Lập nhiều kỳ tích, nâng tầm y học Việt nhờ kỹ thuật cao trong can thiệp điện quang

dvnien copy từ https://suckhoedoisong.vn/..., trang web này đăng ngày 25-02-2022 13:04 | Thành tựu y khoa

SKĐS - Mạnh dạn áp dụng phương pháp mới trong điều trị u xương, năm 2021 đánh dấu những kỳ tích của Trung tâm Điện quang Bạch Mai khi nhiều bệnh nhân mắc bệnh hiếm được cứu ngoạn mục nhờ việc thầy thuốc áp dụng kỹ thuật cao.

NÂNG TẦM Y TẾ VIỆT NAM GIỮA MUÔN TRÙNG GIAN KHÓ (3)

Mạnh dạn áp dụng phương pháp mới trong điều trị u xương

Đốt sóng cao tần (Radiofrequency ablation - RFA) là phương pháp xâm lấn tối thiểu trong điều trị các khối u ở nhiều cơ quan bộ phận khác nhau như u gan, u thận, u phổi, u xương và phần mềm… dựa trên nguyên lý dùng nhiệt độ để gây chết các tế bào u.

Tại Việt Nam, RFA chủ yếu được dùng trong điều trị các khối u gan và nhân tuyến giáp lành tính. Ứng dụng RFA trong điều trị các khối u xương, các tổn thương di căn xương gây đau ở nước ta còn ít được nói đến trong khi ở các nước phát triển, phương pháp này đã chứng minh hiệu quả cao.

Cuối năm 2021, Trung tâm Điện quang thuộc Bệnh viện Bạch Mai đã mạnh dạn áp dụng điều trị u xương bằng đốt sóng cao tần qua da dưới hướng dẫn của cắt lớp vi tính.

Thông tin mới nhất vừa được cập nhật, cả 3 nam bệnh nhân sau 2 tháng được can thiệp bằng phương pháp này đều khỏe mạnh, trở lại cuộc sống sinh hoạt bình thường. Họ hoàn toàn không tái phát triệu chứng bệnh hay các di chứng sau can thiệp.

Trường hợp thứ 1 và 2 đều có chẩn đoán u xương dạng xương. Ca đầu tiên là bệnh nhi 14 tuổi vào viện vì đau cẳng chân trái, đã điều trị mổ hai lần với chẩn đoán viêm xương tủy nhưng không đỡ. Ca thứ hai 31 tuổi, xuất hiện đau xương đùi bên trái từ giữa năm 2021, thường đau nhiều về đêm. Trước khi vào viện 1 tháng, bệnh nhân đau nhiều lên.

Trường hợp thứ 3 là bệnh nhân nam 17 tuổi, bị đau xương lan tỏa và yếu cơ, được chẩn đoán nhuyễn xương cách 2 năm. Bệnh nhân được chẩn đoán có khối u trung mô gây thoát photpho qua nước tiểu ở phần mềm mặt sau lồi cầu trong xương đùi và đầu dưới xương đùi bên trái. Theo các bác sĩ, nhuyễn xương do khối u là một hội chứng cận u hiếm gặp.

Bệnh nhân 17 tuổi này từng được phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn khối u nhưng chỉ lấy được khối phần mềm mặt sau lồi cầu trong xương đùi. Dù được phẫu thuật lại lần 2 nhưng kết quả chụp kiểm tra lại phát hiện còn tồn dư u vị trí đầu dưới xương đùi.

Không đồng ý mổ để lấy bỏ u, cả ba bệnh nhân được tư vấn phương pháp đốt sóng cao tần qua da dưới hướng dẫn cắt lớp vi tính. Quá trình can thiệp bệnh nhân không cần gây mê, chỉ cần gây tê tại chỗ và dùng thêm giảm đau đường tĩnh mạch. Sau can thiệp 1 ngày, bệnh nhân hết hoàn toàn triệu chứng, không có biến chứng. Họ được ra viện sau 1 – 2 ngày.

U xương dạng xương (osteoid osteoma) là một u xương lành tính thường xảy ra ở trẻ em với triệu chứng phổ biến là đau nhiều về đêm và đáp ứng với thuốc giảm đau NSAID (không steroid).

Để điều trị u xương dạng xương, y khoa thường cắt bỏ nidus bằng phẫu thuật. Tuy nhiên phẫu thuật các khối u nhỏ nhiều khi gặp khó khăn, hơn nữa đòi hỏi thêm các phương pháp hỗ trợ khác như vật liệu cố định xương hoặc ghép xương. Bệnh nhân mất thời gian dài để hồi phục sau can thiệp.

Với đốt sóng cao tần trong điều trị u xương dạng xương, các nghiên cứu đều chỉ ra rằng phương pháp này đem lại hiệu quả cao với tỷ lệ tái phát và còn tồn tại các triệu chứng sau can thiệp thấp.

