Thời sự Phóng sự

dvnien copy từ https://tuoitre.vn/..., trang web này đăng ngày 15/12/2023 10:27

Sài Gòn dậy sớm - Kỳ 2: 3 giờ sáng và xe ve chai ông Dũng 'còi'

YẾN TRINH

3 giờ sáng, sau giấc ngủ ngắn gần một cây xăng trên đường Trần Quang Diệu (quận 3, TP.HCM), ông Quốc Dũng (54 tuổi) lụi cụi đẩy chiếc xe ba bánh đi gom ve chai.

Ông Dũng lượm ve chai trên đường Huỳnh Văn Bánh (quận Phú Nhuận, TP.HCM) - Ảnh: YẾN TRINH

Vóc người nhỏ thó, ông kiên nhẫn một mình trên đường khuya, gom từng vỏ lon nước ngọt, chai nhựa bỏ vô cái bao phía trước xe.

Đường phố là nhà

Hơn 30 năm nay, ông gần như đã đi khắp các ngả đường các quận trung tâm mưu sinh lặng thầm. Điều đặc biệt là ông không than trách số phận, rất dễ cười dù bản thân là đứa trẻ mồ côi có tên không có họ. Bên cạnh ông chỉ có hai chú chó Đen và Nâu mà ông coi như con mình.

Bắt đầu từ cây xăng, ông quẹo qua đường Lê Văn Sỹ, Huỳnh Văn Bánh (quận Phú Nhuận) rồi qua khu Phạm Văn Hai (quận Tân Bình)... Nở nụ cười với hàm răng sún mấy chỗ, ông giũ giũ miếng bìa giấy, nói: "Tôi đi lượm đêm vì trời mát. Bữa nào trời mưa phải chịu khó dầm, hơi cực nhưng bù lại gom được nhiều hơn do ướt át người ta ít đi lượm". Dứt lời, ông tiếp tục ngó vào những góc vỉa hè tìm "kho báu" ve chai.

• Nữ sinh trường chuyên tới lớp nhờ gánh ve chai của mẹ

• Trốn con đi nhặt ve chai, dành tiền giúp người khó khăn

Gặp mấy lần, chúng tôi hay thấy ông trong bộ đồ vía là chiếc áo màu xanh sờn và quần lửng, đôi dép tổ ong mòn mỏng dính. Và ngôi nhà di động của ông là chiếc xe đẩy có mái che, gắn chiếc quạt nhỏ và kệ đựng nồi chảo, xà bông...

Trời dần về sáng, từng đợt gió nghe chờn lòng và khiến đôi mắt ríu lại. Thành phố bắt đầu một ngày mới. Ông soạn lại những gì mình gom được mấy ngày qua để lát nữa ghé bán ở vựa ve chai mối ruột cách đó chừng cây số.

Ông vui vẻ thật thà: "Tôi hay đi lượm giấc chiều, rồi nghỉ, khuya lại đi tới sáng. Chừng nào buồn ngủ quá thì để xe một góc, thả tấm bạt che gió rồi nằm trên thùng xe. Ngày tính ra được mấy chục ngàn đồng, có khi hẻo hơn".

Trong nghề nên ông rành giá cả những món đồ bỏ đi này, và hay nói giờ khó mà vô mánh vỏ lon bia giá 30.000 đồng/kg, hay sắt gân xây dựng giá từ 9.000 đồng/kg. Thùng giấy thì phải khô mới bán được. Nghe ông tính toán, chắt mót thấy thương.

Ân tình người thành phố

Ông Dũng nói rằng mảnh đất này có nhiều ân tình với mình. Nghe kể sinh đẻ đâu đó ở tỉnh Vĩnh Long rồi trôi dạt lên thành phố từ hồi mới biết chạy nhảy, ông được một nhà dòng nhận nuôi, cho học chữ. Lên 6 tuổi, cậu nhóc Dũng cùng 5 - 6 đứa trẻ trạc tuổi mình bắt đầu cuộc đời gió bụi.

