Thời sự Bình luận

dvnien copy từ https://tuoitre.vn/..., trang web này đăng ngày 05/08/2023 10:10

Cần thay đổi quan niệm về sách giáo khoa

Tác giả: VĨNH HÀ

Thực hiện một chương trình, nhiều sách giáo khoa là một chủ trương lớn trong cuộc đổi mới Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và cũng đã được quy định trong Luật Giáo dục.

Sách giáo khoa thuộc bộ Chân trời sáng tạo - Ảnh: MINH ANH

Nhưng sau ba năm triển khai chương trình mới, nhiều bất cập khiến cho câu chuyện đi tiếp hay thay đổi giữa chừng đã được đặt ra trong nhiều cuộc họp góp ý về việc này.

Sách giáo khoa nhiều lỗi, nhiều sạn, có nội dung không phù hợp gây bức xúc cho dư luận. Sách giáo khoa (SGK) giá cao gấp 3-4 lần trước đây và việc lựa chọn sách gặp khó khăn khi quyền tập trung vào một hội đồng cấp tỉnh chứ không xuất phát từ chính những người sử dụng là giáo viên, học sinh, phụ huynh. 

Và hơn hết, việc sử dụng nhiều bộ sách giáo khoa khác nhau trong một trường khiến cho phụ huynh bị rối, khó khăn khi học sinh phải chuyển trường. Đó là "những nốt trầm" trong bức tranh xã hội hóa SGK đang diễn ra.

Trong báo cáo của đoàn giám sát, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã đặt ra nhiều yêu cầu, trong đó có nêu vấn đề có cần thiết hay không việc sửa quy định để giao cho cơ sở giáo dục quyền lựa chọn SGK. Và câu chuyện nên hay không Bộ GD-ĐT tổ chức biên soạn thêm một bộ SGK quốc gia lại được đặt ra.

• Quốc hội 'nóng' chuyện chọn, cung ứng sách giáo khoa: Bộ trưởng Bộ GD-ĐT nói gì?

• Cảnh báo thiếu minh bạch việc chọn sách giáo khoa

• 6 tỉnh nào bị điểm danh 'sai sót trong lựa chọn sách giáo khoa'?

Tại một cuộc họp với đoàn giám sát, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Kim Sơn đặt câu hỏi ngược lại: Những căn cứ cụ thể nào để cho rằng Bộ GD-ĐT cần biên soạn một bộ SGK, trong khi hiện đang có nhiều bộ sách rồi? Và nếu có thêm bộ SGK của bộ biên soạn, những bất cập hiện nay có được giải quyết? 

Ông Kim Sơn cho rằng vấn đề không phải bộ có làm được hay không một bộ sách mà phải thận trọng vì điều này nếu triển khai sẽ là một sự thay đổi giữa chừng rất lớn, có thể gây nên những xáo trộn.

Một số ý kiến bên lề khác cũng lo ngại khi có "bộ SGK quốc gia" thì những SGK còn lại sẽ không ai chọn. Và điều gì sẽ xảy ra? Sẽ lại quay về thời "một bộ SGK", thay vì "một chương trình, nhiều SGK", và lại tái diễn cảnh "độc quyền xuất bản SGK"?

Nhưng để trả lời câu hỏi lớn này, lại phải làm rõ một vấn đề căn cốt khác: vai trò của SGK như thế nào trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018?

Theo các văn bản pháp lý, SGK chỉ là một tài liệu dạy học để giáo viên, học sinh tham khảo, sử dụng như một phương tiện trong quá trình dạy và học. Còn việc dạy học phải bám sát chương trình, yêu cầu cần đạt của chương trình.

Thế nhưng trong thực tế, từ cán bộ quản lý đến giáo viên, học sinh, phụ huynh và cả xã hội nói chung chỉ quan tâm đến sách mà không quan tâm đến chương trình, đến yêu cầu cần đạt của chương trình. 

Không phủ nhận SGK xã hội hóa còn có nhiều vấn đề, nhưng rõ ràng nó đang chịu một áp lực rất lớn vì cả xã hội và nhà trường vẫn đang coi SGK là pháp lệnh, cái để dạy và học và bắt buộc phải dạy đủ, dạy đúng trình tự.

