Tại sao Tân Cương bất ổn? (Kỳ cuối)

Tại sao Tân Cương bất ổn? (Kỳ cuối)

Copy từ http://petrotimes.vn/news/vn/quoc-te/tai-sao-tan-cuong-bat-on-ky-cuoi.html , đăng ngày 22/03/14, mục Quốc Tế.

(PetroTimes) - 2014 là năm đầu tiên Trung Quốc quán triệt toàn diện tinh thần Hội nghị Trung ương 3 khóa XVIII và cũng là năm đầu tiên của công cuộc đi sâu cải cách toàn diện.

Kỳ cuối: "Ăn ngon không bằng ngủ yên"

Theo thống kê, Trung Quốc hiện là đối tác mậu dịch lớn nhất của hơn 120 quốc gia và khu vực, hàng năm nhập khẩu gần 2.000 tỉ USD hàng hóa, tạo ra rất nhiều việc làm và cơ hội đầu tư cho các đối tác thương mại trên toàn cầu. Bắc Kinh cho biết, chính sách và đầu tư vào Tân Cương đã mang lại nhiều phát triển to lớn ở khu tự trị này. Kinh tế Tân Cương đã tăng 10,8% lên 570 tỉ NDT (94 tỉ USD) trong 9 tháng đầu năm 2013. Gần 3 năm trước (tháng 6/2011), Bắc Kinh tuyên bố, sẽ đầu tư 50 tỉ NDT cho công tác xóa đói giảm nghèo và phát triển trong các thôn làng khó khăn của khu tự trị Tân Cương.

Chính sách nhất quán của Bắc Kinh

Theo con số chính thức mới nhất, 46% dân số Tân Cương là người Duy Ngô Nhĩ, trong khi 39% là người Hán sau khi họ chuyển tới khu tự trị này trong mấy thập niên gần đây. Có tài liệu nói, khoảng 41,5% trong 21 triệu dân Tân Cương là người Duy Ngô Nhĩ và đây là cộng đồng thiểu số Hồi giáo lớn nhất tại đây.

Mặc dù trong những năm qua Bắc Kinh đã tích cực đầu tư phát triển kinh tế, nâng cấp các cơ sở hạ tầng, văn hóa - giáo dục nhằm cải thiện đời sống của dân cư khu tự trị Tân Cương, nhưng vẫn không cải thiện được tình hình. Nguyên nhân là do các xung đột mang yếu tố văn hóa, kinh tế và xã hội. Giới truyền thông cho rằng, thuở ban đầu cư dân bản địa của khu tự trị Tân Cương chủ yếu là người Duy Ngô Nhĩ, nhưng sau đó người Hán đã tới đây tìm kiếm việc làm và định cư lâu dài. Điều này đã góp phần làm xáo trộn đời sống xã hội tại khu tự trị vốn thuần phác này, đồng thời nảy sinh những mâu thuẫn trầm trọng giữa người Hán và người Duy Ngô Nhĩ bản địa.

Nhà ga đã khôi phục lại hoạt động bình thường nhưng thêm các cảnh sát cầm súng đi tuần tra xung quanh khu vực

Nguyên Tổng bí thư, Chủ tịch nước Hồ Cẩm Đào từng phải hủy cuộc họp Thượng đỉnh G8 trở về nước (tối 8/7/2009) để triệu tập hội nghị Thường vụ Bộ Chính trị nhằm thảo luận tình hình Tân Cương. Sau đó đưa ra kết luận, việc duy trì ổn định ở Tân Cương là nhiệm vụ cấp bách và quan trọng nhất, đồng thời sẽ trừng phạt nghiêm khắc những kẻ phạm tội. Hội nghị cũng kết luận, vụ bạo loạn tại Urumqi hôm 5/7/2009 là tội ác nghiêm trọng được tổ chức và lên kế hoạch bởi 3 lực lượng khủng bố, ly khai và cực đoan trong và ngoài nước. Điều đáng nói là vụ bạo loạn ở Tân Cương khi đó xảy ra đúng thời điểm Trung Quốc đang chuẩn bị kỷ niệm 60 năm Ngày thành lập nước CHND Trung Hoa, nên đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận.

Vụ khủng bố tối 1/3/14 tại nhà ga Côn Minh

Ngày 11/3, Đại sứ Trung Quốc tại Malaysia nói với kênh truyền hình vệ tinh Hongkong rằng, các nhân viên CIA đang hỗ trợ công tác điều tra từ những lời đồn đoán về hành động bắt cóc hoặc khủng bố trên chuyến bay MH370; và Phong trào Hồi giáo Đông Turkestan là tổ chức duy nhất có khả năng và ý đồ thực hiện những vụ tấn công như thế này. Phong trào Hồi giáo Đông Turkestan là tổ chức của người Duy Ngô Nhĩ ở Trung Á và Tây Á. Đây là tổ chức Hồi giáo quá khích và Chính phủ Trung Quốc từng khẳng định, Phong trào Hồi giáo Đông Turkestan là mối đe dọa lớn nhất đối với an ninh ở đại lục. Trước đó (10/3), Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao Trung Quốc Chu Cường đã cam kết, sẽ trừng phạt nghiêm khắc những phần tử khủng bố như vụ tấn công nhà ga Côn Minh tối 1/3. Theo tài liệu của Cơ quan Công an Trung Quốc, một số người Duy Ngô Nhĩ quá khích đã thành lập vài nhóm ly khai theo đường lối khủng bố như Phong trào Hồi giáo Đông Turkestan và đảng Hồi giáo Turkestan.

Ngày 3/3/14, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Tần Cương cho biết, cảnh sát đã thu giữ tại hiện trường nhiều lá cờ của Phong trào Hồi giáo Đông Turkestan (tổ chức ly khai muốn thiết lập nhà nước Hồi giáo ở Tân Cương). Tân Hoa xã gọi vụ tấn công xảy ra vào lúc 21 giờ 20 phút ngày 1/3 (theo giờ địa phương) tại nhà ga Côn Minh là “vụ 11/9 của Trung Quốc”. Một trong những nguyên nhân khiến 8 hung thủ kể trên có thể sát hại được nhiều người là do chúng đã được đào tạo trước để thực hiện vụ tấn công.

