Những hòn vọng phu trước biển - Kỳ cuối : Những vọng phu tiếp tục vọng con bám biển

 Thời sự Phóng sự

dvnien copy từ https://tuoitre.vn/..., trang web này đăng ngày 06/07/2023 13:20

Những hòn vọng phu trước biển - Kỳ cuối: Vọng phu tiếp tục vọng con bám biển

Tác giả: THÁI BÁ DŨNG

Hứng chịu nỗi đau đơn chiếc khi chồng nằm lại giữa biển khơi, những người phụ nữ miền biển không lùi bước mà tiếp tục động viên con ra khơi.

Nhà cửa bề thế, kiên cố nằm san sát nhau trên các ngôi làng ở xã Bình Minh - nơi từng tan tác vì bão Chan Chu - Ảnh: B.D.

Bởi với họ, biển không chỉ là không gian sinh tồn mà ở đó có lớp lớp cha ông đã truyền đời bám sóng giữ nghề và giương cao ngọn cờ Tổ quốc.

Tiếp bước ra khơi

Hai ngư dân đen nhẻm, rắn rỏi đang ngồi trong căn nhà nhỏ ở thôn Bình Tịnh (xã Bình Minh, Thăng Bình, Quảng Nam) là Võ Văn Kệnh (47 tuổi) và Võ Văn Ý (40 tuổi) vừa có chuyến đi biển về.

Hai ông Kệnh, Ý cùng một người anh khác là Võ Văn Lênh (52 tuổi) chính là những ngư dân đã sống sót trở về trong thảm họa Chan Chu khiến 87 ngư dân xã Bình Minh tử nạn giữa biển khơi năm 2006. Điều đặc biệt là họ có hai người anh em ruột mất trong bão nhưng vẫn quyết không bỏ nghề.

Ông Kệnh nói gần 20 năm qua ba anh em vẫn ra biển hằng ngày. Sau đại tang ở Bình Tịnh, trong đó có nhà của Kệnh khi có hai anh em Kệnh cùng mất trên biển, mấy anh em đã có một quãng thời gian tạm gác nghề biển, lên bờ vay vốn nuôi tôm, tìm cơ hội khác.

Nhưng rồi nỗi nhớ biển mênh mông, nhớ bầu trời xanh thong dong, tự do dù mong manh bất trắc trên biển mà cả ba anh em lại ôm quần áo lên tàu theo bạn nghề ra khơi.

Kệnh tâm sự chuyến đi biển dở dang của anh vừa diễn ra được mấy hôm. Sau cả tháng chuẩn bị tổn phí, đồ đạc, tàu đưa gần 30 bạn nghề ra vùng Hoàng Sa để hành nghề câu mực. Khi ra được gần 10 ngày thì mẹ ở quê báo tin ba mất, cả ba anh em đành nhảy lên tàu cá khác để về chịu tang.

Ngôi nhà ông Kệnh và ba mẹ nằm sát nhau trên con hẻm dẫn từ đường chính qua xã Bình Minh vào hướng biển ở thôn Bình Tịnh. Một bộ bàn đá tiếp khách được đặt ngoài góc sân. 

Mẹ Trần Thị Liên, năm nay 76 tuổi, ở làng biển này là một trong những hình ảnh sinh động về sự can trường và trở thành biểu tượng của tinh thần vượt lên mọi đau đớn để đưa chồng, con thay nhau bám biển.

Trong những ngày đau xót của bão Chan Chu, mẹ Liên quấn trên đầu hai vòng khăn tang. Hai con trai của bà đi biển đã nằm lại cùng các anh em ngư dân khác. Cùng với hàng chục người vợ, người mẹ khác ở Bình Minh, nỗi đau đến với mẹ Liên như điên dại và phải rất lâu để họ có thể nguôi ngoai, gượng dậy sau mọi thứ.

Phụ nữ ở xã Bình Minh vui vẻ ra chợ buôn bán cá, trong khi đàn ông tiếp tục đi biển để cuộc sống đổi thay, khấm khá hơn - Ảnh: B.D.

Trải qua sinh tử, lẽ thường con người ta sẽ run sợ và tìm con đường khác để mưu sinh. Nhưng cả mẹ Liên và ba người con trai còn sống sót thì không như vậy. 

Chúng tôi hỏi những ngư dân khác ở Bình Tịnh, Tân An, Hòa Bình - những "ngôi làng Chan Chu" từng trải qua đau buồn năm 2006 - thì tất cả đều chung một câu chuyện giống mẹ Liên và ba cậu con trai còn sống. Sau dông bão, họ vẫn níu vai nhau ra biển.

Mẹ Liên bảo rằng giờ mỗi lần con đi, bà ngồi trước sân nhà coi tấm lưng mấy đứa khuất dần ngoài bãi cát.

Bao đời nay họ vẫn cứ như thế, vẫn theo nhau tiến ra đầu sóng ngọn gió biển cả như lời mẹ Liên. Ý, Kệnh, Lênh nói rằng trong bão Chan Chu, ba anh em đi trên hai con tàu khác nhau và tàu dù đã bị gió quăng đập gần 10 giờ đồng hồ giữa biển nhưng cả ba vẫn trở về được. Đó là cuộc trở về với con tàu tả tơi, không còn ngư cụ, không thứ gì sót lại trên boong. Tất cả bị bão xé rồi hất xuống biển tả tơi.

Cả ba anh em ngư dân này nói rằng rút kinh nghiệm từ bão Chan Chu, từ sau đó đến nay họ đều không đi cùng nhau trên một hoặc hai tàu nữa mà tản ra. Lý do dù không nói ra nhưng ai cũng biết.