"Tôi dạt lên khu Bến Thành, làm đủ nghề để có cái ăn. Đánh giày, bán báo, phụ quán ăn... tôi đều làm rồi. Có lúc bị ăn hiếp, bị bụi đời đánh, kể sao cho hết", ông bộc bạch. Dù vậy, ông nói rằng người tốt cũng nhiều.

Kỷ niệm đáng nhớ nhất của ông là lần nằm viện nửa năm hồi còn trẻ. "Khuya đó tôi nằm trước cửa một ngôi nhà ở quận 10 ngủ, tự nhiên đau tim, đau ngực, tê giò. Lúc đó tôi lấy hơi rướn lên, tưởng tiêu rồi thì lơ mơ nghe tiếng chủ nhà hỏi mình, rồi được chở đi bệnh viện bên quận Tân Bình cấp cứu, còn cho 2 triệu đồng", ông xúc động kể. Lần đó, ông may mắn được vợ chồng vị bác sĩ trưởng khoa cứu giúp qua cơn nguy kịch, nằm viện không mất tiền.

Giờ đây thi thoảng khi đẩy xe mệt, ông hay thở dốc và nghe nhói nhói ở ngực như có người đấm. "Sau lần đó tôi trở lại bệnh viện thăm hai vợ chồng bác sĩ để cảm ơn. Không có họ chắc tôi thăng thiên rồi".

Gom ve chai lâu năm, ông có nhiều mối quen. Một số người thương tình hay để dành đồ lặt vặt, được kha khá thì điện ông tới lấy. Ông cười: "Họ thường gọi tôi trước một ngày. Tôi sẽ canh quãng đường, tối đi lượm lòng vòng xong thì ngủ gần nhà họ để sáng sớm nhận đồ. Chứ ban ngày người ta đi làm, bận bịu đâu có thời gian chờ mình".

Ngồi nghỉ mệt, ông cho biết trước đây đi bộ lượm, rồi chuyển sang đạp xe khắp hang cùng ngõ hẻm. Sau đó nhặt con Đen về nuôi, ông sắm cái xe đẩy trụi lủi. Thấy vậy, một người tốt bụng thương tình gắn cho ông cái mái che trước mùa dịch COVID-19. Ông cải tạo lại, gài thêm lưới, làm ngăn cất mền gối và đồ dùng.

"Thương hai đứa nó (hai chú chó) nên tôi mới xài cái xe này, chứ xe này không vô hẻm lượm được, toàn ăn mót của người ta đó chớ", ông cười.

Chỉ tay lên nóc xe, ông hào hứng: "Người ta còn lắp cho tôi tấm pin mặt trời. Nhờ vậy tôi có điện xài quạt máy, sạc điện thoại, xài bóng đèn. Coi vậy chứ tiện lắm nghe". Ban đêm, ông tắm giặt ké ở một tiệm rửa xe gần cây xăng mà mình hay nằm ngủ.

Trường đời đã dạy ông nhiều thứ, kể cả cách dùng đồ công nghệ. Mạng xã hội, hội yêu chó mèo... là những kênh giúp ông nhận được sự sẻ chia, được cho mấy món ve chai. Ông nói lúc buồn hay livestream... hai chú chó.

“Tổ ấm” vui vẻ của ông Dũng là chiếc xe đẩy với hai chú chó mà ông coi như con - Ảnh: YẾN TRINH

"Hai đứa nó là con tui, không phải chó"

Gia tài của ông Dũng là hai mẹ con chó Đen và Nâu. Ông làm cho chúng chiếc chuồng tươm tất đặt ở một góc xe, che chắn cẩn thận. "Nghĩ thương tụi nó, với lại đã quen cái chân đi nên tôi cứ bám nghề ve chai tới giờ. Cũng có người tốt bụng kêu nhận tôi làm bảo vệ cửa hàng tháng 7 - 8 triệu đồng, bao ăn ở nhưng không được nuôi chó nên tôi lắc đầu", ông nói.

Khi chúng tôi hỏi vui trước giờ có cô nào "ái mộ" không, ông cà rỡn: "Họ ái mộ còn mình... ái ngại. Đèo bồng mệt lắm. Tôi vui vẻ mà, sống một mình không sao hết". Rồi ông triết lý vụn: "Chó nó rất trung thành. Lúc mình có tiền mình nuôi nó, khi mình sụp xuống vì cuộc đời đâu nói trước cái gì thì nó vẫn ở với mình. Bữa nay mình cho nó ăn cơm với thịt nó theo mình, bữa sau cơm trắng cũng không bỏ mình".