Mặc dù "một chương trình, nhiều SGK" là xu thế giáo dục hiện đại mà nhiều quốc gia đang áp dụng, nhưng Việt Nam sẽ khó làm được nếu quan niệm về vai trò của SGK không được thay đổi từ trong nội tại ngành giáo dục. 

Trách nhiệm của Bộ GD-ĐT ở đây chưa phải đi biên soạn thêm một bộ sách mới mà cần quyết liệt trong chỉ đạo để thay đổi thực sự "điểm nghẽn" này. Tiếp đến, việc đưa SGK vào tủ sách dùng chung, thư viện nhà trường cũng cần được thúc đẩy và giám sát về tính hiệu quả. Sách cần đưa về cho các nhà trường chọn lựa. Nếu giải quyết được ba vấn đề này, câu chuyện SGK sẽ có lối thoát.

Nếu vẫn còn "điểm nghẽn", cách mà Bộ GD-ĐT tổ chức thêm một "bộ sách quốc gia" chỉ là sự can thiệp không phù hợp vào quy luật thị trường khi đã triển khai xã hội hóa SGK.

Đổi mới chương trình - sách giáo khoa: Chưa chú trọng việc đánh giá tác động

Đó là kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về chuyên đề giám sát thực hiện các nghị quyết về đổi mới chương trình - sách giáo khoa phổ thông

Xôn xao 18 chữ lạ in trên sách giáo khoa

https://giaoducyhoidai.vn/... đăng ngày 28/7/2019 08:45.

Bức ảnh chụp lại dòng 18 chữ trên sách giáo khoa của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam được đăng tải lên mạng xã hội đã nhanh chóng thu hút được sự chú ý cộng đồng và nhiều người lập tức mở sách ra truy tìm.

Mùa khai giảng năm học mới sắp tới gần cũng là lúc các cô cậu học trò tất bật chuẩn bị sách giáo khoa , đồ dùng học tập... Năm nay, một dòng chữ trên sách giáo khoa bất ngờ gây xôn xao cộng đồng mạng.

Trên một fanpage mạng xã hội Facebook, thành viên N.T.N.T đăng tải dòng status "Giờ mới để ý thấy" và bức ảnh chụp lại phần cuối trang trong đầu tiên của nhiều cuốn sách giáo khoa. Ở đó có dòng chữ "Hãy bảo quản, giữ gìn sách giáo khoa để dành tặng cho các em học sinh lớp sau!".

Ảnh FB

Bức ảnh có nội dung này đã thu hút được hơn 36 nghìn lượt bày tỏ cảm xúc phần lớn là "thả tim", "like", cùng hơn 1,2 nghìn lượt bình luận, hơn 700 lượt chia sẻ. Có bình luận "Đúng rồi vừa tiết kiệm tiền vừa không phải chặt phá rừng"; Hôm mua sách về rồi bọc dán các kiểu đọc thấy cũng bất ngờ lắm".

Cũng từ tấm hình này rất nhiều bạn trẻ chia sẻ đã liền mở sách ra xem có dòng chữ này không. Bên cạnh những người cảm thấy thú vị thấy dòng chữ trên sách, có không ít bạn thắc mắc sách của mình không có dòng chữ "Hãy bảo quản, giữ gìn sách giáo khoa để dành tặng cho các em học sinh lớp sau!"

Theo TPO

Phụ huynh nháo nhào tìm sách cho con, các nhà sách kẹt cứng người

Phụ huynh nháo nhào tìm sách cho con, các nhà sách kẹt cứng người

Copy từ https://www.tienphong.vn/giao-duc/phu-huynh-nhao-nhao-tim-sach-cho-con-cac-nha-sach-ket-cung-nguoi-1315188.tpo , tác giả: Ngọc Lâm- Nguyễn Dũng , đã đăng ngày 21/08/2018 05:45.