Có những ngư dân khi nằm xuống, con mới chỉ trong bụng người vợ ở nhà, nay đứa con đó đã lớn khôn, đủ sức vóc học nghề câu mực, lưới vây để lên tàu ra hướng ba mình đã nằm xuống.

Can trường trên sóng gió

Chúng tôi qua nhà người phụ nữ khác có con, chồng mất trên biển cũng tên là Trần Thị Liên, 66 tuổi, nằm bên kia đường biển chạy qua thôn Bình Tịnh. Bà Liên ngồi bế mấy đứa cháu, hôm nay có người thân của bà mới đi Nhật Bản xuất khẩu lao động và trở về nên nhà đông trẻ con, rộn rã như đang có đám cưới.

Bà Liên đã hết buồn rồi. Thời gian cũng đủ giúp bà chấp nhận nỗi đau để khép lại vết thương lòng mà sống cho các con cháu còn lại. Bà nói nhà sắp làm đám giỗ cho chồng bà và cậu con trai.

Ngày hai người thân ruột thịt của bà nằm lại trên biển, bà đã tưởng chừng như không thể gượng dậy nổi để có thể sống tới hôm nay. Nhưng như bà nói, ở làng biển của bà, đã xác định ra khơi là phải có sự can trường, chấp nhận bất trắc nhưng cũng luôn có niềm tin mãnh liệt.

Chúng tôi gặp nữ trưởng thôn Bình Tịnh Trần Thị Điểu khi đang đi vào thăm hỏi các gia đình nhân dịp sắp lễ giỗ chung của ngư dân gặp nạn bão Chan Chu.

Bà Điểu đọc vanh vách từng con số khiến người nghe lùng bùng lỗ tai: bão Chan Chu đã lấy đi 87 ngư dân của Bình Minh, trong đó thôn Bình Tịnh có 54 người không về, thôn Hòa Bình là 30 người và số còn lại là ở Tân An. Nhưng như bà Tịnh nói thì điều rất kinh ngạc là đa số gia đình, vợ con các ngư dân sau khi chịu tang người thân xong thì không bỏ biển mà lại có người tiếp tục ra khơi.

Có những ngư dân khi nằm xuống, con mới chỉ trong bụng người vợ ở nhà, nay đứa con đó đã lớn khôn, đủ sức vóc học nghề câu mực, lưới vây để lên tàu ra hướng ba mình đã nằm xuống.

"Nhiều không đếm xuể, không nhớ hết. Nào là anh Nguyễn Văn Nhứt, 37 tuổi, hiện đang đi biển. Ba anh Nhứt là Nguyễn Văn Năm cũng mất trong bão Chan Chu. Rồi anh Đặng Văn Láng, 39 tuổi, cũng tiếp tục bám nghề sau khi ba là Đặng Văn Minh bị nạn trong bão Chan Chu. Để thống kê hết có khi phải lục lại danh sách rồi ngồi đếm cả hàng chục phút", bà Điểu tâm sự.

Những thế hệ đi biển mới ở "làng vọng phu"

Phó chủ tịch UBND xã Bình Minh Lê Xuân Tới cho biết toàn xã này có hơn 2.000 hộ với khoảng 8.000 dân. Từ trước tới nay phần lớn bà con đều làm nghề biển. Câu chuyện thảm khốc của bão Chan Chu năm 2006 đã để lại những mái nhà tan tác và tương lai mịt mờ với người ở lại.

Nhưng với ý chí sắt đá của người miền biển, sau gần 20 năm bão vào Bình Minh, giờ đây thậm chí không thể nhận ra những ngôi làng từng có những gia đình xác xơ, tan tác trong Chan Chu. Làng nào cũng kín nhà cao tầng, kiên cố nằm san sát.

Người ở nhà đi buôn bán, người đi biển trúng mực trúng cá... khiến cuộc sống vượt lên, thay đổi mỗi ngày. Trong số này có rất nhiều ngôi nhà khấm khá của các góa phụ vì bão gió đại dương.

Bà Đặng Thị Mỹ Ly, chủ tịch Hội Phụ nữ xã Bình Minh, cũng nắm danh sách hàng chục chị em thuộc diện có chồng con mất trong bão Chan Chu, nhờ nguồn hỗ trợ sinh kế của xã và các nhà hảo tâm mà gác qua nỗi đau, vượt lên làm ăn khấm khá.

"Ba mẹ, anh em mất trên biển nhưng con cái họ ngoài tiếp tục đi biển, vẫn học hành và thành đạt. Nhiều con em ngư dân tử nạn năm 2006 nay đã thành cán bộ, tốt nghiệp đại học và ra trường đi làm", bà Ly nói.

Những hòn vọng phu trước biển - Kỳ 6: Những ánh mắt kiên cường ở bến không chồng

Bình Hải, Bình Minh (huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam) là hai xã mãi được nhắc nhớ khi hứng chịu đau thương với hàng trăm ngư dân tử nạn trong bão Chan Chu kinh hoàng năm 2006.

 Thời sự Phóng sự

dvnien copy từ https://tuoitre.vn/..., trang web này đăng ngày 05/07/2023 10:30

Những hòn vọng phu trước biển - Kỳ 6: Những ánh mắt kiên cường ở bến không chồng

Tác giả: THÁI BÁ DŨNG

Bình Hải, Bình Minh (huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam) là hai xã mãi được nhắc nhớ khi hứng chịu đau thương với hàng trăm ngư dân tử nạn trong bão Chan Chu kinh hoàng năm 2006.

Nụ cười đã trở lại sau nỗi đau mất chồng, những góa phụ ở Bình Hải tựa vào nhau để vươn lên - Ảnh: B.D.