Ông nói rằng bản thân hiểu từng hơi thở của hai chú chó. "Nó nằm ngủ nhưng mình nói câu gì nó cũng hiểu. Bữa tôi giả bộ kêu nay hết tiền mua đồ ăn rồi, nghe xong nó thở dài cho mình nghe luôn. Mai cho ăn thì nó ăn ngượng nghịu vì biết mình đang khó", ông vừa cười nói vừa xoa đầu hai chú chó cưng.

Chỗ ngồi quen thuộc của ông buổi sáng là một quán cà phê trên đường Trường Sa (quận 3), và đó cũng là niềm vui nhỏ bé để ông khỏa lấp số phận cô đơn. "Mình không vướng bận gì, khỏe thì đi, mệt thì nghỉ. Tôi cũng không nhậu nhẹt, không quan trọng tiền bạc. Đói tôi không sợ, thí dụ mình mua gói mì giấy rồi xin nước sôi chế cũng được, nhưng hai đứa này làm sao để đói được".

Dù đã lên một chương trình truyền hình cách đây hơn chục năm để bày tỏ mong muốn tìm về nguồn cội, biết cha mẹ mình là ai, nhưng đến giờ ông vẫn chưa có câu trả lời. Ông bày tỏ: "Tôi cũng nguôi ngoai, không để cái thắc mắc đó đè nặng nữa. Tôi chỉ mong mình không đau bệnh, lo được cho hai đứa nó". Khi nói điều đó, mặt ông in hằn nét khắc khoải.

Mặt trời ngày mới đã lên. Chẳng lẽ suốt cuộc đời này, ông không thể tìm được gốc gác của mình?

Chị Na, chủ quán ông Dũng hay ngồi, chia sẻ rằng ông hiền queo, ngày nào cũng ghé uống cà phê. "Những lúc ông bận đi bán ve chai hoặc ghé chợ mua đồ thường nhờ tôi trông giùm cái xe ve chai bên kia đường. Ổng thương hai con chó lắm, cưng như con", chị vui vẻ nói.

Biết ông Dũng nửa năm nay, anh Nguyễn Minh Khoa (ngụ đường Hoàng Hoa Thám, quận Bình Thạnh) thi thoảng ghé quán cà phê thăm và cho ông khi thì mấy hộp cá để trộn cơm cho hai chú chó, khi thì ít tiền.

Anh nói: "Thấy ông yêu đời, tính cách y như người Sài Gòn dù cuộc sống khó khăn nên tôi cũng thấy thương. Ông sống bằng sức lao động của mình, hay ngại khi người khác giúp đỡ".

-----------------

Uống cà phê, đọc báo sáng đã trở thành một nét văn hóa thị dân trăm năm. Và để tờ nhật trình ấy kịp đến bạn đọc trước giờ đi làm, nhiều người đã thầm lặng thức dậy từ rất sớm.

Kỳ tới: Lặng thầm người giao báo lúc bình minh

Sài Gòn dậy sớm kỳ 1: Những cuốc xe cần mẫn nửa đêm về sáng

Lâu nay nhiều người nghĩ dân thành phố quen thức khuya dậy trễ, nhưng thực tế không hẳn vậy.

Tết, người Sài Gòn vẫn là người Sài Gòn

Tết, người Sài Gòn vẫn là người Sài Gòn

Copy từ http://tuoitre.vn/tin/van-hoa-giai-tri/20150221/tet-nguoi-sai-gon-van-la-nguoi-sai-gon/712611.html, đăng ngày 21/02/15, mục .

TTO - Người Sài Gòn thật sự vẫn có những thói quen, phong cách sống riêng của mình nhất là trong những ngày tết: không câu nệ, hào nhoáng mà thoải mái, hồn nhiên chơi tết theo kiểu Sài Gòn.