TPO - Tối 20/8/18, hàng ngàn phụ huynh ở TPHCM nhốn nháo chạy khắp các nhà sách để tìm mua sách cho con nhưng không ít người trong số đó thất vọng vì nhiều SGK các lớp đầu cấp như lớp 1, 6 và 10 đã hết cách đây hơn cả tháng trời nhưng đến nay vẫn không có hàng. Trong khi đó, tại các nhà sách, phụ huynh rồng rắn xếp hàng mua sách vở và dụng cụ học tập cho con khiến nhiều nhà sách quá tải.

Chạy khắp thành phố mua sách

Tối 20/8/18, tại nhà sách Đại Nam đường Tân Kỳ Tân Qúy, quận Tân Phú, người ra vào liên tục để hỏi SGK, thậm chí có người chỉ cần dừng xe trước cổng là hỏi ngay nhân viên nhà sách có SKG không thì mới gửi xe. “Những người này họ đi cả chục nhà sách rồi nên chắc họ bực mình lắm. Nguyên nhân là sách họ đang tìm không chỉ nhà sách Đại Nam hết mà gần như cả thành phố này cũng hết sách nên họ vào làm gì cho mất công ”- một nhân viên bảo vệ của nhà sách này nói.

Phụ huynh và học sinh ngơ ngác tìm SGK nhưng không có.

Theo chia sẻ của một nhân viên bán hàng của nhà sách Đại Nam thì chưa năm nào lại khan hết SGK như năm nay. “SGK các lớp đầu cấp như lớp 1, 6 và 10 thì bọn em hết hàng, không còn cuốn nào. Nhất là với lớp 10, bọn em hết hàng từ đầu tháng 7, các sách lớp 1 và 6 thì đầu tháng 8 cũng không còn cuốn nào. Các lớp còn lại thì lớp nào cũng thiếu vài môn mà đặt hàng không có” nhân viên này nói.

Ảnh 5: Nhiều nhà sách đông nghẹt người đi mua SKG cho con.

Em Trần Ngọc Hiếu, học sinh lớp 11 cũng hoang mang khi đi tìm SGK lớp 11 nhưng chỗ nào cũng không đủ bộ. “Nguyên nhân là trường có yêu cầu phụ huynh đặt sách ở trường tuy nhiên, hôm nay lên gặp thì nhà trường thông báo hết sách nên em nào tự lo em nấy”, Hiếu nói.

Tương tự, tại nhà sách Tân Bình trên đường Trường Chinh, quận Tân Bình tối 20/8 cũng tấp nập người đi mua sách. Chị Nguyễn Thị Lan, phụ huynh có con năm nay vào lớp 1 bức xúc cho biết, sau buổi tự trường sáng nay (20/8), nhà trường phát một tờ giấy yêu cầu mua khoảng gần 1 chục cuốn sách thế nhưng hai vợ chồng chạy gần chục nhà sách mà không nơi nào đủ bộ. “Nhất là SGK, hầu như không còn chỗ nào có, mấy cuốn còn lại là bài tập thì chỗ có chỗ không nên chúng tôi rất lo, không biết lấy sách đâu cho con học những ngày sắp tới”, chị Lan nói.

SGK các lớp 1, 6 và 10 cả tháng nay đã không còn hàng ở một số nhà sách

Trong khi đó, tỏ ra vô cùng tức tối vì chạy cả buổi tối mà vẫn không tìm được sách cho con, anh Trần Văn Quyền (ngụ Tân Bình) cũng cho biết, nếu không đợi nhà trường có lẽ anh đã mua được sách cho còn mình cách đây cả tháng rồi. “Tôi đi cả chục nhà sách rồi, nơi nào cũng hết sách, nhiều nhân viên khuyên tôi đừng tìm nữa mà mất công, tốt nhất là đi xin lại SGK của các anh chị lớp trên hoặc mượn bạn để photo. Điều này là không thể chấp nhận được”, anh Quyền bức xúc nói.