Chúng tôi tìm thông tin về sự kiện 11 ngư dân ở thôn Hiệp Hưng, xã Bình Hải (Thăng Bình, Quảng Nam) mất tích trong chuyến đi biển giữa cơn cuồng nộ của bão Chan Chu giữa tháng 4-2006 âm lịch.

Chỉ trên một đoạn đường nhỏ với 11 mái nhà cấp 4 lụp xụp dựng nương dựa cạnh nhau nhưng có 11 người ngư dân mãi nằm lại biển khơi.

Góa phụ tuổi đôi mươi

Chúng tôi được anh Hoàng Đình Hà - cán bộ UBND xã Bình Hải - dẫn đến nhà các hộ dân có người thân mất trong bão Chan Chu tại thôn Hiệp Hưng. 11 người đàn ông nằm lại thì có 8 người đã lập gia đình, trong đó có người mới cưới vợ chỉ 6 tháng.

Hoàng Thị Vân - người góa phụ từ năm lên tuổi 24 - giờ đã là qua tuổi 42. Vân đang sống cùng mẹ ruột và cậu con đang theo học lớp 11 bên tiệm tạp hóa nhỏ sát con đường chạy dọc biển.

Giữa trưa oi ả, người góa phụ tuổi 42 từ sau vườn nhà bước vào, gỡ tấm vải trùm kín và lộ ra một gương mặt hiền hậu. Vân bảo giờ cũng nguôi ngoai nỗi buồn rồi vì thấy con trai đã lớn, lại mang hình ảnh y hệt người cha.

Chị Vân có chồng là Phạm Phú Hanh nằm trong số 11 ngư dân thôn Hiệp Hưng bị nạn trong bão Chan Chu. Trước chuyến đi biển định mệnh, Vân và Hanh cưới và ở bên nhau vừa tròn 6 tháng.

• Theo dấu trường ca Hòn vọng phu - Kỳ cuối: Ngàn đời còn nhớ "ai bế con mãi đứng chờ"

• Theo dấu Trường ca Hòn vọng phu - Kỳ 6: Trường ca bất tử

• Theo dấu trường ca Hòn vọng phu - Kỳ 5: 'Nơi phía Nam, giữa núi mờ'

Khi đứa con trai Phạm Phú Lời vừa tròn 3 tháng thai nhi đội dần lên dưới tấm áo của Vân thì Hanh tạm biệt mẹ con để lên chuyến tàu câu mực của chủ tàu người Đà Nẵng.

Người phụ nữ 42 tuổi nói không thể nào quên khoảnh khắc ngày đón tin chồng mất. "Cả xóm nháo nhác từ ngày 17-4-2006. Mấy chị em ngồi tập trung lại nhà một người để nghe ngóng tin tức. Sáng 18-4, không thể chờ đợi nổi, chúng tôi kéo nhau lên xã Bình Minh để nghe "sacom" truyền tin trực tiếp của một ngư dân báo về.

Qua bộ đàm, chúng tôi nghe thấy tiếng gió gào thét, tiếng gọi nhau gấp gáp trên con tàu sống sót và đang đi trục vớt tìm kiếm các tàu cá bị nạn.

Có ai đó nói rằng "hãy vớt thằng Lại Xuân Đào lên". Nghe cái tên này, mấy chị em sửng người rồi bưng mặt khóc vì Đào chính là ngư dân đi trên con tàu cùng mấy anh em thôn Hiệp Hưng chúng tôi", chị Vân chùng giọng kể lại.

Chị kể sau khoảng nửa tháng mà không thấy có tin tức gì về con tàu của người thân mình, những gia đình có người mất ở Hiệp Hưng vẫn không chịu lập bàn thờ.

Họ vẫn nuôi hy vọng rằng con tàu cá "đi lạc qua đảo ở Đài Loan" nên chưa liên lạc về. Tuy nhiên khi tạm lo ổn cho tình hình ở các làng khác, chính quyền huyện Thăng Bình tìm tới thôn, động viên mỗi người góa phụ dựng bàn thờ, lo tang ma vì hy vọng cạn dần.

"Cán bộ nói với chúng tôi là chờ đợi cái không có kết quả thì chỉ thêm tội người đã mất. Cả huyện đang buồn đau, người khắp nơi hướng về, các nhà hảo tâm cũng rất nhiều nên phải lập bàn thờ để xác định tư tưởng mà gượng dậy, tranh thủ được sự giúp đỡ nào thì tốt chừng đó để nuôi con cái", chị Vân xúc động nhớ lại.

Chị Vân một tay nuôi cậu con trai khôn lớn sau khi chồng mất, gần 20 năm qua chị vẫn thờ chồng, nuôi con mà không tái giá - Ảnh: B.D.

Kỳ tích ở xóm không chồng

Người làng biển sống lạc quan và tếu táo. Khi chúng tôi tìm hỏi vào thôn Hiệp Hưng thì nhiều bà con cười và hỏi lý do vào làng. Bởi theo họ, thôn Hiệp Hưng chỉ có mấy căn nhà nằm dọc con đường nhỏ dẫn xuống biển. Thôn này từ sau bão Chan Chu được gọi tên là "xóm không chồng, xóm mồ côi".

Những biệt danh buồn thương này mỗi khi nhắc đến trong người dân xã Bình Hải đều chứa đựng sự khâm phục về nghị lực và sự giỏi giang vượt giới hạn của những người phụ nữ mồ côi chồng ở tuổi đôi mươi.

Anh Hoàng Đình Hà - cán bộ xã Bình Hải - nói rằng trong 11 ngư dân mất trong bão Chan Chu thì có 8 người đã lập gia đình.