PV TT xin ghi lại hình ảnh bình thường của những ngày tết Ất Mùi 2015 của Sài Gòn để thấy hình như người Sài Gòn vẫn là người Sài Gòn thuở nào.

Cả năm uống cà phê sáng nhưng uống vội vội thì khi tạm nghỉ công việc xem chừng ly cà phê tết đầu hẻm đường Trần Huy Liệu (Q.3) lòng cũng vơi bớt lo toan - Ảnh: M.C

Có lẽ với người Sài Gòn, phụ nữ uống cà phê ngoài quán là chuyện bình thường quá. Trong ảnh: buổi cà phê sáng mùng ba của hai "quý bà" Sài Gòn trên đường Phan Đăng Lưu - Ảnh: M.C

Ít ai chú ý người Sài Gòn xưa nay thường có thói quen hào phóng mua vé số cầu may đầu năm nên các bàn vé số, người bán vé số dạo rất đông trong nhưng ngày này - Ảnh: M.C

Hầu như không biển hiệu, sinh hoạt trong các phường xã, những ngày tết các đội lân thôn xóm, phường xã này chạy vòng vòng các đường phố, hẻm hóc để múa lân theo yêu cầu chủ nhà, chủ tiệm nào đó khai trương lấy hên đầu năm với giá bình dân. Đường phố nào ở Sài Gòn ngày tết cũng vang tiếng trống lân rộn rã - Ảnh: M.C

Đi lễ Lăng Ông Bà Chiểu là sinh hoạt không thể thiếu của nhiều cư dân Sài Gòn. Đi để cầu phước lộc, phóng sanh và cũng để lòng rộn rã theo tiếng trống lân ngày tết - Ảnh: M.C

Thiệt lạ, cứ tết là nắng Sài Gòn lại chang chang. Năm nay lạnh dài dài cả tháng trước tết thì ba ngày tết nóng trở lại, dù chưa đến 35, 36 độ nhưng cũng đủ một bà cụ đi lễ lăng Ông trưa mùng 3 phải nheo mắt lại - Ảnh: M.C

Và ngày tết đường phố thoáng đãng, người Sài Gòn chạy xe càng đàng hoàng; dừng đúng vạch, đúng tuyến xe máy - Ảnh: giao lộ Hàng Xanh trưa mùng 3 - Ảnh: M.C

Xe cộ dựng vỉa hè cũng ngay hàng thẳng lối như các dãy xe trên đường Lê Văn Sỹ trưa mùng 3 - Ảnh: M.C

Tết nhứt vô số người Sài Gòn vẫn tỉnh bơ diện tà loỏn ra đường. Trong ảnh, người đàn ông chơi tà loỏn vừa kêu tô hủ tíu vỉa hè trên đường Nguyễn Trọng Tuyển vừa vui vẻ nói bà chủ quán: "Sài Gòn bữa nào cũng vầy thì ngon quá" - Ảnh: M.C

M.C

Sài Gòn đắc địa

Truyện ngắn dự thi “Con người và cuộc sống hôm nay
Sài Gòn đắc địa
(Copy từ http://www.sggp.org.vn/truyenngan/2012/8/297353/; đăng ngày 26/08/2012, 03:53)
Góc ngã ba nối liền con đường lớn và ngõ hẻm có một vỉa hè lát gạch rộng rãi, giữa còn giữ lại một gốc sao dầu tỏa bóng mát là nơi cánh xe ôm tập trung chờ khách, đông đủ là năm xe. Thời buổi kinh tế này, đô thị như cái ao trũng, nước ở khắp nơi đổ về, tốt xấu đủ cả nhưng đều sống theo câu hò xưa:
Đến đây thì ở lại đây Chừng nào bén rễ xanh cây hãy về Đừng tưởng rằng dân xe ôm chỉ biết có rù ga hứng những núm vú thỉnh thoảng ịn vào lưng là không có tính linh hoạt văn hóa chính trị thời cuộc. Thử tính nếu sáng sớm họ ngưng mua báo xem các tờ báo lớn hàng ngày có điêu đứng không? Gần đây, cánh xe ôm lo lắng vì nạn lấy chồng ngoại của gái đẹp ở những vùng đất nghèo. - Tại anh em mình, đã ít tiền lại không ga-lăng nên chị em họ buồn, kiếm cách đổi đời bằng việc lấy chồng ngoại thôi.