Nhà sách quá tải

Trong khi nhiều sách giáo khoa đầu cấp hết khiến phụ huynh bực mình, thì tại nhiều nhà sách ở TPHCM trong chiều tối hôm qua 20/8 rơi vào quá tải trầm trọng

Hơn 20 giờ tối 20.8.18 vẫn còn rất đông phụ huynh mua sách vở và dụng cụ học tập cho con ở nhà sách Nguyễn Văn Cừ- quận 7

Không chỉ các loại sách đầu cấp mà nhiều sách ở các lớp từ lớp 2 cho đến lớp 12 đều thiếu vài môn mà đặt hàng không có. Tuy nhiên, nhiều phụ huynh vẫn cố tìm hoặc mua những vật dụng khác cho con em. Tại nhà sách Nguyễn Văn Cừ, quận 7 phụ huynh phải xếp hàng dài để chờ đến lượt thanh toán.

Phụ huynh rồng rắn xếp hàng chờ đến lượt thanh toán vào tối 20.8 tại nhà sách Nguyễn Văn Cừ- quận 7

Kẹt cứng phía bên trong nhà sách

Quản lý một nhà sách cho biết, tình trạng thiếu sách này không chỉ sách ra ở một số của hàng ở TPHCM mà nhiều nơi trên cả nước bởi các nhà sách hầu như ngày nào cũng liên lạc nhau để xem khi nào có hàng hoặc nếu có thì chia lại một ít nhưng đều thất bại. “Nguyên nhân có thể năm nay học sinh tăng quá cao cùng với đó là thông tin sắp thay SGK nên người ta không in sách nữa hoặc có thì in ít hơn để bán cho hết dẫn đến tình trạng này” quản lý này nói.

Ngọc Lâm- Nguyễn Dũng

 Giáo dục

dvnien copy từ https://tuoitre.vn/..., trang web này đăng ngày 13/10/2005 11:40

SGK của sự ngây... thơ

HÀ VĂN THỊNH (Đại học Khoa học Huế - Báo Lao Động)

Lịch sử & Địa lý 4 là cuốn sách lịch sử đầu tiên mà mỗi học sinh bắt đầu tiếp cận với bộ môn này. Sẽ ra sao khi ngay trong cái buổi chập chững ấy, những nhà biên soạn SGK cho con cháu chúng ta "ăn" những món ăn vừa khó nuốt bởi sự nhập nhằng; vừa khó nhai bởi quá nhiều sạn và khó tiêu hoá bởi chất "dinh dưỡng" trong đó đầy rẫy những sai lầm?

Phóng to

Sách giáo khoa Lịch sử và Địa lí của học sinh lớp 4

Lịch sử & Địa lý 4 là cuốn sách lịch sử đầu tiên mà mỗi học sinh bắt đầu tiếp cận với bộ môn này. Sẽ ra sao khi ngay trong cái buổi chập chững ấy, những nhà biên soạn SGK cho con cháu chúng ta "ăn" những món ăn vừa khó nuốt bởi sự nhập nhằng; vừa khó nhai bởi quá nhiều sạn và khó tiêu hoá bởi chất "dinh dưỡng" trong đó đầy rẫy những sai lầm?

1. Trang 17 của SGK 4 đặt tiêu đề Hơn một nghìn năm đấu tranh giành lại độc lập trong khi thời gian thực sự là 1.117 năm (179tr.CN-938). Chữ hơn ở đây tự nó đã sai bởi vì ai cũng biết hơn một ngàn nhất thiết phải ít hơn 1.100 - chính xác là nhỏ hơn 1.050!

Đọc tr.12 thì không hiểu nổi khi nói rằng người Việt biết nấu xôi (còn cơm?), nấu rượu, làm mắm trong khi ở câu trên, lúa, khoai, đỗ... không hề có thứ gì có thể tạo ra mắm! Còn rượu thì, phải hiểu thế nào đây? Chẳng lẽ một trong những bài học đầu tiên của tuổi ấu thơ nhất định là/ chắc chắn là... rượu?

Tr.13 cho rằng thành tựu đầu tiên của nghề đúc đồng là làm ra giáo mác, mũi tên. Chẳng lẽ cha ông ta hiếu chiến vậy sao?

Tr.18 lại viết rằng một trong ba thành tựu lớn nhất mà dân ta tiếp thu được từ phương Bắc là làm đồ trang sức bằng vàng, bạc. Học như thế chắc học sinh nào cũng nghĩ đất nước ta được dát toàn vàng (!).

2. Đọc cuốn SGK này, người đọc phải có can đảm bỏ quên logic lịch sử.

