hoặc hoàn toàn đi trước mà không còn cơ hội nào cho các tác giả, các báo khác khai thác sâu thêm vấn đề đã đưa. Và NTNN cũng có nhiều tác phẩm tốt được thực hiện theo “chiến thuật” này.

Tuy nhiên, câu chuyện mà tôi muốn chia sẻ hôm nay, là câu chuyện “đi trước nửa bước”. Với những đề tài lớn, có tính nhạy cảm hoặc cần một không gian rộng, có nhạy cảm, cần vận động sự đồng thuận lớn trong từng giai tầng của xã hội, việc tác phẩm báo chí tốt đi trước một mình giữ độc quyền, vượt lên quá xa so với các đồng nghiệp báo khác, chưa chắc sẽ có lợi cho cộng đồng hơn là việc mình đăng trước một vài kỳ, để các báo đài khác cùng tham gia làm lan truyền rộng rãi hơn, đem lại sự đồng thuận cao hơn vấn đề mà tác phẩm báo mình đã nêu. Tất nhiên, để luôn đi trước nửa bước, thì Tòa báo cần phải chuẩn bị chu đáo 4-5 bước tiếp theo (kỳ xuất bản, sự kiện tương tác), bởi trước các vấn đề hay, các báo khác cũng quan tâm khai thác, và sẵn sàng vượt lên nếu mình bỏ lửng vấn đề.

Bằng cách này, các tác giả và cơ quan báo chí có chuyên đề hay, đi trước, chấp nhận để cái tôi cá nhân, hay danh tiếng của mình xuống dưới mục tiêu cao hơn là hiệu quả của tương tác truyền thông đối với xã hội trong vấn đề mà chuỗi tác phẩm đang đề cập. “Gái có công, chồng chẳng phụ”, một khi có hiệu ứng xã hội tốt, cộng đồng sẽ không quên người đi đầu.

Tuyến tác phẩm về chủ quán Xin chào của tác giả Hàn Ni (Báo Sài Gòn Giải Phóng) gần đây được sự cộng hưởng rộng rãi của truyền thông chính thống và truyền thông xã hội, có thể nói là điển hình cho câu chuyện đi trước nửa bước, mà cộng đồng vẫn thừa nhận giá trị của tác phẩm tốt đi đầu.

Đã quen với làm những chuyên đề sâu về tam nông, chúng tôi hiểu trong những vấn đề còn có sự tranh cãi, nếu chỉ khư khư “bản quyền” đề tài, nếu một mình NTNN lên tiếng thì chưa đủ mạnh. Phải làm sao để “nhất hô bá ứng”, tức là lôi cuốn các cơ quan truyền thông khác vào cuộc để làm rõ thêm tình cảnh của nông dân. Nhưng NTNN không thể nói với báo bạn “vấn đề hay lắm, các anh cùng làm đi”, mà phải có những bài có sức nặng liên tiếp. Sau 3-4 bài “phát động” đầu tiên của NTNN, các báo Thanh Niên, Tuổi Trẻ, Lao động, Kinh tế nông thôn và nhiều tờ báo khác đã cùng lên tiếng... Đặc biệt, Đài Truyền hình Việt Nam đã “trợ thanh” đắc lực cho NTNN bằng việc điểm báo ngày, điểm báo tuần đối với các bài viết của chuyên đề. Trong lần điểm báo cuối năm 2007, VTV1 đánh giá chuyên đề “một hạt thóc, 40 khoản đóng góp” tiêu biểu cho những bài báo có tác động xã hội tích cực nhất trong năm. Chính “dàn hợp xướng” ấy đã trở thành tác động có trọng lượng tới Quốc hội, Chính phủ trong các quyết sách miễn giảm thủy lợi phí và các khoản thuế phí khác từ năm 2008.

Phối hợp trang báo và sự kiện ngoài mặt báo.

Có một hiện tượng phổ biến là tác phẩm đạt giải cao Giải Báo chí Quốc gia thường gặp là những tác phẩm công phu, chuyên đề nhiều kỳ để chuyển tải nhiều góc cạnh của vấn đề (mở rộng dung lượng theo chiều dọc) hoặc chùm nhiều bài của một kỳ (mở rộng dung lượng theo chiều ngang). Theo tôi, đó chỉ là một trong những điều kiện biểu hiện giá trị của tác phẩm.

Điều mà một Tổng Biên tập có thể tạo thêm giá trị gia tăng cho tác phẩm tốt, trước là cho độc giả và cộng đồng, sau có thể dự thi Giải Báo chí Quốc gia, đó là tầm nhìn rộng mở, kết nối tác phẩm tốt trên mặt báo với sự kiện trên ngoài mặt báo. Sẽ thật tốt nếu như kết thúc một loạt bài nặng ký, báo tổ chức được các sự kiện đi kèm, gia tăng hiệu ứng tích cực cho xã hội. Điều này nhiều báo khác cũng như NTNN đã thực hiện (hội thảo cây trồng biến đổi gen, tọa đàm bàn tròn về sửa đổi luật đất đai...), nhưng theo quan sát của tôi, các tác phẩm đạt giải Báo chí Quốc gia, chưa có nhiều tác phẩm hội tụ được giá trị (đo đếm, ước lượng được) cả trong và sự kiện chủ động liên quan bên ngoài mặt báo.