Minh họa: Hương Mai
Nói là nói vậy cho có vẻ dân thành thị am hiểu thời cuộc nhưng thật ra mỗi người đều có chút đắng lòng vì cảnh ngộ quê nghèo. Xưa, mỗi một Nguyệt Nga đi cống Hồ phiên quốc mà nhân gian đã dậy sóng ba đào, huống chi nay hàng vạn nữ nhi biệt xứ nơi xa lạ, bị chọn mua như con cá, lá rau. Năm anh em tổ xe ôm có Hai Được, Tư Đen, Ba Đồng, Năm Hoàng và ông Lục Tàu lai.
Xe ôm thời hiện đại bắt khách bằng điện thoại cầm tay.
Hai Được có ông khách quen Việt kiều Úc mang họ Phạm năm nào cũng về Việt Nam đôi ba lần, mỗi lần lưu lại Sài Gòn cả tháng, đi đâu cũng gọi ông, trả tiền xe không cần thối, lại còn kéo vào quán cà phê vỉa hè, để qua cái miệng tía lia của anh chàng vui tính nghiên cứu bổ sung tình hình quê nhà. Anh xe ôm thở than về chuyện gái miệt vườn rủ nhau lấy chồng Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc, còn nói: “Ông ở xứ văn minh về, hiểu biết nhiều, ông góp ý xem phải làm sao đây”. Ông họ Phạm nói: - Không chỉ Hàn Quốc, Đài Loan thôi đâu. Dân Việt kiều hải ngoại cũng rần rần về kiếm con gái Việt Nam rước ra nước ngoài làm vợ. Nhưng các chị em đừng lo không có người phất cờ đi đầu bảo vệ quyền bình đẳng của chị em phụ nữ. Đó là thím Năm - vợ của chú Út tôi. Thím chủ trương gả bắt rể. Có thật lòng yêu nhau thì khăn gói đến nhà bà ở rể làm ăn, sinh con nuôi lớn. Mối lái môi giới hôn nhân đặt lễ hàng chục triệu bà cho de tất, đến bây giờ cô Quỳnh Hương, con gái út của bà được một Việt kiều ở Pháp - Trancois Nhiều - về cưới, nhập quốc tịch Việt Nam, ở rể ngay trên đất hương hỏa nhà bà.
Ông Lục Tàu lai hưởng ứng ngay: “Có vậy đó, Ngày trước người như bà Năm gả con đòi bắt rể nhiều lắm mà. Không có các bà ấy làm gì Sài Gòn có Chợ Lớn như bây giờ”.
Chuyện đời nghe chính người trong cuộc kể lại mới vui. Anh Tư Đen của tổ xe ôm kể: Nói các cha không tin, nhưng thật ra vợ tôi bây giờ hàng ngày đi giao bánh mì chứ trước cũng là một cô gái Cà Mau bị người ta môi giới gả bán cho người Hàn Quốc. Bữa ấy, tôi đang vừa chạy xe vừa ngóng khách, bỗng có một cô gái từ khách sạn tư nhân bên đường ra vẫy gọi, chưa kịp hãm phanh cô đã nhảy phốc lên xe, giục đi nhanh lên, hỏi đi đâu cô bảo đi về Long An. Xe đến xa cảng, cô vỗ lưng bảo dừng lại: “Thú thật với anh, em còn có hai mươi ngàn, anh vui lòng cầm lấy, đi nữa em không có tiền trả cho anh đâu”. Cô nói mà rơm rớm nước mắt, tội con nhà nghèo chả lẽ vô tâm, xuống đây rồi cô đi đâu? ' Còn biết đi đâu nữa? Em đang chạy trốn để khỏi bị gả bán cho nước ngoài. Chỗ em vẫy xe anh là nơi họ tập hợp gái quê lại cho bọn Hàn Quốc và Đài Loan già khú đế coi mắt, mua về xứ nó làm vợ, em thừa lúc họ sơ ý lẻn trốn, may nhờ gặp anh. Thân gái dặm trường, đường sá lạ hoắc, tiền không có em đi thế này không ổn đâu! Anh