Ngót 20 năm qua, 8 người vợ, người mẹ đơn chiếc đã sống một thời gian đầy khó khăn nhưng cũng gây kinh ngạc cho bà con xóm giềng bởi sự chịu thương chịu khó gầy dựng cơ ngơi, đứng lên sau nỗi đau để tiếp tục sống và sống mạnh mẽ như một cây xương rồng trên cát bỏng làng biển Hiệp Hưng.

Điều đáng ngạc nhiên hơn, 7/8 góa phụ sau khi chồng nằm lại, trong đó có hai người mất chồng khi chưa tới 30 tuổi nhưng vẫn quyết định "tòng tử", thờ chồng, nuôi con mà không đi thêm bước nữa.

Chúng tôi được dẫn vào nhà của bà Phạm Thị Bích. Bà Bích là một phụ nữ buôn bán nổi tiếng khắp các vùng biển lẫn các huyện vùng cao tỉnh Quảng Nam như Nam, Bắc Trà My, Hiệp Đức...

Hằng ngày người phụ nữ to khỏe này chạy xe máy từ 2h-3h sáng xuống cảng lấy ốc, cá rồi chạy cả trăm cây số ngược lên các xã vùng cao để bán kiếm lời.

Chồng bà Bích là Nguyễn Ngọc Lai mất cùng với 11 ngư dân khác trong thôn Hiệp Hưng. Năm gặp nạn, ông Lai mới 31 và người vợ cũng mới 29 tuổi. Ông Lai mất để lại cho bà Bích một mình quang gánh với 3 đứa con, trong đó con út còn bập bẹ.

Bà Bích nói không thể kể hết đủ những cơ cực, tủi thân mà một phụ nữ đơn thân như bà chịu đựng suốt gần 20 năm qua.

Nhưng bà vượt qua mạnh mẽ được là nhờ ý chí sắt đá, sự chịu thương chịu khó vượt mọi giới hạn. Không chỉ xây được nhà bề thế nhất nhì thôn, bà Bích còn nuôi lớn cả 3 đứa con, trong đó có một cô con gái tốt nghiệp cao đẳng y tế.

Và không chỉ bà Bích, phần lớn những người phụ nữ từng gánh chịu nỗi đau lớn sau bão Chan Chu nay cũng có cuộc sống khá giả hơn so với mặt bằng chung của người dân Hiệp Hưng.

Nhiều người ngoài việc tự bươn chải, kiếm tiền để xây cất nhà cửa thì còn nuôi con học đại học và ra trường kiếm được việc làm ở thành phố.

Đối diện nhà bà Bích là ngôi nhà kiên cố, rộng rãi của bà Phạm Thị Phượng (50 tuổi). Bà Phượng có chồng là ông Nguyễn Văn Lang cũng mất cùng chuyến đi biển trong bão Chan Chu năm 2006.

Gần 20 năm qua, một tay bà nuôi lớn 3 đứa con, trong đó có hai người vào đại học. Bà Phượng nói rằng khi xác định là chỗ dựa không còn, bà dành hết thời gian, tâm lực để thay chồng nuôi con.

"Những người phụ nữ mất chồng như chúng tôi phải làm bằng hai, ba lần người bình thường. Tôi tìm đủ thứ hàng hóa để chạy chợ buôn bán, ở đâu có việc làm ra tiền là không ngại sớm hôm tất tưởi. Lúc nào cũng nghĩ làm sao lo được cho ba đứa con nó khôn lớn, mình gục ngã thì con nó bơ vơ không biết trông vào đâu, nên chúng tôi phải đứng lên", bà Phượng tâm sự.

Hội chị em Chan Chu nương dựa nhau

Trong 11 nạn nhân bão Chan Chu tử nạn trên chuyến tàu ở thôn Hiệp Hưng, xã Bình Hải có nhiều người là anh em, họ hàng với nhau. Những người phụ nữ ở Hiệp Hưng cho biết trong cảnh góa phụ cùng cảnh ngộ, chị em tìm đến nhau để chia sẻ niềm vui và những nỗi lo toan, gánh nặng trong cuộc sống.

Ngoài thành viên của thôn, những người này còn lập một nhóm riêng và tự gọi nôm na là "nhóm chị em Chan Chu" để cùng nhau giúp đỡ làm ăn, hỗ trợ sinh kế.

"Đa số chị em tụi tui đều làm nghề buôn bán. Họ nói buôn có bạn, bán có phường, mỗi người buôn một mặt hàng khác nhau nên chúng tôi ủng hộ nhau, có mối lái nào là kết nối giúp. Mình trong cùng cảnh ngộ nên có chuyện gì cũng dễ bề thấu hiểu.

Trước đây xóm tổ chức lễ giỗ đều vào ngày 19-4 âm lịch nhưng sau đó các chị em thống nhất là người trước gối người sau, làm lần lượt phân chia nhau để dễ bề chia sẻ công việc, tiện cho người làng tham dự nên từng gia đình làm giỗ theo luân phiên từ ngày 15-4 âm lịch hằng năm", bà Phượng nói.

*************

Hứng chịu nỗi đau đơn chiếc khi chồng nằm lại biển khơi, những người phụ nữ miền biển tiếp tục động viên con ra khơi. Bởi với họ, biển không chỉ là sinh tồn mà ở đó có lớp lớp cha ông đã hiện diện bám sóng giữ nghề và giương cao ngọn cờ Tổ quốc.