Đứng trên vai người khổng lồ

Ngay cả với các nhà báo chuyên môn giỏi về Tam nông, hay lĩnh vực khác, cũng không thể biết hết các vấn đề. Đối với những điều tra xã hội, hay phản biện để xây dựng chính sách cho nông dân, thì lại càng cần đến trí tuệ các chuyên gia, nhà khoa học. Nếu chọn đúng chuyên gia giỏi mà lại là người của công chúng, khi phát ngôn, giới chức sẵn sàng lắng nghe thì hay nhất. Thậm chí, các chuỗi bài dự giải Báo chí Quốc gia, nên chọn cả bài trực tiếp của chuyên gia, nhà khoa học viết vào nhóm tác phẩm chính dự thi, thay vì vẫn thường để ở danh mục bài tham khảo như các báo vẫn thường xử lý.

Trong khi các chính trị gia, nhà quản lý có rất nhiều kênh truyền thông để phát ngôn, còn người nông dân thường hạn chế trong việc khái quát các vấn đề của mình, việc sử dụng các nghiên cứu của tổ chức và ý kiến chuyên gia giỏi, có tiếng nói phản biện uy tín đang trở thành một xu hướng mạnh mẽ của báo chí. Một khi sức mạnh của ngôn từ kết hợp với lập luận và chứng cứ khoa học, tác phẩm báo chí sẽ có sức thuyết phục rất lớn (chẳng hạn loạt bài về sửa đổi Luật Đất đai, có sự tham gia của GS.TSKH Đặng Hùng Võ, hay tác phẩm “Một hạt thóc, 40 khoản đóng góp” đã cuốn hút được nhiều chuyên gia, nhà quản lý, nhà khoa học tham gia, trong đó có chùm bài “Đừng quên bài học Thái Bình năm 1997 (3 kỳ liên tiếp) của Giáo sư Tương Lai – nguyên Viện trưởng Viện Xã hội học).

Vài đề xuất liên quan đến Giải báo chí Quốc gia

Đề xuất nghiên cứu sửa đổi quy định đánh giá chấm giải A Giải Báo chí Quốc gia theo xu hướng chọn vinh danh tác phẩm có tương tác tích cực, chuyển động xã hội có thể đo đếm được, ước lượng được; thậm chí cho phép nghiên cứu bầu chọn, lấy ý kiến tham khảo rộng rãi hơn trên môi trường mạng internet. Đây chính là cách làm cho các tác phẩm đạt giải cao thực sự có sức sống và lan tỏa, cũng chính là cách nâng cao uy tín giải Báo chí Quốc gia.

Bên cạnh đánh giá vinh danh tác giả qua tác phẩm là chủ yếu, đề xuất Hội Nhà báo VN nghiên cứu bầu chọn, vinh danh trực tiếp con người, 1 người tiêu biểu nhất của năm.

Sau 10 năm nhìn lại các giải A của các năm, nếu có một hội đồng bình chọn xếp loại vị trí từ cao xuống thấp các tác phẩm có giá trị đi cùng năm tháng, hẳn sẽ có rất nhiều điều suy ngẫm được rút ra./.

Nhà báo Lưu Quang Định

Tổng Biên tập Báo Nông Thôn Ngày Nay

Thu hồi thẻ, đề nghị cách chức Tổng biên tập báo Người cao tuổi

Thu hồi thẻ, đề nghị cách chức Tổng biên tập báo Người cao tuổi

Copy từ http://nguyentandung.org/de-xuat-cach-chuc-tong-bien-tap-bao-nguoi-cao-tuoi.html ;tác giả: (Theo Vietnam+) ; đã đăng ngày 09/02/2015, 10:51.

Sáng 9/2, Bộ Thông tin và Truyền thông chính thức công bố Quyết định thanh tra đối với báo Người Cao tuổi.

Tổng biên tập Báo Người cao tuổi Kim Quốc Hoa

Cuộc họp báo có sự tham dự của Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Trương Minh Tuấn, Phó Chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Hà Minh Huệ.

Theo Thông báo Kết luận thanh tra số 17/TB-BTTTT do Thứ trưởng Trương Minh Tuấn ký ngày 9/2, Báo Người Cao tuổi xuất bản một số tin, bài trực tiếp trên trang thông tin điện tử tổng hợp là hoạt động báo điện tử không có giấy phép, vi phạm quy định tại Khoản 2, Điều 19 Luật Báo chí, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Báo chí.

Ngoài ra, báo Người Cao tuổi còn đăng nội dung đơn thư khiếu nại, tố cáo và bình luận, suy diễn thiếu căn cứ dẫn đến thông tin sai sự thật, vi phạm khoản 4, Điều 10, Luật báo chí.