Tr.34 viết rằng, nhà Tống xâm lược nước ta là để giải quyết khó khăn trong nước và gây thanh thế. Có nghĩa là nước ta chẳng có một mảy may giá trị nào!

Ở tr.38 có một câu hỏi không ai hiểu nổi: Em có nhận xét gì về quan hệ giữa vua với quan, vua với dân dưới thời nhà Trần?

Trước đó SGK không hề cho biết quan hệ vua - dân ra sao và khẳng định thật oan ức rằng vua và các quan cùng nắm tay nhau, hát ca vui vẻ. Đó là điều mà các nhà huyền sử hay nói và cũng là cảnh thường thấy ở nhà trẻ, tuy không có... vua!

3. Kiến thức địa lý khi trình bày lịch sử của các "nhà" viết sử cho SGK gần như bằng không. Bài 16 cho rằng quân kỵ của Liễu Thăng bì bõm vượt qua đồng lầy (tr.45) rồi phục binh ta từ hai bên sườn núi và lòng khe, nhất tề xông ra... Hình như SGK không biết thế nào là ải, còn quân giặc thì "dốt nát" đến mức không biết chỗ khe, ải không có đầm lầy. Có lẽ Bộ Giáo dục phải mở một tour du khảo cho SGK lên thăm ải Chi Lăng chăng?

Bài 22 - Cuộc khẩn hoang Đàng trong, Tr.56, viết như thế này: Những người khẩn hoang được cấp lương thực trong nửa năm cùng một số nông cụ, rồi chia thành từng đoàn... Đoàn người khai hoang cứ dần dần tiến vào Nam. Từ Phú Yên, Khánh Hoà đến Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, đoàn người cứ tiếp tục tiến sâu vào vùng đồng bằng sông Cửu Long.

Thử hỏi với cách viết như thế thì ai mà hiểu được? Mấy đoàn người, bao nhiêu thế hệ? Công việc của cha ông ta trong suốt 500 năm lịch sử mà SGK chỉ quy lại có một đoàn người, và đoàn đó cứ khai hoang rồi bỏ đó, rồi đi khắp cả miền Nam!

Số lỗi về câu, chữ trong 29 bài sử của cuốn sách này nhiều hơn cả các đề mục của nó. Xin dẫn thêm ra đây một số thí dụ. Tr.22, Quân Nam Hán chết đến quá nửa... Tr.28, quân Tống ồ ạt kéo vào nước ta... Tr.45, pháo hiệu nổ vang như sấm dậy. Tr.59, Nguyễn Huệ tiến như vũ bão... Tr.42, Vua quan ăn chơi sa đoạ...

Học những điều trên, có lẽ học sinh sẽ rút ra những "bài học" lịch sử sau đây: Cứ quân giặc là nhất định phải chết hơn một nửa; và đã giặc là ồ ạt, còn ta bao giờ cũng là vũ bão; dù chỉ một cái pháo lệnh cũng phải thành sấm dậy; đã là vua quan bao giờ cũng ăn chơi sa đoạ, xa xỉ;...

Những đứa trẻ lớp 4 "được" học những bài đầu tiên về lịch sử của cha ông nhưng SGK đã biến chúng thành những cái máy hát thế hệ thứ nhất của đơn điệu và sai lầm.

Lịch sử của dân tộc VN chắc chắn phải là sự thật để con cháu chúng ta không phải và không thể "học hỏi" những sai lầm, những điều không đúng được trình bày theo cách gửi vào tư trang của tuổi thơ những gánh nặng nhọc nhằn.

Lịch sử phải là khối óc của trái tim. Có như thế thì hồn thiêng của núi, sông, tổ quốc mới thấm đẫm trong từng nhân cách cuộc đời. Vậy tại sao lịch sử của cha ông lại được con cháu của chúng ta tiếp nhận thờ ơ thế? Phải chăng chính bởi những thiên kiến, tư duy lệch lạc và cách nhìn thiển cận, các nhà sử học đã làm cho lịch sử trở thành một "món ăn" khô khan, vô hồn (?).

-----------

Bài 2: SGK sử - địa 5: Sự luộm thuộm của lịch sử