Thời gian nằm viện ngắn, bệnh nhân thường được ra về trong ngày và gần như không có biến chứng.

Hiện nay, nhiều bệnh viện lớn ở Mỹ, đốt sóng cao tần đã thay thế phẫu thuật, trở thành lựa chọn đầu tay trong điều trị u xương dạng xương.

Với chứng nhuyễn xương do khối u, bên cạnh phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ khối u, RFA cũng là một phương pháp hiệu quả và an toàn. Đặc biệt, biện pháp này phù hợp với những trường hợp mà phẫu thuật gây biến chứng nghiêm trọng do tổn thương ở các vị trí khó tiếp cận, hay thể trạng kém hoặc bệnh nhân từ chối phẫu thuật.

Cân não "mở lối" điều trị mới, cứu sống ngoạn mục nhiều bệnh nhân mắc bệnh hiểm

Năm 2021, dù ảnh hưởng sâu sắc của đại dịch COVID-19 nhưng tại Bệnh viện Bạch Mai, rất nhiều kỹ thuật cao được triển khai thường quy, phối hợp nhiều chuyên khoa cứu sống nhiều ca bệnh nguy kịch.

Một ca can thiệp nút mạch tại Trung tâm Điện quang - Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: Dương Ngọc

Đơn cử tại Trung tâm Điện quang, ngoài can thiệp cầm máu cấp cứu, các bác sĩ còn thực hiện kỹ thuật can thiệp nút mạch khối u, điều trị phình động mạch não phức tạp bằng đặt stent đổi dòng chảy, chụp Xquang tuyến vú phát hiện ung thư vú sớm và kỹ thuật hút chân không loại bỏ hoàn toàn tổn thương vú…

Đây cũng là đơn vị đầu tiên ở Việt Nam lập nhiều kỳ tích, đưa lĩnh vực điện quang ở nước ta lên tầm cao mới. Điển hình là việc can thiệp thành công ca chảy máu sau đẻ do tổn thương động mạch trực tràng hiếm gặp vào tháng 6/2021.

Bệnh nhân là chị B.A (33 tuổi). Sau khi sinh con bằng phương pháp thường, tử cung chị đột ngột không co hồi, gây chảy máu liên tục (còn gọi là băng huyết). Dù đã được cắt tử cung để cứu sống mẹ, nhưng máu vẫn chảy không ngừng qua đường âm đạo, ổ bụng có nhiều dịch máu.

Sau khi hội chẩn qua Telehealth, các bác sĩ tuyến dưới quyết định chuyển bệnh nhân lên Trung tâm Điện quang. Nhập viện trong tình trạng mất máu nghiêm trọng, chỉ số hồng cầu của người bệnh chỉ còn 1,4 triệu (bình thường là 4,5-5,5 triệu).

Kết quả chụp MSCT cho thấy, bệnh nhân bị tổn thương chảy máu từ mạch máu quanh trực tràng. Những quyết định, phác đồ xử trí được hoạch định chớp nhoáng. Nếu muộn hơn chỉ vài phút, bệnh nhân có nguy cơ rối loạn đông máu, suy gan, suy thận và tổn thương não,…

Đấy là lần đầu tiên các bác sĩ tại bệnh viện hàng đầu Việt Nam này gặp trường hợp chảy máu sau đẻ mà nguồn gốc lại từ động mạch mạc treo tràng dưới.

BSCKII Phan Hoàng Giang – người trực tiếp thực hiện ca can thiệp – vẫn nhớ như in khoảnh khắc đấu trí với tử thần trong ca lâm sàng rất hiếm gặp trên thế giới này.

"Với những bệnh nhân đã cắt tử cung càng khó khăn trong quá trình tìm động mạch tử cung nhằm cầm máu và gây tắc" – vị bác sĩ nói thêm. Hơn thế, ca bệnh sản phụ này khá phức tạp và mất nhiều thời gian hơn so với ca chảy máu sau đẻ thông thường.

Bình thường, các bác sĩ chỉ gây tắc nhánh mạch tổn thương và cầm máu tạm thời động mạch chậu trong hai bên. Với bệnh nhân này, ekip phẫu thuật cần tìm thêm các nhánh chảy máu quanh trực tràng, gồm 6 nhánh mạch 2 bên: động mạch trực tràng trên, động mạch trực tràng giữa và động mạch trực tràng dưới.

Hình ảnh sau nút mạch quanh động mạch trực tràng dưới cho sản phụ 33 tuổi.

Xác định được nhánh chảy máu rồi, các bác sĩ phải lựa chọn vật liệu gây tắc mạch cũng như vị trí can thiệp để không bị hoại tử trực tràng. Sau 90 phút cân não, ca can thiệp thành công. 36 tiếng theo dõi an toàn, sản phụ đã bình an, xuất viện.