Đăng tải một số bài viết có nội dung sai sự thật, xuyên tạc, vu khống nhằm xúc phạm danh dự, uy tín của tổ chức và danh dự, nhân phẩm của công dân, vi phạm khoản 4, Điều 10 Luật Báo chí, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Báo chí.

Báo Người cao tuổi cũng có thông tin suy diễn, sai sự thật; đăng tải một số bài viết có dấu hiệu tiết lộ bí mật nhà nước, vi phạm quy định pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước; đăng một số bài viết có dấu hiệu lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân.

Bên cạnh đó, trên trang thông tin điện tử tổng hợp nguoicaotuoi.org.vn cung cấp nội dung thông tin sai sự thật, vu khống, xuyên tạc, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức và danh dự, nhân phẩm của cá nhân, vi phạm điểm D, Khoản 1, Điều 5, Nghị định số 72/2014/NĐ-CP.

Giao diện Người cao tuổi. (Nguồn: Vietnam+)

Về việc chấp hành các quy định pháp luật về quyền tác giả, Báo Người cao tuổi đăng tải một số tin, bài ở chuyên mục Quốc tế không ghi tổng hợp, trích dẫn hoặc có ghi tổng hợp, trích dẫn nhưng không ghi rõ từ nguồn nào, chưa chấp hành đúng quy định pháp luật về quyền tác giả và Quy chế xác định nguồn tin trên báo chí ban hành kèm theo Quyết định số 52/2008/QĐ-BTTTT.

Tờ báo này cũng đăng cải chính không đúng quy định của pháp luật.

Về quảng cáo, báo Người cao tuổi có khá nhiều vi phạm như quảng cáo sử dụng tên thầy thuốc để giới thiệu thuốc; quảng cáo thực phẩm chức năng dưới dạng bài viết không phù hợp với xác nhận của cơ quan chức năng; quảng cáo thực phẩm chức năng dưới hình thức của bác sĩ, dược sĩ và nhân viên y tế; quảng cáo thực phẩm chức năng gây hiểu nhầm có tác dụng như thuốc chữa bệnh.

Trong việc chấp hành các quy định pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động báo chí, hồ sơ tiếp nhận, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo của báo Người cao tuổi chưa được lưu giữ đầy đủ, khoa học; Báo Người cao tuổi chưa thực hiện đúng quy định tại Điều 9, Điều 112 Luật Tố cáo năm 2011; đăng nội dung đơn thư khiếu nại, tố cáo có thông tin một chiều, thiếu kiểm chứng dẫn đến một số bài viết có nội dung sai sự thật.

Trong thời gian Đoàn thanh tra tiến hành thanh tra đột xuất báo Người cao tuổi và thời gian dự thảo Kết luận thanh tra đột xuất báo Người cao tuổi, Bộ Thông tin và Tuyền thông tiếp tục nhận được nhiều đơn khiếu nại, tố cáo nội dung thông tin trên báo Người Cao tuổi. Do các bài viết đăng trên báo nêu trong các đơn thư khiếu nại, tố cáo nằm ngoài thời kỳ thanh tra nên Bộ này đã chỉ đạo các cơ quan chức năng xem xét, xử lý theo quy định.

Bộ Thông tin và Truyền thông cũng thu hồi giấy phép trang thông tin điện tử, thu hồi tên miền www.nguoicaotuoi.org.vn; thu hồi thẻ nhà báo của ông Kim Quốc Hoa, Tổng Biên tập Báo Người cao tuổi.

Bên cạnh đó, Bộ đề nghị Hội người Cao tuổi Việt Nam (Cơ quan chủ quán báo Người cao tuổi) cách chức Tổng Biên tập báo Người Cao tuổi với ông Kim Quốc Hoa theo Quy định tại Điều 12 Quy chế bổ nhiệm, miễn nhiệm, khen thưởng, kỷ luật cán bộ lãnh đạo cơ quan báo chí ban hành kèm theo Quyết định số 75-QĐ/TW ngày 21/8/2007 của Ban Bí thư; xây dựng phương án kiện toàn nhân sự, cơ cấu tổ chức của báo Người cao tuổi đảm bảo thực hiện đúng quy định của pháp luật.

Bộ Thông tin và Truyền thông cũng chuyển hồ sơ vụ việc sang Cơ quan An ninh điều tra (Bộ Công an) để xem xét, điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật đối với hành vi đăng tải 11 bài có dấu hiệu tội phạm./.

(Theo Vietnam+)

Tin liên quan

Tổng Biên tập Kim Quốc Hoa: " Có người từng khuyên tôi dừng vụ ông Trần Văn Truyền"; đăng ngày 22/11/2014, 21:05; link: http://nguyentandung.org/tbt-kim-quoc-hoa-co-nguoi-tung-khuyen-toi-dung-vu-ong-tran-van-truyen.html.