Kỳ tới: Vọng phu tiếp tục vọng con bám biển

Những hòn vọng phu trước biển - Kỳ 5: Chuyến tàu định mệnh và những người vợ mãi đợi chồng

"Ổng đưa hai thằng lớn đi mãi, đi mãi không về, để lại mình tôi ở nhà với hai thằng nhỏ", bà Lê Thị Mai (55 tuổi, thôn Châu Thuận Nông, xã Bình Châu, huyện Bình Sơn, Quảng Ngãi) nghẹn giọng tâm sự nỗi đau của người đàn bà lấy chồng đi biển.

 Thời sự Phóng sự

dvnien copy từ https://tuoitre.vn/..., trang web này đăng ngày 04/07/2023 13:50 

Những hòn vọng phu trước biển - Kỳ 5: Chuyến tàu định mệnh và những người vợ mãi đợi chồng

Tác giả: Trần Mai

"Ổng đưa hai thằng lớn đi mãi, đi mãi không về, để lại mình tôi ở nhà với hai thằng nhỏ", bà Lê Thị Mai (55 tuổi, thôn Châu Thuận Nông, xã Bình Châu, huyện Bình Sơn, Quảng Ngãi) nghẹn giọng tâm sự nỗi đau của người đàn bà lấy chồng đi biển.

Đã nhiều năm, bà Lê Thị Mai không còn chồng và hai người con ngồi cùng mâm cơm ấm cúng như ngày xưa nữa - Ảnh: TRẦN MAI

Tôi đau lòng ngóng chồng và hai con, còn mẹ thằng Linh, Sơn, Lê, Thu, Kế... ở trong làng cũng 10 năm khóc hết nước mắt chờ con.

Bà LÊ THỊ MAI

14 người trên chuyến tàu định mệnh

Bữa cơm trưa trong căn nhà vắng lặng trên triền đất nằm giữa thôn, bà Mai một mình ngồi đó cố ăn cho xong. Cơn đau ở đầu hơn một năm qua hành hạ khiến bà vốn đã mệt mỏi lại càng thêm yếu. Kể chuyện chồng con, bà Mai nói: "Cưới chồng đi biển mà lại bám đảo Hoàng Sa, Trường Sa tôi biết là bất trắc và phập phồng nhưng chưa bao giờ nghĩ cùng lúc mất đi cả chồng và hai con".

Ngày 7-9-2013 là thời gian ám ảnh của đời bà. Đó là ngày cuối cùng bà nghe được giọng nói của chồng. Khoảng 8h sáng hôm ấy, bà Mai đang ngồi ở nhà thì nghe điện thoại bàn đổ hồi chuông dài, bên kia đầu dây chồng bà - ông Trần Tuấn Dũng gọi về thông báo đang chuẩn bị vào đất liền thì gặp sóng dữ nên vào đảo Trường Sa Lớn trú, đợi qua đợt gió sẽ về bờ.

Trong cuộc điện thoại ấy, ông nói anh em trên tàu đều khỏe, chuyến biển đánh bắt được và bảo bà liên hệ với thương lái để vài hôm nữa sẽ về cảng Sa Kỳ bán cá. Lúc đó, bà Mai vui lắm, vội lên cảng ra giá bán cá. Thương lái cũng nói đã điện thoại nói chuyện với ông Dũng, cá nhiều nên thương lái cũng lo liên hệ với đối tác để bán...

Bỏ ngang câu chuyện, bà Mai nhìn xa xăm, nỗi lòng bà lại dậy lên bao nỗi đau. Trưa hôm đó, từ cảng Sa Kỳ, bà Mai trở về nhà điện thoại lại cho chồng nhưng không được, bà nghĩ chắc ông Dũng đang cho tàu về bờ nên mất sóng. Nhưng bà chờ mãi, chờ mãi không thấy thông tin gì của chồng. Nỗi lo đầy dần trong trái tim người vợ và người mẹ đang đợi chồng, con đi biển trở về.

Những ngày sau đó, bà Mai cùng hai con nhỏ ra cảng chờ con tàu của gia đình trở về. Thấy chiếc tàu nào vào cửa biển, bà cũng nghĩ đó là tàu của chồng. Điệp khúc hy vọng rồi thất vọng lặp đi lặp lại. Một tuần trôi qua, thân nhân của 14 người đàn ông trên chuyến tàu rơi vào tuyệt vọng. 

"Tìm đủ mọi cách cũng không liên lạc được, vợ khóc chồng, mẹ khóc con. Những ngày đó thật khủng khiếp", bà Mai nghèn nghẹn tâm sự.

Đến bây giờ, bà vẫn không thể hiểu được vì sao con tàu mất hút, dù trước đó vài giờ chồng gọi về giọng rất vui vẻ. Trong lúc trò chuyện bà Mai tự đặt ra câu nói: "Hy vọng là ổng đi nhầm hướng rồi lạc vào nước nào đó và vẫn còn sống". 

Nhưng rồi chính bà lại phủ nhận tất cả: "Mà chắc không có đâu, 10 năm rồi, ổng không biết cách liên lạc chứ còn hai thằng con trai tui nó cũng rành mạng mẽo, ít gì còn sống nó cũng lên Facebook liên lạc về với mẹ hoặc bạn bè trong làng rồi".

Nỗi buồn thấm vào trong đáy mắt, con tàu ông Dũng ra khơi năm ấy vừa mới đóng xong, đó là chuyến biển đầu tiên, bà Mai cũng chưa kịp nhớ số hiệu. Thời gian thoáng chốc đã 10 năm trôi qua, bà Mai lập bàn thờ lấy ngày ông Dũng gọi về để làm ngày giỗ chồng và hai con. Kể chuyện mình bà lại thở dài nghĩ cho hàng xóm. 

"Tôi đau lòng ngóng chồng và hai con, còn mẹ thằng Linh, Sơn, Lê, Thu, Kế... ở trong làng cũng 10 năm khóc hết nước mắt chờ con", bà Mai tâm sự.