Ngày 4/3/14, tờ Bưu điện Hoa Nam buổi sáng cho biết, Đội trưởng Đội Cảnh sát đặc nhiệm chống khủng bố Trương Quân của thành phố Côn Minh, tỉnh Vân Nam (tên nhân vật được thay đổi vì lý do an ninh) đã bắn hạ 5 nghi phạm trong 15 giây để ngăn chặn chúng tiếp tục gây tội ác tại nhà ga Côn Minh tối 1/3. Bộ Công an Trung Quốc cho biết, sau hơn 40 tiếng điều tra liên tục của công an các tỉnh Vân Nam, Tân Cương, cùng lực lượng an ninh đường sắt và các lực lượng khác, cảnh sát đã xác định được kẻ cầm đầu nhóm khủng bố gây ra vụ thảm sát tại nhà ga Côn Minh, tỉnh Vân Nam tối 1/3 là Abdurehim Kurban. Nhóm này có 8 tên (6 nam, 2 nữ). Toàn bộ vụ tấn công tại nhà ga Côn Minh tuy chỉ diễn ra khoảng 24 phút, nhưng đã khiến 33 người chết (4 hung thủ) và 143 người bị thương, trong đó có nhiều cảnh sát.

Ngay sau khi biết tin về vụ thảm sát tại nhà ga Côn Minh, tỉnh Vân Nam, Bí thư Ủy ban Chính pháp trung ương Mạnh Kiến Trụ đã gọi đây là vụ tấn công “phản nhân loại, phản xã hội của những kẻ khủng bố” và cam kết, sẽ trừng trị thích đáng những hung thủ gây ra vụ thảm sát này. Còn Bộ trưởng Công an Quách Thanh Côn cũng đến Côn Minh trong ngày 2/3 để chỉ đạo công tác điều tra. Chính quyền thành phố Côn Minh gọi đây là vụ tấn công khủng bố có tổ chức và được lên kế hoạch từ trước do các phần tử cực đoan Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương thực hiện. Đây là lần đầu tiên những kẻ cực đoan tại Duy Ngô Nhĩ, Tân Cương bị cáo buộc gây ra vụ tấn công bằng dao quy mô lớn bên ngoài khu vực họ sinh sống. Người dân Côn Minh nói riêng và nhiều người Trung Quốc nói chung vẫn bị sốc sau khi chứng kiến, được nghe và xem lại trên các phương tiện đại chúng về vụ thảm sát tối 1/3/14.

Tờ Le Figaro (Pháp) vừa có bài viết “Sau vụ khủng bố tối 1/3,/14 Trung Quốc chuẩn bị trả đũa” với nhận định, Bắc Kinh cáo buộc người Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương đứng sau vụ thảm sát đẫm máu tại nhà ga Côn Minh. Giới chuyên gia cảnh báo, sự chậm phát triển về kinh tế tại Tân Cương và Tây Tạng là nguồn gốc của một số bất ổn tại các khu vực này. Lãnh đạo Trung Quốc từng cam kết thúc đẩy phát triển nhanh chóng hơn để củng cố đoàn kết, nhưng vấn đề là các đầu tư cho Tân Cương và Tây Tạng cho đến nay chủ yếu để phục vụ lợi ích của người Hán, cư dân thiểu số tại 2 khu tự trị kể trên.

Bố trí binh lực tại Tân Cương

Sau khi giới truyền thông phương Tây đặt nhiều câu hỏi xung quanh chủ đề “Duy Ngô Nhĩ - Tân Cương”, Cơ quan An ninh Trung Quốc đã cung cấp các băng hình về sự xuất hiện đầy khả nghi của một số người được cho là đã điều khiển những người quá khích xuống đường. Mặt khác, số lượng xe bị đốt rất nhiều (hơn 260 chiếc), cùng nhiều người bị hành hung chứng tỏ những kẻ đốt phá đã học được cách thức và luyện tập thủ thuật này từ trước. Theo Tỉnh trưởng Tân Cương Nuer Baikeli (Nur Bekri), các vụ bạo loạn thời gian qua đã được các phần tử phản động lên kế hoạch khá cụ thể và được điều phối để xảy ra cùng lúc tại 50 địa điểm khác nhau ở thủ phủ Urumqi của Tân Cương. Ông Nuer Baikeli cho rằng, các cuộc bạo loạn là âm mưu của những phần tử ly khai sống ở nước ngoài, nhằm chia tách Tân Cương khỏi Trung Quốc.

Cảnh sát Trung Quốc tuần tra trên các đường phố gần nhà ga ở Côn Minh ngày 2/3/14

Trước khi xảy ra vụ thảm sát tại nhà ga Côn Minh, công tác đảm bảo an ninh cho kỳ họp Chính hiệp (từ 3 đến 12/3) và Quốc hội (từ 5 đến 13/3) được lãnh đạo Bộ Công an đặc biệt quan tâm và triển khai trên phạm vi rộng hơn các kỳ họp trước. Đó là lần đầu tiên triển khai công tác đảm bảo an ninh theo mô hình “7+7” - triển khai công tác đảm bảo an ninh đặc biệt ở 7 địa phương xung quanh nơi diễn ra kỳ họp, đồng thời mở rộng ra 7 tỉnh, thành phố, khu tự trị có nhiều yếu tố phức tạp về an ninh như Tân Cương, Tây Tạng, Cam Túc, Thiểm Tây…

Ngày 3/3/14, thủ đô Bắc Kinh đã triệu tập hội nghị khẩn cấp dưới sự chủ trì của Bí thư Thành ủy Quách Kim Long, để triển khai các biện pháp đảm bảo an ninh cho kỳ họp Chính hiệp và Quốc hội, sau khi xảy ra vụ tấn công đẫm máu ở Côn Minh làm ít nhất 33 người thiệt mạng và hơn 140 người bị thương. Từ ngày 2/3, hơn 27.000 cảnh sát Bắc Kinh được lệnh “trực chiến”, đảm bảo an ninh cho kỳ họp lưỡng hội. Việc ráo riết tăng cường an ninh cũng diễn ra đồng thời ở 14 tỉnh, thành xung quanh khu vực diễn ra kỳ họp, cũng như khu vực Tân Cương, Tây Tạng…

Gần 2 tháng trước (25/1/14), khu tự trị Tân Cương đầy bất ổn lại rung chuyển bởi 3 vụ đánh bom liên tiếp, khiến 3 người chết và 2 người bị thương. Cảnh sát đã bắt giữ 3 người. Trước đó (16/12/2013), có 16 người, trong đó có 2 cảnh sát đã thiệt mạng trong một vụ đụng độ đẫm máu ở Tân Cương. 14 nạn nhân bị chết đều là người Duy Ngô Nhĩ. Tờ Thời báo Hoàn Cầu cho rằng, có khoảng 100 người Duy Ngô Nhĩ đã tới Syria tham gia lực lượng phe nổi dậy nước này và một số người trong số họ quay trở lại Tân Cương thực hiện các vụ tấn công dưới sự ủng hộ của Phong trào Hồi giáo Đông Turkestan. Đây là lần đầu tiên Trung Quốc đổ lỗi cho phiến quân Syria thay vì những kẻ kích động bạo loạn ở Tân Cương đến từ Pakistan như trước đó.