"Còn điều gì chưa nói trong vụ ông Trần Văn Truyền?" đăng ngày 22/11/2014, 14:30; link: http://nguyentandung.org/con-dieu-gi-chua-noi-trong-vu-ong-tran-van-truyen.html "

Đừng làm “nóng” những vấn đề không đáng “nóng”

Đừng làm “nóng” những vấn đề không đáng “nóng”

Copy từ http://nguoilambao.vn/dung-lam-nong-nhung-van-de-khong-dang-nong-n8935.html ;tác giả: Thiện Văn ; đã đăng ngày 24/03/2018, 10:13.

Những ngày đầu tháng 3/2018, nhiều tờ báo điện tử, trang mạng xã hội đưa tin quá nhiều về ca sĩ C.V.C bị “ngáo đá” rồi có hành vi vô ý làm chết một phụ nữ.

Nhiều đề tài đang bị khai thác quá đà trên báo điện tử. Ảnh minh họa

Anh ca sĩ “tài ít, tật nhiều”, ít hoạt động chuyên môn nhưng lại thừa những cử chỉ, hành vi thiếu chuẩn mực, thậm chí vi phạm pháp luật, liệu có nhất thiết phải đưa tin dày đặc trên các tờ báo mạng không?

Câu trả lời là rất không nên, nhưng không ít cơ quan báo chí, người làm báo lại đi quá đà, quá trớn, hơn thế có người nói đưa tin như vậy có phần quá thể, quá quắt vì làm “hại mắt” công chúng!

Câu chuyện năm cũ

Trước Tết Nguyên đán Mậu Tuất 2018, truyền thông xã hội như có dịp “lên đồng” khi thường xuyên, liên tục đưa tin, bài, ảnh dày đặc về đội tuyển U23 Việt Nam sau khi giành chức Á quân tại Giải bóng đá U23 châu Á 2017.

Theo thống kê của cơ quan chức năng, chỉ trong vòng 4 ngày sau khi giành vị trí Á quân, đã có khoảng 6.000 tin, bài viết về đội tuyển U23 Việt Nam, trung bình mỗi ngày có tới 1.500 tin, bài viết về chủ đề này.

Vào thời điểm đó, có những tờ báo điện tử hầu như rất ít, thậm chí suốt cả buổi sáng không thông tin bất cứ các hoạt động chính trị, kinh tế, xã hội, đối ngoại nào của đất nước, mà chỉ “bàn, tán” về mọi khía cạnh của đội tuyển U23 Việt Nam.

Trước hết cần phải khẳng định rằng, việc khen ngợi, cổ vũ các cầu thủ U23 Việt Nam là cần thiết, bởi đây là lần đầu tiên bóng đá Việt Nam được vinh danh ở tầm châu lục. Nhưng mọi sự tung hô thái quá không hẳn mang lại sự hài lòng cho hầu hết cầu thủ, mà đôi khi kéo theo sự phiền toái, thậm chí gây bất lợi cho họ.

Một số cơ quan báo chí và nhiều trang mạng xã hội nhân cơ hội này cố tình đi sâu khai thác đời tư, chuyện gia đình, tình cảm, sở trường, sở đoản của một số cầu thủ chỉ nhằm mục đích câu view, câu like... Trước thực trạng này, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông đã phải lên tiếng đề nghị các cơ quan báo chí, các nhà báo hãy dừng ngay việc khai thác đời tư của các cầu thủ đội tuyển U23 Việt Nam!

PV Nguyễn Thu Trang, báo Lao động thủ đô"

Đề cao đạo đức người làm báo

Báo chí - một lĩnh vực nghề nghiệp đặc thù, khi mà chỉ cần vài thông tin viết ra đã có thể mang đến cơ hội đổi thay cuộc đời của nhân vật được đề cập, vì thế vấn đề đạo đức, lương tâm nghề nghiệp càng cần được chú trọng.

Trước sự cạnh tranh thông tin đang trở nên gay gắt đã và đang xuất hiện cách làm báo chạy theo những thông tin giật gân, câu khách mà bỏ quên tính nhân văn cao cả của báo chí.

Công chúng đã phải dùng tới từ “bất chấp” khi nói về một bộ phận báo chí đương đại, nhất là báo mạng. Dù là phản ánh tiêu cực, thông tin báo chí cũng cần có hướng tiếp cận tạo ra hiệu ứng tích cực trong xã hội.

Cùng một sự kiện, vấn đề nhưng tài năng, bản lĩnh cũng như cái “tâm” và “tầm” của người làm báo sẽ thể hiện qua cách thức lựa chọn thông tin, thái độ, góc nhìn của nhà báo trước sự kiện.

Cách đây chưa đầy 3 năm, theo thống kê của cơ quan chức năng, liên quan đến sự kiện thảm sát ở Bình Phước, từ ngày 7 đến 17/7/2015 có 1.698 tin, bài trên các báo, trong đó có những tin, bài thông tin tiêu cực như mô tả chi tiết tội ác rùng rợn, tự suy diễn, đặt nghi vấn, khai thác thông tin nạn nhân, khai thác thân nhân nạn nhân, tiêu đề phản cảm. Như vậy, trung bình mỗi ngày có tới 154 tin, bài liên quan đến vụ thảm sát này. Số lượng tin bài nhiều đến mức mà có người gọi đó cũng là một dạng... “báo chí thảm sát”, “báo chí đầu độc” công chúng!