Những ngư dân Bình Châu vẫn can trường đi biển Hoàng Sa, Trường Sa - Ảnh: TRẦN MAI

Phập phồng theo mỗi chuyến tàu

Xã biển Bình Châu vốn nổi tiếng với những người đàn ông sinh ra để lặn. Cái nghề ấy gắn với ngư dân nơi đây tự bao đời và dĩ nhiên cũng gắn luôn nghiệp bám biển Hoàng Sa, Trường Sa. Phụ nữ xóm Gành mất chồng, mất con, trở thành những hòn vọng phu ngóng về phía biển rất nhiều.

Và dĩ nhiên, những ngày giỗ chung như chiếc tàu của chồng bà Mai cũng không phải hiếm. Như bà Hào nhà ngay đầu xóm biển Gành Cả cùng lúc mất đi chồng, hai con và em rể trong một phiên biển gần 20 năm về trước. 

Tuổi đã gần 70, bà Hào lúc nhớ lúc quên, nhắc lại chuyện quá khứ bà chỉ thở dài rồi im lặng. Sau đận tang thương của cả gia đình, bà Hào sợ biển. Đứa con trai cuối cùng của vợ chồng bà Hào cũng giã từ nghề biển, trở về làm nghề bờ phụng dưỡng mẹ già.

Bà Năng, vợ ngư dân nổi tiếng Võ Văn Lựu là sợi dây kết nối những người phụ nữ mất chồng, mất con ở Bình Châu. Khi chúng tôi hỏi về chuyện "vọng phu" bà Năng kể một mạch, nhà ai mất bao nhiêu người. Điều kỳ lạ là bà Năng có số điện thoại của tất cả những người phụ nữ góa chồng ấy. 

Hỏi thì bà nói: "Ông Lựu hay giúp người, cả đời ổng cứu không biết bao nhiêu người bị nạn trên biển. Tôi ở bờ cũng thường lui tới tâm tình để chị em vơi đi nỗi buồn, cố gắng làm lụng nuôi con nên thành ra quen hết".

Thẳm sâu bà Năng cũng đầy nỗi lòng. Lấy ông Lựu gần 40 năm, chẳng biết bao lần bà khóc nơi bến cảng. Ngày 9-7-2016, bà cũng gào khóc khi hay tin tàu 904.79 của gia đình gặp nạn ở Hoàng Sa. Trên tàu có ông Lựu, cha chồng, con ruột và con rể. May sao, một tàu cá ở Bình Châu đánh bắt gần đó phát hiện và kịp thời ứng cứu. Hôm ấy, tàu bạn đưa ông Lựu và cả nhà về bờ, bà Năng nước mắt ngắn dài đón chồng nơi trạm kiểm soát biên phòng Sa Kỳ. 

Nhắc về chuyện đó, bà nói: "Đời tôi và chị em ở đây, chồng đi biển thì ở bờ lại phập phồng. Nói thật ông Lựu còn sống là trời thương, chứ mấy đận tôi nghĩ ổng chết rồi. Nhất là năm 1997 trong cơn bão lớn, ổng cứu 14 ngư dân Đà Nẵng, xong đến bão số 2 thì tàu ổng lại bị sóng đánh chìm. Mẹ con tôi lại kéo nhau ra cảng khóc. May sao chắc ổng mạng lớn nên được cứu".

Đang trò chuyện, ngư dân Võ Tấn Kim (33 tuổi) tìm đến, góp chuyện "vọng phu" Bình Châu. "Tháng 2 vừa rồi, tàu tôi bị sóng đánh chìm ở Hoàng Sa, may nhờ chú Lựu cứu kịp mới giữ được mạng. Hồi chú đưa tôi về đến bờ, mẹ và vợ tôi như người mất hồn, đứng trên cảng khóc ròng", anh Kim tâm tình. 

Nói về những người đàn bà xứ biển này, anh bảo nghiệp đi biển phải đi, chứ anh em ai cũng biết người ở bờ lo lắng lắm. Nhất là Hoàng Sa giờ không chỉ thiên tai mà còn nhân tai. 

Cắt ngang lời chồng, chị Oanh (vợ thuyền trưởng Kim) nói: "Tôi sợ lắm, mùa bão sợ chuyện bão, mùa này đi Hoàng Sa thì sợ bị tấn công. Nói thật, phiên nào mà mất liên lạc với anh Kim một ngày thôi là cả nhà quýnh lên rồi. Đó là chưa kể vợ, mẹ của các ngư dân đi cùng hay tin chạy tới nhà khóc nữa, lo càng lo".

Bà Mai, bà Hào sau đận mất cùng lúc cả chồng lẫn con giờ không dám cho những người con trai đi biển nữa. 10 năm trôi qua, hai người con trai nhỏ bé ngày nào của bà Mai đã lớn, có một thời gian hai anh em đi biển gần bờ, sau thấy bà Mai lo lắng, cả hai đã bỏ biển vào Sài Gòn làm công nhân. 

Bà Mai hiểu đi biển thì có thu nhập cao hơn nhưng bà không muốn bất trắc nào xảy đến với hai giọt máu cuối cùng chồng để lại cho bà...

***************

>> Kỳ tới: Ngôi làng góa phụ bên sóng biển

Chúng tôi đến các nhà có người thân mất trong bão Chan Chu tại một làng nhỏ. 11 người đàn ông nằm lại thì có 8 người đã lập gia đình, trong đó có người mới cưới vợ chỉ 6 tháng.