Ngày 3/3/14, khi phát biểu với báo chí tại Geneva (Thụy Sĩ) nhân dịp tham dự phiên họp lần thứ 25 của Hội đồng nhân quyền Liên Hiệp Quốc, Tổng thư ký Ban Ki-moon đã lên án mạnh mẽ vụ tấn công khủng bố xảy ra tối 1/3 tại nhà ga Côn Minh, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc; đồng thời nhấn mạnh, không gì có thể biện minh cho các hành vi tấn công khủng bố và thủ phạm cần phải chịu trách nhiệm vì tội ác chúng gây ra. Tổng thư ký Ban Ki-moon cũng bày tỏ sự cảm thông và chia buồn sâu sắc tới chính phủ và nhân dân Trung Quốc, cùng các gia đình có người thân thiệt mạng và bị thương trong vụ khủng bố này. Trước đó, Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, Liên minh châu Âu, Đức, Nhật Bản, Ấn Độ, Pakistan, Qatar, Yemen và nhiều nước khác đã lên án vụ tấn công khủng bố.

Tiên Du - Bắc Kinh

Tại sao Tân Cương bất ổn? (Kỳ 1)

Tại sao Tân Cương bất ổn? (Kỳ 1)

Copy từ http://petrotimes.vn/news/vn/quoc-te/tai-sao-tan-cuong-bat-on-ky-1.html , đăng ngày 19/03/14 , mục Quốc Tế.

(PetroTimes) - Sau 9 ngày diễn ra (từ 3/3/14), kỳ họp thứ 2 khóa 12 Chính hiệp toàn quốc Trung Quốc (Chính hiệp) đã bế mạc sáng 12/3 tại thủ đô Bắc Kinh. Và sau gần 10 ngày làm việc (từ 5 đến 13/3), kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa 12 cũng bế mạc tại Đại lễ đường nhân dân ở thủ đô Bắc Kinh. Việc các đại biểu tham dự Chính hiệp và Quốc hội đều dành 1 phút mặc niệm những nạn nhân bị sát hại trong vụ tấn công khủng bố tại nhà ga Côn Minh tối 1/3 cho thấy mức độ quan tâm, cũng như nguy hiểm của sự kiện này. Một lần nữa chủ đề Duy Ngô Nhĩ - Tân Cương lại thu hút sự quan tâm của dư luận trong và ngoài nước sau khi khu tự trị này xảy ra một số vụ tấn công khủng bố gây chấn động quốc gia hơn 1,34 tỉ người.

Kỳ1: Tân Cương - Cô gái đẹp nhiều người nhòm ngó

Vị trí địa - chính trị chiến lược của Tân Cương

Tân Cương chiếm khoảng 1/6 diện tích Trung Quốc, 1/4 chiều dài đường biên giới quốc gia và là khu tự trị, đồng thời là đơn vị hành chính cấp tỉnh lớn nhất Trung Quốc với diện tích lên tới 1,6 triệu km2, nhưng chỉ có khoảng 4,3% diện tích đất đai ở đây thích hợp cho con người cư trú. Tuy chỉ là một khu tự trị, nhưng Tân Cương có đường biên giới tiếp giáp với 8 quốc gia (Mông Cổ, Nga, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Afghanistan, Pakistan và Ấn Độ). Ngoài ra, Tân Cương còn quan hệ “lân bang” với 2 tỉnh và 1 khu tự trị của Trung Quốc là Cam Túc, Thanh Hải và Tây Tạng. Tân Cương là khu vực có nhiều dân tộc thiểu số sinh sống như Duy Ngô Nhĩ, Mông Cổ, Hồi...

Tuy chỉ có khoảng 21 triệu người, nhưng sở hữu tới 1/6 diện tích cả nước và nhiều nguồn tài nguyên quý tập trung tại đây nên Tân Cương đã và đang là tâm điểm chú ý của dư luận. Theo thống kê chính thức, Tân Cương có trữ lượng dầu khí (đã được phát hiện) khoảng 2,5 tỉ thùng và 1.400 tỉ m3 khí đốt (chiếm 34% trữ lượng khí đốt của Trung Quốc và Bắc Kinh đã xây dựng tuyến đường ống dài 4.000km để chuyên chở 24 tỉ m3 khí đốt từ đó về Thượng Hải). Tân Cương cũng quản lý tuyến đường quan trọng vận chuyển dầu từ Kazakhstan về Trung Quốc.

Tân Cương hiện có sản lượng khai thác dầu khí lớn thứ 2 Trung Quốc (1,1 triệu thùng/ngày), sản lượng khai thác khí đốt chiếm 14% cả nước. Tân Cương còn có trữ lượng than lên tới 2.190 tỉ tấn, cùng sản lượng khai thác 80 triệu tấn/năm, chiếm 40% tổng sản lượng than của Trung Quốc. Tân Cương cũng sở hữu mỏ vàng, đồng, nickel và số mỏ quặng sắt lên tới 1/4 trữ lượng của toàn quốc. Ngoài ra, Tân Cương còn là nơi cung cấp bông lớn nhất Trung Quốc.

Người đứng sau các sự kiện bất ổn tại Tân Cương

Chủ tịch “Đại hội Duy Ngô Nhĩ thế giới”, bà Rebiya Kadeer, hiện đang sống lưu vong tại Mỹ, đã kêu gọi chính quyền Bắc Kinh bình tĩnh và xử lý sáng suốt sau vụ tấn công khủng bố tối 1-3 tại nhà ga Côn Minh khiến 33 người chết (4 nghi phạm) và 143 người khác bị thương. Bà Rebiya Kadeer đề nghị Bắc Kinh không nên biến cộng đồng thiểu số Duy Ngô Nhĩ tại khu tự trị Tân Cương thành “kẻ thù quốc gia”. Tuy chưa kết luận người Duy Ngô Nhĩ đứng sau vụ thảm sát bằng dao và mã tấu tối 1/3 tại nhà ga Côn Minh, nhưng cơ quan chức năng cho rằng, những kẻ cực đoan Tân Cương có liên quan và đây là hành động khủng bố.

“Đại hội Duy Ngô Nhĩ thế giới” được thành lập năm 2004, là tổ chức đại diện cho quyền lợi của người Đông Turkestan và tổ chức này chuyên xúi bẩy các hoạt động ly khai dưới danh nghĩa nhân quyền và dân chủ. Bà Rebiya Kadeer sinh năm 1951 tại Tân Cương, trước khi được bầu làm Chủ tịch “Đại hội Duy Ngô Nhĩ thế giới” năm 2006 là nữ doanh nhân ở Trung Quốc. Theo Tân Hoa xã, bà Rebiya Kadeer được cho là làm giàu bất hợp pháp từ thập niên 80 của thế kỷ trước bằng việc gian lận và trốn thuế. Năm 2000, bà Rebiya Kadeer bị kết án 8 năm tù vì tội tiết lộ bí mật nhà nước trái phép và được trả tự do năm 2005 để đi chữa bệnh tại Mỹ.