Phân biệt được vấn đề “nóng” và vấn đề không đáng “nóng” là việc cần thiết với người làm báo.

“Thái quá bất cập”

Thật ra chiêu trò câu view, câu like... của nhiều tờ báo điện tử không còn là cá biệt, mà càng ngày càng trở nên phổ biến. Nó phổ biến nhanh đến mức, bất cứ một thông tin nào liên quan đến các vụ cháy nhà, chết người, liên quan đến “4T” (tình, tiền, tù, tội), liên quan đến “3S” (sốc, sến, scandal) cũng được rất nhiều tờ báo điện tử khai thác, thậm chí khai thác đến mức lạnh lùng, vô cảm khiến người đọc cảm thấy “nổi da gà”.

Thật ra, nhiều bạn đọc bây giờ cũng thông thái hơn khi không muốn để ý đến tin, bài, hình ảnh nói về “4T”, “3S”, nhưng khốn nỗi trên giao diện của nhiều tờ báo điện tử cố tình để những tin, bài, ảnh đó ở những vị trí bắt mắt, trình bày nổi bật và rút những cái tít giật gân để kích thích, lôi kéo sự tò mò của độc giả!

Làm báo điện tử bây giờ dường như quá dễ dãi, đến mức chỉ cần một cái tin có tính chất hiếu kỳ, đại loại như “ngôi sao” này sắp ly dị, “hotgirl” nọ chuẩn bị lên xe hoa, chàng thiếu gia kia vừa chia tay bạn gái... cũng đủ để người ta đua nhau “xào xáo”, chế biến” nó thành “món ăn” trên tờ báo điện tử của mình. Nhưng, điều đáng nói là “món ăn” đó nhiều khi lại làm vội vàng, cẩu thả khiến độc giả có những lúc phải “xài” cái thứ vừa “sượng”, vừa “sạn”!

Làm “nóng” những vấn đề không đáng “nóng”; cố tình “cấu véo” sự kiện, vấn đề đến mức xa rời bản chất ban đầu của nó; thậm chí có ít suýt ra nhiều, bé xé ra to; cái đáng nói không nói đến nơi đến chốn; cái cần nói ít, nói ở mức độ vừa phải thì lại nói với tần suất cao, mật độ dày... Đó là một xu hướng làm báo đang có nguy cơ “bùng nổ” trên nhiều tờ báo, nhất là báo điện tử hiện nay.

Nếu không khắc phục, hạn chế, ngăn chặn xu hướng làm báo này, nhiều tờ báo mạng không những làm “vẩn đục” môi trường văn hóa thông tin xã hội, mà còn tự “giết chết” sứ mệnh cao cả của mình là góp phần khai trí dưỡng tâm, nâng đỡ tinh thần con người thêm thanh sạch.

PV Nguyễn Tú Linh, báo Bảo hiểm xã hội:

Sự định hướng của Ban Biên tập

Với những vụ trọng án, việc báo chí theo dõi, thông tin là lẽ thường. Song, vì chạy theo thời sự, sự quan tâm, hiếu kỳ của một bộ phận độc giả mà một số báo mạng, trang tin điện tử, diễn đàn xã hội đã khai thác quá đà thông tin trong các vụ trọng án. Mọi chi tiết liên quan đến nạn nhân, người nhà nạn nhân, nghi phạm, người nhà nghi phạm đều được đưa lên mặt báo.

Những chi tiết mô tả tỉ mỉ cảnh tượng hiện trường vụ án đầy phản cảm sẽ càng gây hoang mang dư luận. Đến khi công an bắt giữ nghi phạm, nhiều báo lại lao vào phỏng vấn người nhà hai nghi phạm, từ cha đến mẹ rồi hàng xóm xung quanh.

Vì vậy, phóng viên rất cần sự định hướng của Ban Biên tập trong phát triển những đề tài đang thu hút sự quan tâm của công chúng.

Thiện Văn

Nhận diện nguy cơ “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong lĩnh vực báo chí và một số giải pháp khắc phục

Nhận diện nguy cơ “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong lĩnh vực báo chí và một số giải pháp khắc phục

( Copy từ http://baophapluat.vn/chinh-tri/nhan-dien-nguy-co-tu-dien-bien-tu-chuyen-hoa-trong-linh-vuc-bao-chi-va-mot-so-giai-phap-khac-phuc-301613.html; đã đăng  ngày Thứ Ba, 25/10/2016 11:30 GMT+7 .)