Một kỳ tích khác được thiết lập tại đây vào tháng 7/2021, đó là lần đầu tiên trong lịch sử y học, các thầy thuốc Trung tâm Điện quang thực hiện can thiệp nút tắc động mạch tuyến tiền liệt trong nhu mô bằng hạt thông thường, kết hợp sử dụng keo sinh học để điều trị khối u xơ tiền liệt tuyến. Đáng nói, khối u này có trọng lượng "khủng", lên tới 130 gam.

Dù đã can thiệp tới hơn 1.000 ca phì đại tuyến tiền liệt bằng nút động mạch dù khó mấy cũng thành công, nhưng với ông N.V.T, bác sĩ Trung tâm Điện quang lại xác định đây là ca bệnh có nhiều thách thức lớn.

Bệnh nhân nhiều tuổi, tiền sử cao huyết áp nhiều năm nên mạch máu giãn ngoằn ngoèo, kết hợp với bệnh tiểu đường nên rất nhiều xơ vữa vôi hóa gây hẹp tắc mạch máu.

BS Giang chia sẻ, gốc xuất phát của động mạch tuyến tiền liệt, động mạch bàng quang trên, động mạch bàng quang dưới và động mạch chậu tạo thành ngã tư rất khó chọn lọc vào nhánh nuôi tuyến tiền liệt. Ngoài ra ngay vị trí xuất phát, động mạch tuyến tiền liệt xoắn đúng 1,5 vòng nhỏ (do bệnh nhân cao huyết áp).

Sau khi hoàn thành tốt việc nút mạch 1 bên cho bệnh nhân, các bác sĩ lại gặp khó khăn với bên còn lại. Đó là do 3 gốc động mạch tuyến tiền liệt, động mạch bàng quang dưới, động mạch bàng quang trên được tách ra cùng vị trí của động mạch chậu trong, tạo thành ngã tư rất khó chọn lọc vào động mạch tuyến tiền liệt.

Sau những phút nỗ lực cực điểm để tiếp cận được nhánh này thì động mạch tuyến tiền liệt rất bé, ngắn, lại còn xoắn đúng 1,5 vòng càng khiến các can thiệp viên còn ngỡ ngàng hơn.

Thành thạo trong thao tác, khéo léo sử dụng các vi ống thông và vi dây dẫn siêu nhỏ cỡ dưới 0.010, kíp can thiệp đã thành công để có thể đi qua được "vòng xoắn" đó và tiếp cận siêu chọn lọc động mạch tuyến tiền liệt. Bệnh nhân khỏi tình trạng bệnh bí tiểu cấp.

Để điều trị triệt để, giúp bệnh nhân không tái phát, ngoài cách nút tắc động mạch tuyến tiền liệt trong nhu mô bằng hạt thông thường, các bác sĩ còn sử dụng keo sinh học để gây tắc hoàn toàn gốc động mạch tuyến tiền liệt hai bên, tránh tái thông nhánh nuôi.

Keo sinh học là vật liệt khá rẻ, sẵn có, hiệu quả điều trị rất cao nhưng quan trọng khi sử dụng cần bác sĩ rất thành thạo, có kỹ thuật thật tốt để kiểm soát không bị biến chứng cho bệnh nhân, đặc biệt là biến chứng trào ngược gây nhồi máu hoại tử tạng lành như bàng quang và trực tràng.

Kỹ thuật gây tắc "kép" lần đầu tiên được sử dụng tại Bệnh viện Bạch Mai, tại Việt Nam, BS Giang cho hay y văn thế giới cũng chưa thấy ghi nhận cách kết hợp độc đáo như vậy...

Thầy thuốc Việt Nam làm chủ nhiều kỹ thuật cao về điện quang can thiệp, y học hạt nhân

SKĐS - Thăm khám hình ảnh và y học hạt nhân là thăm khám cận lâm sàng không thể thiếu trong chẩn đoán và điều trị với các kỹ thuật cao như sinh thiết chẩn đoán và các can thiệp trong và ngoài mạch máu, xạ phẫu gamma, xạ trị

Thu Nguyên

Hai phát minh y học ra đời sau những giấc mơ

Hai phát minh y học ra đời sau những giấc mơ

Copy từ http://suckhoedoisong.vn/hai-phat-minh-y-hoc-ra-doi-sau-nhung-giac-mo-n129741.html , tác giả: DS. Chu Trang Nhung (Theo Top5s/2017) , đã đăng ngày 29-03-17 15:29.

Suckhoedoisong.vn - Hai giấc mơ không chỉ làm thay đổi cuộc sống bản thân mà còn thay đổi cả hành tinh. Đó là những dự báo, phát minh xuất chúng liên quan đến sức khỏe con người.