Theo Tân Hoa xã, “Đại hội Duy Ngô Nhĩ thế giới” do bà Rebiya Kadeer đứng đầu là tổ chức đã lợi dụng cuộc tranh cãi hôm 26/6/2009 giữa công nhân thiểu số người Duy Ngô Nhĩ và người Hán ở tỉnh Quảng Đông để gây hỗn loạn khiến 2 người Duy Ngô Nhĩ thiệt mạng. Và ngày 1/7/2009, “Đại hội Duy Ngô Nhĩ thế giới” đã tổ chức họp để lên kế hoạch kích động bất ổn bằng việc phát đi các thông điệp qua Internet, điện thoại và điện thoại di động. Trưa 5/7/2009, cảnh sát ở Urumqi nhận được tin có một số người đăng thông tin bất hợp pháp kêu gọi tập trung trái phép ở Quảng trường Nhân dân lúc 19 giờ ngày 5/7/2009 để biểu tình ủng hộ lực lượng ly khai ở nước ngoài.

Ngày 6/7/2009, bà Rebiya Kadeer tổ chức họp khẩn với một số thành viên cốt cán của “Đại hội Duy Ngô Nhĩ thế giới” để bàn kế hoạch thổi bùng cuộc biểu tình trong và ngoài nước, nhằm kêu gọi chính phủ nước ngoài và những tổ chức nhân quyền can thiệp. Ngày 6/7/2009, lãnh sự quán của Trung Quốc ở Munich, Đức bị tấn công và chiều cùng ngày, Đại sứ quán Trung Quốc ở Hà Lan bị hơn 150 nhân vật ly khai đập phá.

Một số vụ kiện quan trọng

Ngày 16/2, cảnh sát Tân Cương cho biết, cách đây 3 năm, một người đàn ông tên là Mehmut Tohti đã bắt đầu gieo rắc chủ nghĩa cực đoan tôn giáo và từ tháng 9/2013, tên này cầm đầu một nhóm gồm 13 nghi can khủng bố. Tháng 1/2014, chúng mua xe và chế tạo thiết bị nổ để tấn công xe cảnh sát. Ngày 4/2, những tên khủng bố này đã dùng xe máy và ôtô, mang theo thiết bị nổ và dao tấn công một đội tuần tra của cảnh sát làm 2 dân thường và 2 cảnh sát bị thương, nhưng 8 tên khủng bố đã bị cảnh sát tiêu diệt, còn 3 tên khác bỏ mạng khi kích hoạt các thiết bị nổ.

Cảnh sát được tăng cường tại Quý Dương

Ngày 25/11/2013, Tạp chí Oriental Outlook đưa tin, có gần 200 vụ tấn công khủng bố xảy ra ở khu tự trị Tân Cương trong năm 2012, tăng đáng kể so với năm 2011. Oriental Outlook dẫn lời cảnh sát địa phương cho biết, số vụ tấn công mang tính “thánh chiến” tăng nhanh từ năm 2009 và trở thành mối đe dọa lớn nhất đối với Tân Cương. Thông tin này được đưa ra gần một tháng sau vụ đâm xe tại Quảng trường Thiên An Môn ở Bắc Kinh (28/10/2013) khiến 3 người trên xe (người Duy Ngô Nhĩ đến từ Tân Cương), cùng 2 khách bộ hành thiệt mạng và 40 người bị thương.

Ngày 3/11/2013, Tư lệnh Quân khu Tân Cương, Trung tướng Bành Dũng đã mất chức sau vụ đâm xe ở Quảng trường Thiên An Môn cho dù ông mới được bổ nhiệm làm tư lệnh tháng 7/2011. Bí thư Ủy ban Chính pháp Trung ương Mạnh Kiến Trụ cáo buộc, Phong trào Hồi giáo Đông Turkestan đứng đằng sau vụ tấn công này. Vụ nổ xe gây náo loạn Quảng trường Thiên An Môn hôm 28/10/2013 diễn ra sau đúng 1 tháng khu tự trị Tân Cương được trao tặng lá Quốc kỳ nhân kỷ niệm 64 năm Quốc khánh Trung Quốc. Đây là lá Quốc kỳ mang số hiệu 1217, được treo tại kỳ đài của quảng trường từ ngày 29/10/2011 đến ngày 30/10/2011. Sau đó, cảnh sát kết luận: “Sự cố hôm 28/10/2013” ở Thiên An Môn là “một cuộc tấn công khủng bố bạo lực được lên kế hoạch cẩn thận, có tổ chức và có tính toán từ trước”.

Ngày 1/7/2013, cảnh sát Tân Cương treo giải thưởng từ 50.000 đến 100.000 NDT cho những ai cung cấp thông tin “có giá trị” về các phần tử đứng sau vụ bạo động đẫm máu nhất trong 4 năm qua ở khu tự trị này. Tuyên bố trên được nhà chức trách Tân Cương đưa ra sau gần một tuần xảy ra các cuộc tấn công tại Hotan ở Tân Cương, làm 35 người thiệt mạng. Tối 28/6/2013, Tổng bí thư, Chủ tịch nước, Chủ tịch Quân ủy Trung ương Tập Cận Bình đã triệu tập cuộc họp Thường vụ Bộ Chính trị, chỉ vài giờ sau khi xảy ra vụ bạo loạn ở Hotan. Sau đó, Bí thư Tân Cương Trương Xuân Hiền tuyên bố, Tân Cương đã bước vào giai đoạn nhạy cảm, do đó duy trì sự ổn định là mục tiêu quan trọng trong thời điểm hiện tại.

Ngày 29/6/2013, Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị Du Chính Thanh (Chủ tịch Chính hiệp) và Bộ trưởng Công an Quách Thanh Côn đã tới khu tự trị Tân Cương, sau đợt bùng phát bạo lực dẫn đến lệnh giới nghiêm ở Hotan, nhằm giải quyết tình trạng bất ổn tại đây. Không ai được đi ra ngoài phố sau khi trời tối và dịch vụ Internet cùng 3G đã bị ngắt. Cũng trong ngày 29/6/2013, Bắc Kinh đã tiến hành một cuộc tập trận quy mô lớn ở khu tự trị Tân Cương với xe tăng, xe quân sự và lực lượng vũ trang. Cuộc tập trận diễn ra trước thời điểm tròn 4 năm ngày nổ ra cuộc bạo động (5/7/2009) giữa người Hồi giáo thiểu số Duy Ngô Nhĩ với người Hán, khiến khoảng 200 người thiệt mạng.