(PLO) - Một trong những vấn đề quan trọng được thẳng thắn chỉ ra và thảo luận tại Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành T.Ư Đảng vừa qua là biểu hiện của “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Bài viết của tác giả TRƯƠNG MINH TUẤN tiếp cận, nhận diện vấn đề này trong lĩnh vực báo chí, chỉ rõ một số xu hướng, hiện tượng,… có nguồn gốc từ yếu tố chủ quan, có thể tác động tiêu cực, đẩy tới quá trình “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.

Bộ trưởng Trương Minh Tuấn

Kỳ I:

Thành tựu của 30 năm Đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng có đóng góp quan trọng của báo chí, đó là sự thật không thể phủ nhận. Và cũng trong 30 năm Đổi mới, nền báo chí nước ta đã có bước phát triển nhanh chóng, mạnh mẽ về nhiều mặt, như: số lượng và phạm vi phát hành các báo, tạp chí, trang thông tin điện tử, báo điện tử, đài truyền hình, ấn phẩm, chương trình ngày càng tăng; chất lượng nội dung và hình thức, công nghệ in ấn, truyền tải thông tin đã được cải thiện; đội ngũ nhà báo và người làm việc tại các cơ quan báo chí phát triển cả về số lượng và trình độ chuyên môn; hầu hết cơ quan bộ, ban, ngành ở Trung ương, các đoàn thể chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức nghề nghiệp từ Trung ương đến địa phương, mỗi cơ quan đều có ít nhất một tờ báo, tạp chí hoặc trang thông tin, báo điện tử; có đơn vị ở Trung ương hoặc địa phương còn có tới hàng chục đơn vị báo chí với nhiều loại ấn phẩm khác nhau...

Từ chức năng, nhiệm vụ của mình, báo chí đã tích cực thông tin, tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; phản ánh tâm tư, nguyện vọng chính đáng của mọi tầng lớp nhân dân; tuyên truyền bảo vệ môi trường; thông tin cảnh báo, phòng, chống lũ lụt thiên tai; phát hiện, cổ vũ các nhân tố mới, điển hình tiên tiến, các thành tựu phát triển đất nước và hội nhập quốc tế; tích cực tham gia cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu và các tệ nạn xã hội; đấu tranh chống lại âm mưu, thủ đoạn của “diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực lý luận, tư tưởng, văn hóa; báo chí cũng góp phần rất quan trọng trong tuyên truyền đấu tranh bảo vệ chủ quyền biên giới, lãnh thổ, bảo vệ các vùng biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc; góp phần vào quá trình dân chủ hóa đời sống xã hội, củng cố lòng tin của nhân dân đối với Đảng và chế độ, tạo sự đồng thuận trong xã hội. Sự phản ánh, phản biện trên báo chí đã góp phần giúp Đảng và Nhà nước hoàn thiện một số chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật. Nhờ báo chí mà nhiều sự bất cập về chính sách đã được phát hiện và sửa đổi, nhiều thân phận con người bị oan sai, bị chèn ép và bất hạnh được trả lại công bằng, được cộng đồng cưu mang, giúp đỡ…

Từ phương diện quốc gia, phải nói rằng các năm gần đây, sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước đối với báo chí đã có nhiều đổi mới, để vừa bảo đảm sự đồng thuận của báo chí theo đường lối, định hướng, mục tiêu phát triển đất nước, vừa tuân thủ nguyên tắc về tự do ngôn luận, tự do báo chí theo Hiến pháp. Dù các thế lực thù địch, các phần tử cơ hội, các tổ chức và cá nhân thiếu thiện chí với Việt Nam bằng các luận điệu cũ và mới, liên tục công kích sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước đối với báo chí, chúng ta vẫn có đủ cơ sở thực tế để khẳng định sự định hướng của Đảng, Nhà nước đối với báo chí không hề mâu thuẫn với tự do ngôn luận, tự do báo chí. Bởi suy cho cùng, bảo đảm tự do ngôn luận, tự do báo chí cũng như các quyền chính đáng khác của nhân dân chính là một trong những mục tiêu cơ bản mà Đảng, Nhà nước Việt Nam luôn hướng tới.

Tuy nhiên, cũng phải nói rằng, bên cạnh các đóng góp tích cực nói trên, đã và đang có một bộ phận người làm báo và cơ quan báo chí bộc lộ không ít tiêu cực, hoặc đang có dấu hiệu thể hiện khuynh hướng lệch lạc. Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII đã thẳng thắn chỉ ra một cách có hệ thống những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; trong đó, xu hướng “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong hệ thống báo chí và thông qua hệ thống báo chí là hiện tượng nguy hiểm, có thể gây ra tác động khôn lường, với một số biểu hiện đáng chú ý:

1. Thái độ hai mặt về chính trị, chạy theo chủ nghĩa cơ hội

Luật pháp nước ta không cho phép viết tin bài chống chế độ đăng trên báo chí chính thống, nên một số người trong giới báo chí thường thể hiện xu hướng “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” qua thái độ nước đôi: đối với các bài báo đăng tải trên báo chí chính thống, họ thường né tránh những vấn đề họ “tự cho là nhạy cảm”; mặt khác, chính họ lại viết bài đăng trên blog, mạng xã hội để đưa ý kiến trái ngược với báo chí chính thống, phụ họa hoặc gián tiếp phụ họa giọng điệu của các thế lực thù địch, chống đối, thiếu thiện chí để làm vừa lòng đám đông trên mạng, trở thành “người hùng” trên mạng. Đáng chú ý, sau khi được dư luận trên mạng tung hô, cổ xúy, một vài cây bút càng trở nên hăng hái hơn.