Những hòn vọng phu trước biển - Kỳ 4: Gả chồng cho con dâu

Ở xã Bình Minh (huyện Thăng Bình, Quảng Nam) từng rưng rưng câu chuyện bố chồng đi... gả chồng cho con dâu. Quá thương người góa phụ tần tảo thờ chồng nuôi con khôn lớn, gia đình bên chồng đã đứng ra làm lễ cưới cho con dâu.

 Thời sự Phóng sự

dvnien copy từ https://tuoitre.vn/..., trang web này đăng ngày 03/07/2023 13:37

Những hòn vọng phu trước biển - Kỳ 4: Gả chồng cho con dâu

Tác giả: THÁI BÁ DŨNG

Ở xã Bình Minh (huyện Thăng Bình, Quảng Nam) từng rưng rưng câu chuyện bố chồng đi... gả chồng cho con dâu. Quá thương người góa phụ tần tảo thờ chồng nuôi con khôn lớn, gia đình bên chồng đã đứng ra làm lễ cưới cho con dâu.

Bãi biển ở Bình Hải, nơi ngư dân ra khơi đánh cá mỗi ngày - Ảnh: B.D.

Sống trọn đạo làm dâu

Cứ ngỡ câu chuyện đẹp và nghĩa cử cao thượng kia là hiếm hoi và trở thành biểu tượng của sự hàn vá những tâm hồn đầy vết sẹo mất mát sau thảm họa bão Chan Chu. Nhưng chúng tôi phát hiện ra một câu chuyện đẹp và xúc động không kém của một gia đình ngư dân tại xã Bình Hải - kế bên xã Bình Minh.

13h. Nắng rát rạt như đổ lửa ở vùng biển Bình Hải. Một người phụ nữ thấp nhỏ, đẩy chiếc xe máy cũ ra khỏi tiệm tạp hóa rồi chở cậu con trai tay chân co quắp tới trường học. Đó là bà Nguyễn Thị Lài (44 tuổi), ở thôn Phước An (xã Bình Hải).

Bà Lài có chồng và hai người anh em bên chồng cùng mất trong chuyến đi biển gặp bão Chan Chu năm 2006. Ngày nhận tin chồng gặp nạn trên biển, bà đang bầu tháng thứ ba đứa con đầu lòng của vợ chồng. Do bị sốc nặng, sức khỏe suy sụp nên con bà sinh ra bị teo hẳn chân tay.

Gần 20 năm qua, bà đón nhận đứa con vào cuộc đời mình và chăm bẵm như một đứa trẻ mãi không bao giờ lớn.

Người góa phụ này ngồi trước mặt chúng tôi chảy nhòa hai hàng lệ. Bà nói nỗi đau mất chồng đã nguôi ngoai, nhưng mỗi lần nhớ về chồng, về hành trình long đong phận mình, bà đều rất xúc động trước tấm lòng cao thượng của gia đình chồng.

Bà tâm sự ngày chồng mình mất thì dù rất suy sụp vì có thêm hai người thân khác cũng mãi không về, nhưng ba mẹ chồng bà luôn tìm cách động viên con dâu vượt qua đau đớn để gượng dậy. Mấy tháng sau, cả nhà đón nhận giọt máu từ vợ chồng bà Lài nhưng đứa trẻ không lành lặn như người bình thường.

"Ba mẹ chồng tôi nghĩ rằng tôi đã mất chồng, lại có con không lành lặn khi mới qua tuổi 27 thì sẽ chọn cách bỏ con để ra đi. Nếu điều đó xảy ra thì cũng không phải gì quá bất ngờ bởi cuộc đời tôi phía trước còn quá dài, người góa chồng như tôi phải sống đến mấy chục năm nữa mới hết đời người.

Nhưng tôi không làm như thế. Có lẽ vì vậy mà ba mẹ chồng thương tôi hơn tất cả" - bà Lài nhòa nước mắt, ngồi trong túp lều bán tạp hóa, tâm sự.

Xã Bình Hải, nơi bà Lài về làm dâu, không riêng mình bà là góa phụ mà có nhiều người cùng phận đời buồn như thế. Nhưng bà Lài mất chồng khi còn quá trẻ, cuộc đời phía trước còn quá dài và đứa con lại không lành lặn. Bà nói dù gia đình chồng lo lắng, tìm mọi cách để an ủi động viên con dâu nhưng thật sự chưa một ngày nào bà nghĩ sẽ bỏ tất cả để ra đi.

"Những năm đó, cuộc sống vô cùng khó khăn, lại ba cái tang cùng lúc nên thực sự buồn đau nặng nề. Tôi ôm đứa con tàn tật trên tay, từ lúc cháu 1 tuổi đến 3 tuổi là quãng thời gian vô cùng vất vả khi cháu không bình thường như những đứa trẻ khác.

Nhà chồng cũng nghèo, ban ngày tôi gửi con nhờ ông bà nội nuôi rồi chạy chiếc xe máy rách bươm, nổ lẹt bẹt đi buôn bán đủ thứ. Khi thì mua ốc gạo, khi thì cá khô, lọ mắm về bán kiếm tiền nuôi con. Lúc nào cũng lủi thủi một mình, tủi thân rớt nước mắt", quả phụ nghèn nghẹn nhớ lại.

Bà Lài nuôi hai con nhờ tiệm tạp hóa nhỏ bên vệ đường - Ảnh: B.D.

"Nếu cháu không tự tìm chồng, thì mọi người sẽ tìm giúp"

Bà Lài kể từ ngày chồng mất đến năm 2017, bà sống trong gia đình chồng và thờ chồng, tần tảo nuôi con. Dù cuộc sống khó khăn nhưng gia đình chồng bà cũng hết mực thương yêu và tìm mọi cách để bù đắp cho con dâu.