Ngày 1/7/2013, Đại sứ Liên minh châu Âu (EU) tại Bắc Kinh Markus Ederer đã yêu cầu Chính phủ Trung Quốc phải công bố thêm thông tin về bản chất và nguyên nhân các vụ bạo động ở Tân Cương. Trước đó (30/4/2013), cơ quan chức năng đã bắt 19 nghi can có liên quan đến vụ bạo động ở Tân Cương hôm 23/4/2013 khiến 21 người thiệt mạng. Cảnh sát tuyên bố, đã phát hiện nhiều thiết bị gây nổ, vũ khí sát thương và cờ của Phong trào Hồi giáo Đông Turkestan ở nhà các nghi can; đồng thời cáo buộc những kẻ khủng bố đã lập bẫy sát hại các sĩ quan cảnh sát trong vụ bạo động hôm 23/4/2013. Gần 2 năm trước (26/3/2012), tòa án thành phố Kashgar đã kết án tử hình đối với Abudukeremu Mamuti, người Duy Ngô Nhĩ vì đã gây ra vụ tấn công bằng dao và rìu hôm 28/2/2012, khiến 15 người thiệt mạng.

Nguyên Thứ trưởng Ngoại giao Hà Á Phi từng đề nghị Washington (22/7/2009) ngăn chặn các hành động li khai chống Trung Quốc trên lãnh thổ của Mỹ, đồng thời khẳng định, vụ bạo loạn hôm 5/7/2009 là nguy hiểm và tồi tệ nhất kể từ năm 1949 đến nay. Trước đó (21/7/2009), Phó chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc nhà nước Ngô Sỹ Dân cũng khẳng định, chính sách dân tộc của Trung Quốc phù hợp với tình hình Tân Cương. Những kẻ ly khai Hồi giáo người Duy Ngô Nhĩ nói tiếng Thổ Nhĩ Kỳ đứng đằng sau vụ bạo loạn hôm 5/7/2009 và Bắc Kinh sẽ không bao giờ tha thứ cho những tên này.

Bởi mục đích chính của những kẻ nổi loạn là muốn xây dựng cái gọi là “Tân Cương độc lập”. Giới bình luận cho rằng, vụ bạo lực hôm 5/7/2009 do mâu thuẫn giữa người Duy Ngô Nhĩ và người Hán, còn bị ảnh hưởng từ tư tưởng thánh chiến. Theo thống kê chính thức của Trung Quốc, cuộc bạo loạn tại Tân Cương hôm 5/7/2009 đã khiến 197 người chết, hơn 1.600 người bị thương (chủ yếu là người Hán) và khoảng 1.000 người (chủ yếu là người Duy Ngô Nhĩ) bị bắt, gây thiệt hại rất lớn về của cải (hơn 630 hộ gia đình và phương tiện giao thông bị phá hủy)

(Xem tiếp kỳ sau)

Đông Ngàn - Từ Sơn

Về Vàm Nao mùa nước nổi

Về Vàm Nao mùa nước nổi

Copy từ http://www.baovinhlong.com.vn/newsdetails.aspx?newsid=99897, đăng ngày 17/09/14, mục Phóng sự - Ký sự.

Vàm Nao là đoạn sông hợp thành bởi đuôi cù lao huyện Phú Tân và đầu cù lao Ông Chưởng. Khám phá Vàm Nao là chuyến ngao du tìm về ký ức của Mê Kông hoang dã, thậm chí nhiều người còn nói “chỉ về Vàm Nao thôi cũng đủ để trải nghiệm mùa nước nổi ở miền Tây”.

Trở lại nơi đây ngay mùa nước nổi theo tour du lịch đậm chất nông dân, chúng tôi không ngạc nhiên khi cái tên Vàm Nao ngày nay đã được lan xa ngoài phạm vi của một vùng quê sông nước…

Du khách hào hứng vào ruộng ấu bẻ trái.

Cuối ấp Vàm Nao có một cù lao mới nổi, mùa nước lên, cù lao này gần như biến mất. Ngôi nhà đơn sơ nằm giữa mênh mông bốn bề là nước chính là điểm ông tám Hổ - người phụ trách chính tại điểm du lịch làm nơi đón khách.

Từ đây, khách yêu cầu đi đâu ông sẽ “a lô” cho người đến rước bằng ghe, xuồng. “Mọi người cứ dạo chơi ngắm cảnh bao lâu cũng được, chừng nào đói bụng thì quay về đây, Tám đãi ăn mấy món dân dã vùng sông nước. Mùa nào thức ấy, mọi thứ đều có sẵn, không phải đi chợ xa xôi hay lo chuyện giá cả” - ông tám Hổ liên tục “thuyết minh” trong lúc dẫn khách đi tham quan.

Cũng như ông tám Hổ, tất cả “hướng dẫn viên” tại đây đều là những nông dân “rặt” nên rất nhiệt tình và hiếu khách. Đó cũng là lý do khiến nhiều người từng đặt chân đến Vàm Nao thường quay trở lại như trở về thăm quê, tìm những giây phút thư giãn yên bình, thoải mái.

Hôm chúng tôi về Vàm Nao tác nghiệp, may mắn gặp ngay đoàn khách hơn 60 người từ tỉnh Bình Thuận đến tham quan.

Từng tốp người hào hứng bước lên những chiếc xuồng chạy máy đuôi tôm. Thanh niên thì thích ngồi xuồng ba lá để được cầm cây giầm chèo trong nước, họ càng cười lớn hơn khi bị người bản địa nói “nhìn cách cầm cây giầm là biết không phải dân miền Tây rồi”.

Anh ba Bặm – con trai chú tám Hổ cũng tham gia hướng dẫn cho khách, ghé chỗ nào có đặt lợp, anh cũng dỡ lên khoe với khách những con cá rô bằng bàn tay nhảy tung bọt nước. Anh nói hôm nào có đoàn tham quan về thì đem cá này chế biến đãi khách, còn không thì bán ngoài chợ. Nước lên hễ đặt lọp là có, cá tôm thấy ham lắm!

Thấy anh ngồi ngay mũi xuồng, tay vịn hờ cần lái rẽ nước ào ào, ai cũng khen tấm tắc. Cái nắng chói chang không làm du khách khó chịu, bởi ai cũng háo hức khi vừa ngắm cảnh hai bên bờ, vừa nghe giới thiệu hàng loạt chương trình sắp được trải nghiệm.

Xuồng vào tới ruộng ấu, mọi người nhanh tay thò xuống lật những bụi ấu xanh mướt lên kiếm trái. Nhiều chị còn mò được những con ốc lớn, liên tục đưa lên cao hỏi “ốc này ăn được không?” “ốc này làm món gì ngon?”.