Bên cạnh đó, đến nay, trừ một số tờ báo như Nhân Dân, Quân đội nhân dân, Công an nhân dân,… nhiều cơ quan báo chí ngày càng hiếm các cây bút có khả năng viết bài bình luận sắc bén có phân tích rành mạch về lý luận và thực tiễn, có chứng lý cụ thể, trình bày bài bản, phù hợp với mọi tầng lớp bạn đọc và có sức thuyết phục để chống lại, vạch trần các âm mưu, ý đồ, quan điểm, luận điểm chống phá Đảng, chống chế độ. Với một số vụ việc đã được Nhà nước xử lý công khai, và dù cơ quan chức năng tổ chức họp báo để cung cấp thông tin, cung cấp thông cáo báo chí, nhưng một số cơ quan báo chí chỉ khai thác và đăng lại bản tin của Thông tấn xã Việt Nam.

Phải chăng, đó là kết quả của sự lười nhác, hay việc làm này còn hàm ý rằng không thể không đưa tin nhưng đây không phải là quan điểm, và thái độ của tòa soạn? Thậm chí qua mạng xã hội, blog cá nhân,... một số người làm báo sau khi rời cơ quan báo chí (về hưu, nghỉ việc, hoặc bị buộc thôi việc) còn công khai quan điểm đi ngược quan điểm chính thống, thậm chí đồng tình, cổ vũ luận điệu của một số người tự nhận hoặc được gọi là “nhà dân chủ”, “người yêu nước”…

2. Xuất hiện xu hướng tách rời định hướng của Đảng với quyền tự do báo chí, tách rời hoạt động của Đảng khỏi cuộc sống của nhân dân

Xu hướng này khá phổ biến trong một số phóng viên, biên tập viên và cả lãnh đạo cơ quan báo chí. Biểu hiện rõ nhất là các bài viết liên quan chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, hoạt động của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước thường được đưa tin một cách hời hợt, khô khan, thiếu sinh khí, lấy số lượng thay chất lượng, mục đích như để “đúng định hướng” một cách hình thức. Đôi khi phát biểu của lãnh đạo Đảng, Nhà nước đề cập nhiều vấn đề, với nhiều nội dung thì một số tờ báo chỉ khai thác vấn đề, nội dung ở một khía cạnh được họ cho là “giật gân” để rút “tít” câu khách chứ không nhằm giới thiệu một cách hệ thống.

Hậu quả nguy hiểm của xu hướng này là tạo ra các tác phẩm báo chí khiến người đọc thấy nhàm chán, từ đó đổ lỗi cho sự lãnh đạo của Đảng, đổ lỗi cho định hướng của cơ quan chức năng về công tác tư tưởng và sự quản lý Nhà nước về truyền thông. Cũng nằm trong xu hướng này, một số tờ báo, một số nhà báo còn như muốn “lấy lòng cấp trên” bằng bài viết tâng bốc dễ dãi, phản cảm, khiến các thế lực thù địch và một số cá nhân nhân cơ hội khai thác, lợi dụng để công kích sự lãnh đạo của Đảng với báo chí.

Những bài viết chân thực và đầy tâm huyết về những tấm gương cán bộ, đảng viên vì nước vì dân, các phóng sự sinh động về sự gắn bó giữa Đảng với dân vắng dần trên nhiều tờ báo, nhất là báo điện tử và báo của các tổ chức xã hội, nghề nghiệp; thay vào đó nhiều khi chỉ là các bản tin, bài tường thuật vô cảm được viết như ẩn chứa trong đó một “thông điệp” để công chúng hiểu rằng họ viết cho “phải đạo”, khiến công chúng dị ứng với hình ảnh về hoạt động của lãnh đạo Đảng và Nhà nước, cho dù đó là những hoạt động ích nước, lợi dân, vì sự ổn định và phát triển. Một khi xu hướng này trở nên phổ biến, có thể biến báo chí cách mạng - nền báo chí mang bản chất của cách mạng, chính trực, dấn thân vì độc lập dân tộc, vì tự do và hạnh phúc của nhân dân, sinh động, có sức mạnh làm lay động lòng người,… trở thành nền báo chí giáo điều, công thức, dần dà phai nhạt và có thể đánh mất vai trò xã hội.