Hai giấc mơ không chỉ làm thay đổi cuộc sống bản thân mà còn thay đổi cả hành tinh. Đó là những dự báo, phát minh xuất chúng liên quan đến sức khỏe con người vừa được tạp chí Top5s.co.uk của Anh cập nhật nhân dịp nhân loại bước sang năm 2017.

1. Khám phá hoóc-môn tuyến tụy insulin trị bệnh đái tháo đường

Đái tháo đường (ĐTĐ) là căn bệnh từng được y văn thế giới nhắc đến, có từ thời cổ đại, nhưng mãi đến nửa cuối thế kỷ 19 mới được y học phát hiện là do tuyến tụy không làm được chức năng bình thường. Đặc biệt, chuyên môn còn phát hiện thấy các tế bào biệt hóa, được gọi là tiểu đảo Langerhan, sản sinh hóa chất giúp cơ thể điều hòa nồng độ đường trong máu nhưng khi bị bệnh, hóa chất này không được sản sinh đầy đủ.

Việc tìm ra insulin được bắt nguồn từ giấc mơ của Fred Banting

Năm 1922, Fred Banting và Charles Best ở ĐH Tổng hợp Toronto, Canada, thông báo tìm được insulin và ứng dụng thành công trong điều trị bệnh ĐTĐ ở người. Banting và Best đã cắt bỏ tuyến tụy của những con chó thử nghiệm và hậu quả là chúng sinh bệnh. Sau đó hai người đã bào chế ra một loại hoóc-môn hóa học từ tụy và chiết xuất nhiều thành phần từ tiểu đảo Langerhan, tiêm vào cho chó bị bệnh, kết quả bệnh ĐTĐ đã được chế ngự. Với nghiên cứu nói trên, Frederick Banting và Charles Best đã khám phá ra hoóc-môn tuyến tụy insulin. Năm 1923, Fred Banting được trao giải thưởng Nobel y sinh cùng với nhà sinh lý học Macleod. Thực tế, nhóm nghiên cứu có tới 4 người, Banting và Best chia nhau nửa giải còn Macleod và nhà hóa học Jame Bertramcllip (người đã giúp Macleod tinh khiết insulin) lĩnh nửa giải còn lại. Năm 1934, Fred Banting đã được hoàng gia Anh phong tước hiệp sĩ, giải thưởng đỉnh cao sự nghiệp của ông.

Theo Fred Banting việc tìm ra hoóc-môn tuyến tụy insulin cũng rất tình cờ. Chuyện bắt đầu sau khi mẹ ông mắc bệnh ĐTĐ và qua đời còn rất trẻ, căn bệnh đầu thế kỷ XX kiến thức của con người còn rất sơ khai. Và ngay cả bản thân Banting cũng chưa hiểu nhiều, song nhờ quyết tâm ông và các cộng sự đã tới đích sớm. Banting tiết lộ, ý tưởng tìm ra hoóc-môn tuyến tụy insulin xuất hiện ngay trong giấc mơ, trong mơ ông thấy chính bản thân đã phẫu thuật một con chó bị ĐTĐ, cắt bỏ tuyến tụy của nó, một thử nghiệm nghe có vẻ tàn nhẫn nhưng lại có tác dụng cứu sống hàng triệu người sau này. Chính xác hơn, trong mơ Banting thấy ông đã thắt chặt tuyến tụy của con chó để chặn dòng chảy dưỡng chất và hậu quả con vật đã bị bệnh ĐTĐ giống như con người.

Với ý tưởng mới từ giấc mơ, Banting đã cùng cộng sự Charles Best thử nghiệm trên chó và trên cơ thể con người, phát hiện thấy sự mất cân bằng quá lớn giữa đường và insulin được sản xuất trong cơ thể. Điều này dẫn đến việc tiêm insulin sẽ có tác dụng giúp kiểm soát đường huyết ở những bệnh nhân mắc bệnh ĐTĐ, nó giúp mang lại kết quả, kéo dài tuổi thọ giống như những người không mắc bệnh. Đặc biệt, tạo ra liệu pháp bổ sung insulin hợp cách, ăn uống cân bằng khoa học, kết hợp với duy trì cuộc sống vận động. Theo Charles Best “Insulin không phải thuốc trị ĐTĐ, nhưng nó lại là phương pháp điều trị căn bệnh ĐTĐ. Nó hỗ trợ người bệnh đốt cháy carbohydrat hiệu quả hơn, nhờ đó protein và mỡ có thể được bổ sung vào cho thực đơn với số lượng hợp lý, giúp cung cấp năng lượng cho cơ thể để người bệnh khỏe mạnh và kéo dài tuổi thọ”.