Thấy mấy chú nông dân đứng dưới nước ngập nửa người, chị Thùy – du khách trong đoàn cũng mạnh dạn xuống theo, cầm thau đi trút cá từ những chỗ dỡ lọp, bắt chước bẻ mía bằng tay, nhai ấu sống rau ráu rồi cười khoan khoái.

Chị cho biết, mỗi năm công ty tổ chức cho anh chị em đi nghỉ dưỡng một lần. Ngay từ lúc bước lên xe chị đã thấy thoải mái, quên hết bao mệt nhọc của công việc. “Nghe nhắc miền Tây nhiều rồi, nhưng đặt chân đến tôi mới thật sự cảm nhận hết. Con người và cuộc sống nơi đây khác xa với những vùng đô thị ồn ào, bà con rất bình dị, gần gũi, chân thật, không gian sông nước mát mẻ, thoải mái… nói chung tôi thích tất cả mọi thứ!” - chị chia sẻ.

Thết đãi khách, ông tám Hổ bày mỗi bàn nồi lẩu cá linh thịnh soạn kèm rau muống đồng, bông điên điển trộn bông súng. “Chiến lợi phẩm” du khách thu được qua nhiều chỗ tham quan cũng được chế biến thành các món kho, nướng. Trong khi thưởng thức, khách còn nghe đờn ca tài tử do các “ca sĩ” nông dân chính hiệu trình bày.

Anh ba Bặm cho biết, cứ vài ba ngày, Vàm Nao lại đón một đoàn khách, nhờ vậy nông dân cũng kiếm được thu nhập kha khá từ dịch vụ đưa rước khách và hướng dẫn đến các điểm tham quan. Mùa nước hay mùa khô, Vàm Nao đều có nhiều món đặc sản được chế biến từ tự nhiên như lẩu cua đồng, lẩu mắm cá rô, canh chua cá bông lau...

Nhiều khách chịu chơi còn ở lại cả ban đêm, cùng ngư dân ra ngã ba sông câu cá đem về nướng, vừa nhâm nhi chút rượu, vừa hưởng gió đồng. Tuy chỉ là những bữa tiệc bình thường đối với nông dân nhưng với du khách, đó là cả một trải nghiệm đáng nhớ. Mùa nước nổi ban tặng cho Vàm Nao chỉ vậy thôi, mà chuyến đi nào cũng làm du khách lưu luyến, đã đi rồi lại muốn được thêm một lần trở lại…

Thuộc địa phận xã Tân Trung (Phú Tân), điểm du lịch Vàm Nao tuy mới đưa vào khai thác nhưng đã thu hút khách rất nhiều.

Mùa khô, khách du lịch đến Vàm Nao câu lá bông lau, bẻ bắp, hái cà, ớt chế biến tại chỗ, nhâm nhi đặc sản ruộng đồng và nghe đờn ca tài tử.

Mùa nước nổi, Vàm Nao càng hấp dẫn hơn với chương trình chèo xuồng thu hoạch ấu, hái bông điên điển; khách còn được tham gia dỡ dớn, dỡ lọp, bẻ mía, thưởng thức các món ăn đặc sản từ các loài cá nước ngọt, đặc biệt là cá linh non.

Theo An Giang Online

Các cô gái Canada

Các cô gái Canada

Copy từ https://www.flickr.com/groups/sexy_canadians/ , 10 ảnh.

Đôi mắt xanh da trời, quàng khăn che mặt.

Ảnh 2: Mắt xanh đẹp, quàng khăn xanh, xăm hình trên vai.

Thiếu nữ Canada với bikini xanh.

Mint (xanh bạc hà) is my new favourite Colour

Ảnh 5: Cô gái Canada mắt nâu xanh, tóc vàng nằm ngửa kiểu Classic Inverted.

Ảnh 6: A beautiful blonde girl on pink satin

Isn't she beautiful? Cô ấy không xinh sao?

Ảnh 8: Cô gái trong gương mặt dữ hơn!

Cô công chúa nước Nga.

Ảnh 10: Mandy in White giống cô gái Mông Cổ;

Ảnh của flickr.com

Copy from flickr and paste

Copy from flickr and paste

Search "Sunset" from flickr:

Chú thích về địa danh quá rộng: Sunset in France - by Shantideva, on Flickr

Click vào mũi trên (Share ảnh), click vào Grab the HTML/BB code, chọn size và copy. Ảnh nào tác giả không cho chôm thì flickr có thông báo khi ta click vào "Grab the link" (Sharing is restricted for this photo).

Hoàng hôn trên biển

Bộ sưu tập rượu Vodka. của 1 tay bợm nào đó.

Điêu tàn theo thời gian!

Màu sắc như tranh vẽ.

Sống dưới núi tuyết

Flickr hướng dẫn: Here's a link to this photo. Just copy and paste! - Khi gặp hướng dẫn như thế, dù có làm theo cũng chẳng có hình nào hiện ra...

Diễn viên điện ảnh Ingrid Bergman 1948

Ingrid Bergman young by Caliana Ferreira.

Bướm và màu cỏ xanh

Hoa soi nhái màu tím, by Dieuphat Vien, on Flickr.

Hoa anh đào trắng.

Hoa anh đào trắng.

Cô đào Catherine Zeta Zones

Hoa anh đào hồng ven lối đi.

Làm sao tránh được lời nguyền tài nguyên?

Làm sao tránh được lời nguyền tài nguyên?

Phạm Duy Hiển

Copy từ http://www.thivien.net/forum/T%C3%A0i-nguy%C3%AAn-v%C3%A0-m%C3%B4i-tr%C6%B0%E1%BB%9Dng/topic-Qujw6bDLemam4manR31ujA, đăng ngày 15/11/2010 16:39 , chủ đề Tài nguyên và Môi trường, diễn đàn: Các nội dung khác > Lịch sử, Văn hóa; Vodanhthi gởi đăng trên thivien.net.

Lời nguyền tài nguyên là cách nói chua chát nhằm vào những quốc gia sa đà vào đào bới của cải dưới lòng đất hòng tạo ra bước đột phá về kinh tế. Nó đã trở thành đề tài được giới học giả thảo luận sôi nổi trong nhiều thập kỷ gần đây.

Tại sao Sudan và một số nước Tây Phi giàu dầu mỏ, kim cương mà các chỉ tiêu về mức sống, giáo dục, tuổi thọ… lại thuộc loại thấp nhất thế giới? Tại sao Arập Saudi xuất khẩu dầu mỏ nhiều nhất thế giới lại có đến 17% người dân thất học? Tại sao nội chiến triền miên luôn gieo lên đầu những người dân châu Phi khốn khó, trong khi chính họ mới là chủ nhân đích thực các kho báu ẩn giấu dưới lòng đất? Ỷ lại vào tài nguyên thiên nhiên chẳng những sẽ thất bại mà càng lún sâu vào tụt hậu.