Thời gian trôi đi, trong hành trình đơn chiếc của mình, bà Lài biết tới một người đàn ông cách làng không xa. Người này hiểu chuyện đứt gánh giữa đường của bà và ngỏ ý nối sợi duyên đã lỡ làng.

Hơn 10 năm sống trong cô độc, sự xuất hiện của một người đàn ông đã làm trái tim tưởng như đã chai lạnh của người góa phụ làng biển đập mạnh trở lại.

Nói yêu thì cũng không hẳn, nhưng lúc đó tôi thấy mình sống bao năm nữa cho già đi. Suốt ngày cứ thui thủi, tôi với chồng cũ được đứa con nhưng cháu lại bị tật nguyền, rồi khi già đi thì ai lo cho hai mẹ con. Nghĩ thế, tôi nhận lời anh ấy mà trong lòng muôn vàn giằng xé và những mớ câu hỏi hỗn độn không tự trả lời được", bà Lài trải lòng.

Rồi những biểu hiện bối rối, giằng xé của cô con dâu đã khiến gia đình chồng bà Lài nhận ra câu chuyện. Hôm ấy, sau bữa cơm đoàn tụ của anh em họ tộc trong nhà, ông Hà Phước Hoàng, người chú họ và nhận vai vế lớn nhất trong họ tộc bất ngờ nói trước mặt mọi người rằng đã đến lúc cháu Lài của ông phải sống cho riêng mình.

"Xuất giá tòng phu, xuất phu thì tòng tử, lẽ thường người xưa mình lâu nay đã dạy thế rồi nhưng con người sống muốn mọi người hạnh phúc thì trước tiên mình phải được hưởng hạnh phúc. Bao năm về làm dâu, dù chồng mất, con tật nguyền nhưng Lài đã làm trọn đạo hiếu.

Nay có mặt mọi người đây, tôi thay mặt cả họ động viên cháu đi bước nữa", câu nói của ông Hoàng làm bà Lài ngỡ ngàng.

Khi thấy bà bối rối, chú Hoàng còn nói to hơn: "Nếu cháu không tự tìm chồng, cả nhà không gả chồng cho cháu thì tôi sẽ đi tìm cho cháu". Ngỡ đó chỉ là lời thương cảm, nhưng nhiều ngày sau bà Lài nhận được sự động viên thêm từ những người khác.

"Ai bên nhà chồng cũng thương tôi vì thấy tôi lam lũ, lo thờ chồng, nuôi con, nhưng nghĩ quãng thời gian phía trước còn dài quá nên muốn tôi đi bước nữa. Cho tới giờ, tôi thực sự thấy mình may mắn vì được làm dâu của gia đình rộng lượng và thương yêu mình như vậy", bà Lài xúc động nói.

Tuy nhiên cũng phải nửa năm sau khi được gia đình chồng động viên, bà mới mạnh dạn nói đã quen một người đàn ông nhưng chưa dám quyết định.

"Tự đáy lòng con không muốn mình đi thêm bước nữa, nếu vì chuyện riêng tư của mình mà bỏ gia đình chồng, bỏ con đi thêm bước nữa thì con có tội với chồng. Con chỉ muốn tìm một người làm bạn, để tìm thêm một đứa con bù đắp phần đời sau này", bà Lài thuật lại lời thưa với gia đình chồng.

"Xin nhận con gái và gả về làm dâu tộc Trần"

Năm 2017, một đám cưới nhỏ trong cảnh đời đầy bùi ngùi của góa phụ Lài được gia đình chồng tổ chức. Bà Lài được sắm quần áo mới, trang điểm đẹp rồi ngồi lên xe máy trong đoàn nhiều người gồm chú họ, cô, bác... bên nhà chồng đến gả cưới cho một người đàn ông khác.

Trong lễ hợp hôn, cô dâu khóc nhòe nước mắt, nhưng không phải nước mắt của người lên xe bông lần đầu, mà đó là giọt nước mắt xúc động trước sự bao dung, cao thượng từ gia đình chồng.

"Cháu Lài từng là con dâu nhà tôi. Nhưng gia cảnh đứt gánh giữa đường nên cháu đơn chiếc mười mấy năm và lo trọn đạo hiếu. Nay cháu vẫn là con dâu, nhưng gia đình xin nhận cháu như con gái ruột và đưa cháu qua gửi về nhà chồng mới để xin làm dâu tộc Trần" - ông Hà Phước Hoàng, chú họ bên chồng cũ của bà Lài, thưa gửi.

Sau đó, bà Lài đã có thêm được một đứa con lành lặn để tìm hy vọng sống cho phần đời còn lại.

"Trong lòng tôi vẫn là con dâu của gia đình chồng cũ, bởi ở đó tôi cảm nhận được sự yêu thương, che chở", bà Lài xúc động.

************

Xã biển Bình Châu vốn nổi tiếng với những người đàn ông can trường sinh ra để đi biển Hoàng Sa, Trường Sa như cột mốc sống với ngọn cờ Tổ quốc. Và phụ nữ xóm biển này cũng mất chồng, mất con, trở thành hòn vọng phu rất nhiều.

>> Kỳ tới: Chuyến tàu định mệnh và hòn vọng phu mãi đợi chồng

Những hòn vọng phu trước biển - Kỳ 3: Em hãy đi lấy chồng, đừng đợi anh nữa

Từ tháng 4 đến tháng 7 âm lịch hằng năm, có một ngôi làng ở Quảng Nam mỗi tuần lại có một đám giỗ để tất cả chòm xóm, họ hàng có thể sắp xếp về dự. Đó là đám giỗ của 24 ngư dân tử nạn trên con tàu QNa 1699 chìm ở biển khơi ngày 16-4-2009.