2. Tiểu thuyết giả tưởng Frankenstein của Mary Shelley

Frankenstein hay Prometheus hiện đại, được biết đến với cái tên gọi ngắn hơn Frankenstein của Mary Shelley, ra đời khi nữ nhà văn mới tròn 18 tuổi. Tác phẩm liên quan tới một nhà khoa học tên là Victor Frankenstein, người đang để cố gắng học, tìm cách tạo ra sự sống giống con người từ vật chất, nhưng kích thước lại to và khỏe hơn người bình thường. Frankenstein là sự tổng hợp hài hòa giữa tiểu thuyết Gothic và lãng mạn, cảnh báo về sự phát triển công nghiệp “quá đà” của con người thời hiện đại. Nó có tác động không nhỏ tới lĩnh vực văn học và khoa học, đặc biệt là y khoa, và là câu truyện đầu tiên phản ánh sự sống được tạo ra từ vật chất, đề tài “hot” đang được khoa học hiện đại quan tâm. Ý tưởng Ra đời hoàn toàn từ một giấc mơ, chính xác hơn là cơn ác mộng của Shelley.

Để tạo ra một tác phẩm nổi tiếng giống như sản phẩm của Lord Byron, Mary Shelley đã phải vắt óc tìm tòi cốt chuyện mới, do tập trung cao độ nên sau một đêm mệt mỏi, Shelley đã trải qua một cơn ác mộng kinh hoàng nhưng sinh động, trong đó, bà bắt gặp một người đàn ông thực hiện hàng loạt các thí nghiệm “kinh hoàng và gớm ghiếc” trên sinh vật hình người ngay tại bàn mổ, sau đó, sản phẩm được tạo ra đã đi vào cuộc sống, một đề tài huyền thoại, mang tính ma mị nhưng có sức thuyết phục. Không chỉ thu hút sự quan tâm của dư luận, y khoa mà cả giới tương lai học lẫn công nghệ.

Quái vật Frankenstein

Nhân vật chính trong tiểu thuyết là Victor Frankenstein, xuất thân từ một gia đình giàu có, đã khuyến khích ông tìm tòi thêm những điều mới lạ. Từ nhỏ Victor đã thích học các ngành tự nhiên, nhất là chủ đề tạo nên sự sống từ vật chất. Victor sống chung cùng bạn gái Elizabeth Lavenza và mẹ. Một tuần trước khi Victor nhập học đại học tại trường Ingolstadt, Đức thì Elizabeth bị bệnh nặng, Elizabeth bình phục nhưng mẹ ông qua đời. Điều đó làm ông rất đau buồn, và ngay lập tức khi vào học tại Đại học Ingolsardt ông đã bị lôi cuốn bởi các môn triết học tự nhiên và hóa học. Trong thời gian tu nghiệp đại học, Victor đã thực hiện nhiều thí nghiệm riêng với mục đích tạo ra sự sống, điều đó làm cho ông không còn tâm trí đến chuyện học hành nữa.

Ông làm việc ngày đêm, chỉ ăn khi cần thiết và bằng những nỗ lực phi thường, cuối cùng đã thành công tìm ra công thức tạo nên sự sống. Thế là ông mua nguyên liệu về để tạo ra một con người từ những bộ phận xác chết. Sau khi làm xong, Victor ngồi đợi thành quả nhưng sau mấy tiếng trôi qua xác vẫn vô hồn nên ông tưởng đã thất bại và rất buồn. Vì quá mệt mỏi nên Victor đi ngủ, chẳng bao lâu sau con người mà ông vừa tạo ra bắt đầu có sự sống, đến gặp ông nhưng bị ông lẩn trốn tránh. Sau đó Victor bị bệnh rất nặng và nhờ Elizabeth chăm sóc, ông qua khỏi và hai người chính thức đính hôn.

Ngỡ rằng quái vật sẽ không bao giờ trở lại nhưng bỗng dưng một ngày nọ, Victor Frankenstein nghe tin em trai mình bị chết trong vườn, ông tìm đến xem thực hư ra sao thì chính thứ mà ông đã tạo ra, gọi là quái vật đã lên tiếng, làm cho Victor không khỏi bàng hoàng “Tôi là thứ ông tạo ra, thứ bị ông gọi là quái vật. Tôi cũng như bao đứa trẻ khác được sinh ra để mong đợi tình thương từ cha mẹ nhưng những thứ tôi có lại được lại được mọi người căm ghét, sợ hãi và hắt hủi. Tôi không bảo ông tạo ra tôi nhưng một khi tôi đã tồn tại, tôi muốn được sinh tồn, ông có hiểu được cảm giác cô đơn và tuyệt vọng của tôi không?”. “Tôi không cố ý giết em ông, tôi chỉ muốn nó ở lại với tôi thôi”. Chưa hết, quái vật đã ra điều kiện với Victor, tạo cho y một người phụ nữ giống mình và được như vậy, hắn hứa sẽ không bao giờ xuất hiện giữa loài người nữa. Victor hỏi lại: “Nếu ta từ chối ?”, tên quái vật đáp “Thì tôi sẽ làm ông phải khổ và cô đơn giống tôi”.