Lời nguyền tài nguyên – bức tranh hiện hữu trên thế giới

Nhìn ra thế giới trong vài thập kỷ gần đây, có mấy nước nhờ đào bới tài nguyên thiên nhiên mà nhanh chóng bứt phá lên phía trước. Ngược lại, có khi chính vì thiếu than đá, dầu mỏ, quặng sắt..., mà một số nước Đông Á lại hoá rồng. J. Sachs, A. Garner và một số học giả khác qua phân tích ngót 100 nền kinh tế trên thế giới trong hai thập kỷ 1970 – 1980 đã chứng minh rằng những nước có tỷ trọng xuất khẩu tài nguyên trong GDP cao thường có xu hướng tăng trưởng chậm, không đầu tư đúng mức cho giáo dục khiến có ít trẻ em được cắp sách đến trường.

Thực chất, đằng sau nghịch lý nói trên là những hậu quả nặng nề cho đất nước khi tài nguyên thiên nhiên bị lạm dụng bởi những nhóm lợi ích trong một đất nước thiếu tri thức khoa học – công nghệ lại có thể chế yếu kém và thiếu minh bạch. Sự giàu có quá dễ dàng của họ chính là nguồn gốc gây ra tham nhũng, tình trạng tù mù trong hệ thống nhà nước, gia tăng phân hoá giàu nghèo, tàn phá môi trường, sự tụt hậu về giáo dục – khoa học – công nghệ, cả nội chiến và bất ổn chính trị...

Ngày nay trong bối cảnh hội nhập và khủng hoảng năng lượng toàn cầu, bản đồ quyền lực thế giới đã được vẽ lại. Một số nước cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên lại nắm được tri thức khai thác, chế biến chúng, có lực lượng khoa học – công nghệ hùng hậu trong nhiều lãnh vực. Trong khi đó, nhiều nước khác có nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú lại yếu kém cả về tri thức lẫn thể chế, không làm chủ được nguồn tài nguyên của mình. Họ dễ bị chinh phục, không phải bởi pháo hạm như ngày xưa, mà bởi các tấm séc ngân hàng. Chính đồng tiền do bán rẻ tài nguyên thiên nhiên đã mang lại bất công và khổ đau cho đa số người dân, mất độc lập tự chủ cho đất nước.

Các nước phát triển cũng không khỏi lao đao nếu không chú ý đến mặt trái do những nguồn tài nguyên mới khám phá mang lại. Căn bệnh Hà Lan (Dutch disease) phản ánh tình trạng khủng hoảng ở Hà Lan và Anh vào những năm 1970, khi những mỏ khí và dầu trữ lượng lớn được phát hiện ở Biển Bắc. Nguồn thu từ dầu khí đã làm lệch cơ cấu kinh tế và tăng giá trị thực đồng nội tệ. Cuối những năm 1970, từ chỗ nhập khẩu dầu mỏ, cỗ xe kinh tế đồ sộ Anh quốc bỗng thừa dầu để xuất khẩu. Đồng bảng tăng giá trị thực, xuất khẩu hàng chế biến đình đốn, công nhân đình công đòi tăng lương, kinh tế rơi vào suy thoái.

Song cũng có nhiều nước thành công nhờ phát triển theo con đường khác. Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil, Chile, Malaysia... rất giàu tài nguyên, dẫn đầu thế giới về sản lượng than, đồng, chì, thiếc, vàng, đất hiếm... nhưng những nguồn lợi ấy chỉ góp phần nhỏ trong GDP vì họ tăng trưởng nhờ phát triển nhiều ngành công nghiệp khác. Ở Iran, tuy dầu mỏ đóng góp đến 38% GDP, nhưng họ biết sử dụng nguồn lợi ấy để ra sức phát triển khoa học – công nghệ, trong đó có nhiều công nghệ mũi nhọn, sánh vai với các cường quốc trên thế giới.

Lời nguyền tài nguyên không phải là quy luật tất định, càng không phải định mệnh, đối với những nước giàu tài nguyên. Song với tư cách là một quy luật thống kê, nó đủ độ tin cậy để cảnh báo mọi người chớ đi theo vết xe đổ của một số nước, đừng hoạch định chính sách phát triển quốc gia bằng cách trông chờ vào các kho báu còn ẩn giấu đâu đó dưới lòng đất. Brazil, nước đông dân thứ năm trên thế giới, mới đây đã phát hiện mỏ dầu cực lớn trên thềm lục địa. Thay vì hoan hỉ, Tổng thống Lula da Silva đã lôi đích danh bóng ma lời nguyền tài nguyên ra để cảnh báo dân chúng: “Đừng để xảy ra lời nguyền tài nguyên như ở nhiều quốc gia dầu mỏ khác. Nguồn lợi này sẽ phải được dùng để phát triển giáo dục, khoa học công nghệ và xoá đói giảm nghèo... Chúng ta không nên trở thành một nước xuất khẩu dầu thô đơn thuần, mà phải ra sức xây dựng một ngành công nghiệp hoá dầu hùng mạnh...”

Làm chủ KHCN - tiêu chí đích thực để tránh được lời nguyền tài nguyên

Làm chủ công nghệ hoá dầu, hay bất cứ một công nghệ khai thác, chế biến tài nguyên nào khác cho đến những nấc thang giá trị gia tăng tột cùng, chính là chỗ khác nhau cơ bản giữa những nước tránh được và không tránh được lời nguyền tài nguyên. Những nghiên cứu về nguyên nhân dẫn đến lời nguyền tài nguyên thường chỉ ra sự mất cân đối trong cơ cấu kinh tế (căn bệnh Hà Lan), sự yếu kém về thể chế (dân chủ, minh bạch, phân bố lợi tức), quản lý nhà nước và luật pháp... Nhưng hầu như ít ai nhắc đến yếu tố làm chủ công nghệ.

Để làm rõ hơn vai trò của yếu tố khoa học – công nghệ, chúng tôi đã xem xét mối tương quan giữa nguồn lợi thu được từ dầu mỏ với năng lực khoa học – công nghệ dựa trên số công trình khoa học công bố trên quốc tế từ 30 nước đang phát triển có sản lượng dầu thô cao hơn Việt Nam, 300.000 thùng/ngày. Kết quả nghiên cứu cho thấy có hai nhóm nước “đối lập” nhau, những nước còn lại nằm xen vào giữa hai nhóm này. Ở một cực, điển hình là Kuwait, Arập Saudi, Các tiểu vương quốc Arập thống nhất, Angola, thu lợi từ dầu mỏ rất lớn, chiếm 65 – 80% GDP, nhưng sản sinh ra rất ít công trình khoa học tính trên GDP. Phía bên kia là Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil, Argentina với nguồn thu từ dầu mỏ chỉ chiếm 2 – 4% GDP nhưng số công trình tính trên GDP cao hơn gấp bội. Các nước này không ỷ lại vào tài nguyên thiên nhiên mà phát triển nhiều ngành công nghiệp và dịch vụ khác nhờ làm chủ được KHCN. Trong số các nước xen vào giữa hai nhóm trên, đáng chú ý nhất là Iran, thu nhập từ dầu mỏ chiếm đến 38% GDP, nhưng nền khoa học – công nghệ của họ mạnh hơn hẳn các nước Hồi giáo vùng Vịnh thuộc cực thứ nhất.