cũng là dân nghèo dưới quê lên, nếu em tin tưởng, tạm về nhà anh ẩn mặt đi một thời gian rồi sau sẽ tính. Vậy là cô ấy theo tôi về nhà trọ bên quận 4 cho đến bây giờ, chồng chạy xe ôm vợ đi giao bánh mì bằng xe đạp, sống ngon ơ. Mỗi khi ôm tôi, cô ấy thường thốt lên rằng chúng tôi có được nhau do ông trời sắp đặt. Tôi là kẻ vô thần không tin có thế giới bên kia nhưng mỗi khi nghe câu nói tâm linh về tình yêu ấy, tôi cũng thấy khoái chí.
Dịp Tết Tân Mão, ông họ Phạm bên Úc lại du lịch về quê thăm lần nữa. Từ Sài Gòn về miền Tây, ông không bao taxi nữa mà rủ Hai Được chở đi. Không phải tiếc tiền mà ông muốn thăm thú nhiều nơi, người thân bạn bè ở các thôn xóm và có người lái xe thuyết minh chuyện quê hương khắp nẻo.
Đây rồi, đi nửa vòng trái đất lại gặp nhau, muôn nẻo về một mối. Trước nhất cho mình rảo một vòng xem cơ ngơi thím Năm cho mãn nhãn, chuyện trò cho đã. Biệt thự khang trang, đầy đủ tiện nghi, sân vườn đầy hoa trái lại có bàn tay tiên chăm sóc còn gì bằng. Hai người đi bên hông nhà, dọc theo một hàng lu chứa nước mưa, ra sau bếp chào: “Thưa thím Năm! Chúc mừng thím mạnh khỏe! Con và anh lái xe xin đăng ký ở lại hai ngày để được thưởng thức tài nấu nướng của thím, nhớ lại mùi vị quê hương. Thím Năm tài thiệt đó, dám bắt rể từ bên Tây về nuôi phởn phơ béo tốt thế này…
Vào phòng khách, chàng rể Việt kiều mới thổ lộ: “Tôi mơ tưởng hình bóng cánh hoa trắng, nhụy sen vàng, kẻ si tình này từ bên kia trỗi dậy, một mình xách va ly bay về quê hương xin được ở rể. Ngày đầu tiên được ăn bữa cơm canh chua cá kho tộ. Thằng bé mừng rơn lại xộ ra một câu không hiện đại tí nào: “Quỳnh Hương ơi! Em đã từng yêu ai chưa?”. Yêu làm sao được khi mà má em quả quyết đòi bắt rể”.
- Nói nghe coi! Từ ngày được bắt rể, anh cảm nhận như thế nào? - Tuyệt vời chứ như thế nào nữa. Có gì đáng hãnh diện cho thằng đàn ông bằng có vợ đẹp. Nàng là giáo làng mà có vẻ kiêu sa như người đẹp chính khách.
- Ngôn ngữ thời thượng có khác đây, sao lại gọi là người đẹp chính khách.
- Chính khách là phải đẹp, người đẹp là phải có trình độ chính khách như bà Nguyễn Thị Bình, Tôn Nữ Thị Ninh, bà Bhutto, chứ béo trục béo tròn cái mặt chần vần mà đại diện quốc gia đi ngoại giao thì mất thể diện hết. Quỳnh Hương của tôi nhìn ảnh đã ngất ngây, về nước tận mặt rồi còn hết ý. Rõ mặt đàn bà nước Nam.

Trancois Nhiều nói tiếp: Cái sướng nữa của kẻ lá rụng về cội như tôi là đã hiện thực hóa được một sa lông văn hóa tại ngôi nhà mới của mình, anh em trang lứa, bà con cô bác trong làng hợp ý với mình, định kỳ đến nói chuyện chơi như một câu lạc bộ, có tốn kém gì chỉ cần nước sôi pha trà thôi mà tình làng nghĩa xóm đổi trao xôm tụ lắm. Tôi phục lăn bà con nông dân xứ mình là những cây hài hước rất tầm cỡ.
Trần Kim Trắc