Victor Frankenstein bắt tay vào làm một người đàn bà giống như tên quái vật mong muốn, nhưng khi sắp xong ông dừng lại và suy nghĩ chuyện gì sẽ xảy ra nếu lần này tên quái vật lại hung dữ và độc ác hơn lần trước. Ông quyết định không làm con quái vật cái kia nữa và hủy nó đi. Vào ngày đám cưới của ông, tên quái vật tìm đến giết vợ ông và tất cả khách mời, sau đó cha ông cũng chết vì buồn sầu. Từ đó ông thề sẽ tìm bằng được tên quái vật và giết nó. Ông bỏ ra hết cả tài sản của mình để đuổi theo đuổi tên quái vật. Cuối cùng Victor Frankenstein đã dừng lại ở Bắc Cực, do đã già yếu và sắp chết. Tên quái vật bỗng dưng xuất hiện để “xin được tha lỗi”, đáng tiếc, khi tên quái vật xuất hiện thì Victor đã qua đời. Cuối cùng tên quái vật nói: “Ta thật sự chỉ có một mình” và sau đó mất hút vào sâu vào vùng Bắc Cực băng giá, từ đây loài người không ai còn thấy nó nữa.

DS. Chu Trang Nhung (Theo Top5s/2017)

Nén tâm hương tưởng nhớ Đại danh y Tuệ Tĩnh

Nén tâm hương tưởng nhớ Đại danh y Tuệ Tĩnh

Copy từ http://suckhoedoisong.vn/thoi-su/nen-tam-huong-tuong-nho-dai-danh-y-tue-tinh-20141115003955876.htm, đăng ngày 16/11/14, mục Thời sự .

SKĐS - Ngày Hiến chương các nhà giáo 20/11/2014 đang đến gần, cũng là ngày Trường đại học Y tế cộng đồng Hải Dương tổ chức khánh thành tượng Đại danh y Tuệ Tĩnh...

Đền Bia tại xã Cẩm Văn, huyện Cẩm Giàng, Hải Dương.

Ngày Hiến chương các nhà giáo 20/11/2014 đang đến gần, cũng là ngày Trường đại học Y tế cộng đồng Hải Dương tổ chức khánh thành tượng Ðại danh y Tuệ Tĩnh - ông tổ ngành y Việt Nam, được làm bằng đá granit, cao 3,4m, trong tôi lại rộn lên những ký ức không thể nào quên về quá trình xây dựng đền Bia - ngôi đền khang trang, tôn nghiêm thờ sư tổ nghề y nước nhà tại Hải Dương.

Trước hết, cần phải nói rằng, việc khánh thành bức tượng Danh y Tuệ Tĩnh vào đúng dịp 20/11 năm nay của thầy trò Trường đại học Y tế cộng đồng Hải Dương là một hành động thiết thực, có ý nghĩa sâu sắc đối với Nhà trường nói riêng và các thế hệ sinh viên nói chung. Riêng tôi, sau khi nhận được tin báo từ PGS.TS. Nguyễn Đình Chính - Hiệu trưởng nhà trường, người có công đầu đối với dự án này, đã vô cùng phấn khích và thực sự đánh giá cao nỗ lực cùng sự tâm huyết, tôn kính của ông đối với Danh y Tuệ Tĩnh. Sự kiện này đưa tôi trở lại khoảng thời gian cách đây gần 15 năm, đó là vào năm 2001, lúc đó tôi đang là Phó Chủ tịch tỉnh Hải Dương. Một buổi sáng, tôi đang ngồi làm việc tại phòng, qua cửa sổ nhìn ra đường phố, tôi thấy rất nhiều em học sinh quần áo chỉnh tề, ôm những bó hoa tươi thắm đến tặng thầy cô.

Ngày 20/11. Bất chợt, tôi thấy chạnh lòng khi nhớ tới Tuệ Tĩnh - một người thầy, một người con ưu tú của Hải Dương đang gửi thân nơi đất khách quê người. Ngày này, có ai mang hoa tới viếng trên phần mộ của ông, giúp ông nguôi ngoai phần nào mặc cảm tha hương hay không? Nghĩ tới đây, tôi liền điện thoại cho anh Nguyễn Đình Chính - Hiệu trưởng Trường Y Hải Dương, cùng mang hương hoa tới thắp hương tại đền Xưa (làng Nghĩa Phú) - quê hương của đại danh y và đền Bia - nơi bia mộ của Tuệ Tĩnh đang được nhân dân trông coi. Sau khi cùng anh Nguyễn Đình Chính thực hiện xong mọi thủ tục lễ nghi, tôi cảm thấy tâm trí nhẹ nhõm vì đã thỏa nguyện thắp cho Đại danh y một nén hương vào đúng ngày 20/11.