Một mình thu

Một mình thu

Copy từ http://www.sggp.org.vn/vanhoavannghe/2014/9/361061/, đăng ngày 14/09/14, mục Văn hóa - Văn nghệ.

Vẫn cứ phải chờ đến chớm heo may, Hà Nội mới thật sự vào thu dù đã được ăn hồng chín từ nửa tháng trước. Phố phường rộn rã không khí Tết Trung thu từ khá lâu rồi. Những sạp hàng bán bánh dẻo bánh nướng lòe loẹt giăng ra trên vỉa hè đường Giảng Võ, Cát Linh, Giang Văn Minh, Kim Mã vắng hoe.

Đó là những hàng bánh đón khách ngoại tỉnh trên những con đường dẫn ra cửa ô. Những hàng bánh bày bán rất nhiều thương hiệu cả lạ cả quen. Người Hà Nội vẫn chưa thể quen được với lối sản xuất bánh Trung thu công nghiệp. Mọi thứ nhân đều được máy xay nhuyễn bí rị như đất sét. Vỏ hộp bìa cứng in nhiều màu với những chiếc bánh đóng hộp nhựa dập ghim bên trong đều tăm tắp. Trông có cảm giác như sản phẩm của ngành in ấn xuất bản chứ không phải thực phẩm.

Những chợ cóc vỉa hè sáng sớm tất bật không khí thu cũng từ khá lâu rồi. Hồng ngâm, hồng chín, cốm xanh, bưởi đào, trám đen bày bán trong những thúng mẹt thân thương như tự thuở nào. Thời chiến tranh bao cấp, tất cả mọi thứ đều phải mua bằng tem phiếu thì cũng vẫn những thúng mẹt hoa quả ấy. Chỉ khác gánh cốm ngày xưa dắt những sợi rơm vàng tươi cạnh chiếc thúng đậy lá sen thơm ngát. Cốm gói ni lông buộc thun bây giờ hình như cũng ngầm báo cho ta biết chất lượng của nó. Đi khắp nông thôn ngoại thành bây giờ không còn thấy mùi hương lúa nếp cái hoa vàng nhưng qua phố Hàng Than vẫn sực nức hương cốm quanh năm?

Hà Nội những năm bao cấp, người dân được mua phân phối bánh Trung thu theo hộ gia đình. Công bằng ở chỗ hộ bao nhiêu người thì cũng chỉ được mua tiêu chuẩn một hộp hai chiếc bánh. Một bánh nướng và một bánh dẻo của Công ty Hữu Nghị. Thắp hương xong người lớn dùng dao bài sắc cắt chiếc bánh ra thành tám phần bằng nhau hình tam giác nhọn như chiếc que khêu ốc. Hồng ngâm gọt vỏ bổ tư và bưởi đào bóc múi xé đôi mới đủ cho nhân khẩu cả nhà. Gói cốm xanh bọc lá sen mỗi người nhúm vài hạt, ăn nửa quả chuối tiêu đã hết cốm. Vẫn có món hạt dưa nhuộm phẩm điều trẻ con tha hồ nhí nhách. Chẳng hiểu sao hồi ấy nhiều hạt dưa mà rất hiếm khi được ăn dưa hấu. Lũ trẻ mường tượng ra hình như có một giống dưa toàn hột.

Không đợi thì thu vẫn cứ đến. Một mình. Bằng những trận mưa đêm lê thê kéo dài đến sáng. Bằng hơi thu lành lạnh xao xác lá cành. Bằng màn sương dùng dằng quyến luyến trên mặt nước hồ Trúc Bạch. Ngoài phố tươi tắn những sắc màu áo mới. Trang phục mùa thu của người Hà Nội còn có thêm đông đảo những nụ cười đã vắng mặt trong mấy tháng hè oi ả. Ai cũng nghĩ thu như đến với riêng mình.

Bạn rủ tôi chơi vùng đất Tổ vua Hùng. Hạt mưa lây rây trên kính xe nhòe nhoẹt con đường cao tốc chạy qua những thửa ruộng xanh om lỗ chỗ lúa ra đòng. Cũng tưởng tượng ra hương lúa ngất ngây dù không thể hé cửa chiếc xe đang chạy hơn trăm cây số giờ. Bạn cũ ở Việt Trì ríu rít gọi điện suốt trên hành trình. Hỏi thăm đi đến đâu rồi để còn liệu giờ đánh tiết canh ngan. Con đường lên Đền Hùng đã ngắn lại. Chỉ hơn bốn mươi phút đã đến nơi. Tiết canh cũng vừa đông đặc.

Rượu nếp cái hoa vàng để lâu năm rót ra ngào ngạt, không một thứ vodka nào có thể sánh bằng. Chú em của bạn Việt Trì là sư đoàn trưởng ở miền biên ải về thăm nhà mang theo một sĩ quan cần vụ kiêm đầu bếp vào loại xuất sắc. Anh ấy một tay làm cả mâm cỗ cho chín người ăn nhẹ nhàng như không. Ngan xào sả ớt, ngan nướng, ngan luộc, xáo măng và tiết canh ngan ăn với hạt mắc khén rừng. Ba mươi nhăm năm trước tôi cũng từng ăn cỗ lính những dịp kỷ niệm ở vùng biên ải phía Bắc trong bộ quần áo lính. Đơn vị tăng gia một đàn ngan cũng là để dành cho những dịp như thế. Tôi được phân công mỗi sáng xuống khoảnh ruộng ven bờ suối cuốc giun nuôi ngan. Mỗi ngày lưng xô giun đất. Ngan lớn nhanh như thổi. Chế biến đơn sơ theo kiểu lính thôi thì cũng đủ ngon như đại tiệc bây giờ.

Sư đoàn trưởng có nét mặt rất phong trần dù tuổi tác còn khá trẻ. Nhìn cách anh ấy nâng chén rượu đường hoàng đĩnh đạc thấy dậy lên lòng tin cậy với thế hệ người lính biên cương bây giờ. Đất nước mình mấy nghìn năm giặc giã chiến tranh luôn có mặt những người lính biên cương như thế. Những kỷ niệm xôn xao thời chiến tranh biên giới hiện về mồn một như chỉ vừa mới hôm qua. Cùng với thu…

9-2014

Đỗ Phấn