3. Tùy tiện khai thác tin tức từ báo chí phương Tây, coi báo chí phương Tây là chuẩn mực của tự do báo chí

Trên diện rộng có thể thấy, khi đề cập các sự kiện quốc tế, lâu nay nhiều cơ quan báo chí chủ yếu sử dụng thông tin, dựa trên bình luận của các hãng tin, báo chí phương Tây để đưa tin hoặc bình luận, nhất là những sự kiện lớn như chiến tranh I-rắc, cuộc chiến ở Li-bi, vấn đề bán đảo Triều Tiên, tình hình ở Xy-ri, các vấn đề quốc tế về nhân quyền... Một số tin tức, bình luận từ VOA, RFI, RFA,… thậm chí tin tức, bình luận của một số báo, trang tin của người Việt ở nước ngoài vốn không thiện chí với Việt Nam đã được sửa sang công bố trên báo chí trong nước.

Để theo đuổi sự kiện giật gân, có trang tin còn phỏng vấn một số nhân vật chống cộng là người Việt Nam ở nước ngoài. Điển hình của hiện tượng này là sau khi J.Nguyễn được bầu vào Thượng viện tiểu bang Ca-li-pho-ni-a (Mỹ) có báo, trang tin trong nước đã giới thiệu một cách trang trọng, như một “niềm tự hào” không cần biết J.Nguyễn nổi tiếng chống cộng, nổi tiếng trong các hoạt động vu cáo, vu khống Việt Nam.

Thiếu trách nhiệm về chính trị, thiếu trách nhiệm trong khai thác và công bố thông tin,... xu hướng này còn ảnh hưởng tới quan hệ giữa Việt Nam với một số quốc gia. Như vậy, một số cơ quan báo chí, một số người làm báo hầu như không quan tâm tới thực tế là một số báo, hãng tin ở phương Tây thường đưa tin, bình luận (thậm chí tổ chức chiến dịch truyền thông) theo xu hướng bóp méo sự thật, không đúng sự thật, cắt xén sự thật, dựng sự kiện giả,… để vu khống, làm mất uy tín một số quốc gia hoặc cá nhân cụ thể, nhằm phục vụ lợi ích của một số thế lực chính trị, tập đoàn tài phiệt. Từ bình diện nhất định có thể nói, hiện tượng thiếu trách nhiệm này đã vô tình (cố tình?) gây nhiễu thông tin, dẫn tới sự mơ hồ, nghi ngờ, hoang mang trong người đọc…

4. Sử dụng quyền tự do báo chí để phục vụ các “nhóm lợi ích”

Tựu trung, tình trạng này đã và đang diễn ra trên hai phương diện:

- Một là, một số tờ báo, trang tin câu kết với một bộ phận doanh nghiệp và một số cán bộ, công chức để lũng đoạn chính sách, thực hiện chiến dịch truyền thông tạo lợi thế để một số doanh nghiệp làm ăn bất chính, gây bất lợi cho doanh nghiệp khác. Thực tế cho thấy, một số doanh nghiệp, đơn vị sản xuất được một số tờ báo ca ngợi, biến thành địa chỉ kinh doanh lành mạnh, phát đạt, đáng tin cậy,... nhằm thu hút đầu tư, tăng hấp dẫn để bán sản phẩm; tô vẽ thành tích cho một số cá nhân để biến họ thành người thành đạt, kinh doanh giỏi,... Sau một thời gian, tất cả vỡ lở, doanh nghiệp hoặc đơn vị sản xuất được ca ngợi chỉ là nơi làm ăn thua lỗ, tài sản của Nhà nước thất thoát nghiêm trọng; cá nhân được tô vẽ thì bị phát hiện là lừa đảo, tham nhũng, có người phải nhận án tù…

- Hai là, một số tờ báo, trang tin phụ họa một số phần tử cơ hội chính trị tranh thủ sự hậu thuẫn của các thế lực chính trị nước ngoài hòng tạo ra thực lực chính trị nhằm thay đổi chế độ trong tương lai. (Liệu có nên coi đây là loại hành vi hỗ trợ các thế lực thù địch thực hiện âm mưu "diễn biến hòa bình"?). Trên thực tế, phát ngôn và hành động của một số người này cho thấy họ có khuynh hướng lợi dụng phản biện để phê phán, bôi đen chế độ xã hội. Họ phủ nhận con đường Đảng và Bác Hồ đã lựa chọn. Họ không thừa nhận các thành tựu kinh tế - văn hóa - xã hội đất nước đạt được trong thời gian qua.

Dưới nhãn quan của họ, tất cả đều xấu, tất cả đều tiêu cực... chỉ có ý kiến của họ mới đúng đắn! Họ thường xuyên xuất hiện trên BBC, VOA, RFI, RFA... để đánh giá, bình luận với các ý kiến chưa bao giờ tỏ ra thiện chí; đồng thời, mỗi khi có sự kiện hệ trọng xảy ra trong nước, họ vẫn được một số tờ báo, trang tin ưu ái phỏng vấn, đề nghị viết bài trong đó chủ yếu là đánh giá tiêu cực. Và "tự diễn biến" trên báo chí, cũng bắt đầu từ những cách thức biểu hiện như vậy.

(còn tiếp)