Tuy nhiên, tôi không khỏi bùi ngùi trước sự xuống cấp nghiêm trọng của ngôi đền Bia. Nhớ lại lời nhắn gửi thống thiết của Đại danh y: “Đời sau, nước Nam ta có ai sang đây nhớ mang hài cốt tôi về với”, tôi lại càng thấy chạnh lòng. Đến nay, sau gần 700 năm, ý nguyện của Đại danh y vẫn chưa thành hiện thực. Và đến chừng nào ý nguyện ấy còn chưa thực hiện được, chúng ta còn có lỗi với ông.

Đúng lúc đó, trong tôi nảy ra suy nghĩ, Đại danh y là Sư Tổ nghề thuốc của nước Nam ta thì ngành y tế phải có trách nhiệm đứng ra tổ chức lễ giỗ Sư Tổ ngành y hàng năm. Liền sau đó, tôi lên gặp Bộ trưởng Bộ Y - tế khi ấy là GS. Đỗ Nguyên Phương và trình bày quan điểm của mình. Ngay ngày hôm sau, ông cùng toàn bộ lãnh đạo ngành y tế Việt Nam về thắp hương cho vị Sư Tổ. Từ đó đến nay, đã thành thông lệ, cứ vào những năm lẻ, ngành y tế lại tổ chức giỗ tổ. Tôi vẫn nhớ năm đầu tiên sự kiện được tổ chức đúng ngày 15/2 âm lịch, hầu hết Giám đốc Sở Y tế các tỉnh thành trong cả nước đã về tham dự. Khi chuẩn bị hành lễ, trời tự nhiên đổ mưa như trút nước. Buổi lễ tưởng như không thể tiến hành nổi. Song, trước sự thành tâm cúng lễ của tất cả những người có mặt, trời lại tạnh ráo, quang mây như thể chưa từng có trận mưa ào ạt trước đó. Hàng nghìn người dân chứng kiến buổi lễ cũng phải giật mình. Dường như, Đại danh y đã độ lượng, bao dung, đồng ý xá tội cho con cháu sau bao nhiêu năm lãng quên quá khứ.
Cùng với việc tổ chức giỗ tổ, tôi đề xuất với lãnh đạo tỉnh Hải Dương xây dựng một ngôi đền mới thờ Đại danh y, thay thế cho ngôi đền Bia đã và đang bị xuống cấp. Liền sau đó, một cuộc hội thảo về vấn đề này đã được tổ chức tại Hà Nội. Trong hội thảo, mọi người đều đồng ý với dự án nhưng có một ý kiến khẳng định, không thể sử dụng tiền ngân sách của ngành y để làm việc này. Vấn đề tưởng như rơi vào bế tắc. Về phần mình, tôi suy nghĩ rất nhiều và quyết định cùng với GS.TS. Trần Thị Trung Chiến - Bộ trưởng Bộ Y tế đến đề đạt tâm nguyện với Thủ tướng Phan Văn Khải. Là người tâm - đức, tâm huyết với truyền thống, Thủ tướng thấu hiểu tâm nguyện của chúng tôi cùng nhân dân Hải Dương, đồng ý chuyển 18 tỷ đồng từ nguồn vốn chống xuống cấp di sản văn hóa để đầu tư xây dựng đền thờ Đại danh y Tuệ Tĩnh. Nhờ đó, trên nền cũ của đền Bia, một ngôi đền mới khang trang và tôn nghiêm đã được hình thành. Đến nay, sau 8 năm, ngôi đền được hoàn thành, mỗi lần về thăm quê hương, đến thắp hương cho Đại danh y Tuệ Tĩnh, tôi luôn cảm thấy bồi hồi, xúc động và phấn chấn lạ thường.
Còn một chuyện tôi không thể không nói ra ở đây. Trong hậu cung đền thờ Tuệ Tĩnh, tôi bàn với lãnh đạo UBND tỉnh, đặt một ngai thờ cụ Nguyễn Danh Nho ngay ở gian Tiền tế - là người cùng làng với Đại danh y, từng đảm nhiệm chức Phó Tổng đốc Hải Dương, dù sinh sống cách nhau 200 năm.
Riêng cụ Nguyễn Danh Nho, sau đó được bổ nhiệm vào phủ Chúa, đảm nhận vai trò Trưởng đoàn Sứ bộ, sang Trung Quốc. Trên đường đi, ông đã phát hiện ra mộ của Tuệ Tĩnh, trên bia mộ có dòng chữ nhắn nhủ của tiền nhân. Ông đã chép lại thông điệp này, về nước đục lại nguyên văn lời của Tuệ Tĩnh trên một tấm bia để truyền lại cho người đời sau. Tôi thực sự ngưỡng mộ ý thức, công sức và sự trân trọng của cụ Nguyễn Danh Nho đối với Đại danh y Tuệ Tĩnh. Và việc thờ Nguyễn Danh Nho sẽ trở thành lời nhắc nhở đời sau, hãy tiếp tục công việc dang dở mà cụ đã làm với một người tài yêu nước, yêu quê hương vô bờ bến như Đại danh y Tuệ Tĩnh.
Về phần mình, sở dĩ tôi vô cùng ngưỡng mộ và trân trọng Đại danh y Tuệ Tĩnh vì càng đi sâu tìm hiểu, nghiên cứu về ông, tôi càng nhận thấy, dù ở cương vị nào, là học trò, người thầy và làm người, ông đều thể hiện là người có “tiết tháo cao thượng”. Khi là học trò, ông là một học trò nghèo vượt khó. Bởi, ông mồ côi cả cha lẫn mẹ từ năm 6 tuổi, ở với người bác mà đỗ đến Hoàng Giáp Tiến sĩ, chứng tỏ ông là người có trí lớn.
Sau khi đỗ đạt, ông lại không ra làm quan, hưởng vinh hoa phú quý mà mượn vườn chùa để trồng thuốc, chọn nghề y chữa bệnh cứu người và theo đạo Phật để tu nhân tích đức. Không những thế, ông còn là một nhà yêu nước vĩ đại, hết lòng vì nước vì dân. Bị đi sứ Trung Quốc, ông đã bỏ công sức viết nên tác phẩm Hồng Nghĩa giác tư y thư - viết lại những bài thuốc Nam hay để chuyển về quê hương, phục vụ cho công việc chữa bệnh cứu người. Ông cũng là người có tư tưởng tiến bộ với chủ trương “Nam dược trị Nam nhân”, thể hiện tinh thần tự lực, tự cường và ông hành động theo “Tôi tiên sư kính đạo tiên sư. Thuốc Nam Việt chữa người Nam Việt”.
Tương truyền, sau khi mất, ông đã hiển thánh hai lần. Tôi cho rằng, do nhân dân quá yêu quý, ngưỡng mộ tài năng, đức độ của ông nên đã mong muốn đến khao khát ông “tái hiện” để giúp dân, giúp nước. Sự yêu quý, ngưỡng mộ ông còn thể hiện ở chi tiết: quá bực mình trước việc nhân dân đến hương khói đông đảo tấm bia mộ của Tuệ Tĩnh, vua Thiệu Trị đã gông, cùm lại tấm bia đưa vào nhà giam. Bằng lòng thành kính, người dân vẫn tìm đủ mọi cách để đưa được tấm bia trở về thờ cúng. Thế nên dân gian mới có câu: “Vì dân, dân lập đền thờ. Hại dân, dân đái sụt mồ, thối xương”!
Mới đây, dược sĩ Đào Kim Long và lương y Phùng Tuấn Giang có nguyện vọng xây dựng Hiệp hội Nam y Việt Nam, muốn đặt trụ sở tại đền Bia để phát huy ảnh hưởng của Đại danh y, giúp ngành Nam y ngày càng phát triển, tiếp tục phát huy được sự nghiệp mà Sư Tổ đã để lại cho con cháu đời sau.
Lại nói về ngôi đền Bia thờ Đại danh y. Khi xây mới, tôi đã chủ động dành một khoảng đất đáng kể để tái hiện lại vườn thuốc Nam và xây dựng một khu chẩn trị khang trang. Nhưng tiếc là đến nay vẫn chưa được quan tâm khai thác và phát huy hết công năng. Nhân có nguyện vọng trên, tôi hy vọng, Hiệp hội sẽ nhanh chóng được ra đời để trong thời gian ngắn, những công trình này sẽ được sử dụng một cách hiệu quả, phục vụ đắc lực cho công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Trở lại với sự kiện khánh thành tượng đài Đại danh y Tuệ Tĩnh tại Trường đại học Y tế Cộng đồng Hải Dương. Tượng đài ngoài ý nghĩa tri ân Sư Tổ còn là tấm gương sáng về tinh thần học tập và đức độ để các thế hệ sinh viên hàng ngày đến giảng đường noi theo. Thay lời kết, tôi xin chúc thầy trò Trường đại học Y tế Cộng đồng Hải Dương tiếp nối được sự nghiệp của Sư Tổ, viết nên những trang truyền thống vàng cho nhà trường, cho ngành y Việt Nam trong thời kỳ mới.
Nguyễn Hữu Oanh