Vụ ám sát hé lộ góc tối của chiến dịch diệt trừ ma túy Philippines

(Copy từ http://www.baohaugiang.com.vn/newsdetails/1D3FE188DA3/Vu_am_sat_he_lo_goc_toi_cua_chien_dich_diet_tru_ma_tuy_Philippines_.aspx  ; tác giả: Theo Trí Dũng/vnexpress.net .; đã đăng ngày 08-11-16 lúc 15:47, mục Quốc tế.)

Khi toán cảnh sát truy đuổi hai kẻ nổ súng giết người trên phố, họ ngỡ ngàng nhận ra đó chính là đồng nghiệp của mình.

Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte đội mũ cho Tư lệnh Cảnh sát Quốc gia Ronald dela Rosa. Ảnh: Inquirer

Nửa đêm ngày 9/10, bà Zenaida Luz, 51 tuổi, sống trên đảo Mindoro, Philippines, bước ra khỏi nhà sau khi nhận được tin nhắn của một người đàn ông nói rằng ông cần giúp đỡ. Bà Luz là một nhà hoạt động chống tội phạm rất tích cực, thường xuyên đối đầu với các quan chức và cảnh sát địa phương về các vụ việc tiêu cực, theo Washington Post.

Khi bà đang đi bộ trên hè phố, bất ngờ một chiếc xe máy chở hai người bịt mặt mặc đồ đen rồ ga lao tới. Người ngồi sau nổ ba phát súng trúng vào lưng, bụng và chân bà Luz, khiến bà gục xuống và chết tại chỗ.

Một toán tuần tra của đồn cảnh sát Gloria tình cờ đang tuần tra tại đó nghe tiếng súng nổ đã lập tức tiếp cận hiện trường và truy đuổi những kẻ nổ súng. Họ đuổi theo hai tên sát thủ dọc theo nhiều tuyến đường, sau đó nhìn thấy một chiếc xe máy thứ hai chở những kẻ đồng phạm vọt đi.

Cảnh sát nổ nhiều phát súng, khiến chiếc xe máy thứ nhất lảo đảo và trượt dài trên đường. Khi các sĩ quan tiến đến gần, hai người đàn ông bị thương hét to "Quân mình! Quân mình", nhằm thông báo rằng họ cũng là cảnh sát.

Cảnh sát Gloria ban đầu nghi ngờ hai tay súng là những kẻ buôn bán ma túy có thù hằn với bà Luz, nhưng sau khi kiểm tra, họ rất ngạc nhiên khi biết hai kẻ bịt mặt này là thanh tra cấp cao Magdaleno Pimentel Jr. và thanh tra Markson Almeranez ở thị trấn gần đó.

Cả hai người đều đã tốt nghiệp Học viện Cảnh sát Quốc gia Philippines và được điều đến đảo Mindoro công tác. Trước đó một tháng, Almeranez vừa được Tư lệnh Cảnh sát Quốc gia Ronald dela Rosa, cánh tay phải của Tổng thống Rodrigo Duterte trong chiến dịch tiễu trừ ma túy, trao tặng huân chương.

Dư luận Philippines đã bị sốc sau khi vụ việc được công khai, khiến Pimentel và Almeranez bị truy tố. Các sĩ quan cảnh sát ở thị trấn Socorro, nơi Almeranez là đồn trưởng, cho biết cả đơn vị đã rất "ngạc nhiên" với vụ bắt giữ, nhưng từ chối bình luận về nguyên nhân nổ súng của các đồng nghiệp.

Không ai biết được vì sao bà Luz bị sát hại, nhưng nếu đêm đó không có toán tuần tra của cảnh sát Gloria, bà chắc chắn sẽ bị coi là một nghi phạm buôn bán ma túy bị bắn chết trên đường phố, giống như hàng nghìn người khác đã thiệt mạng trong cuộc chiến chống ma túy kéo dài gần 6 tháng qua ở Philippines. Trong phần lớn những vụ nổ súng bắn tội phạm ma túy đó, các tay súng thường bịt mặt, đi trên xe máy và hành sự vào ban đêm.

Cảnh sát đặc nhiệm Philippines tuần tra trên đường phố. Ảnh: Inquirer.

"Nếu hai người đó không bị bắt, mọi người sẽ cho rằng mẹ tôi có dính líu đến hoạt động ma túy", Edward, con trai của bà Luz, tuyên bố.

Theo Phelim Kine, phó giám đốc tổ chức Giám sát Nhân quyền khu vực châu Á, việc Tổng thống Philippines cho phép cảnh sát nước này tiêu diệt nghi phạm ma túy không qua xét xử sẽ tạo điều kiện cho những tay súng hoạt động như các "biệt đội tử thần" dưới sự làm ngơ của chính quyền và cảnh sát địa phương.

"Khi một chính phủ công khai hay ngầm bật đèn xanh cho các biệt đội tử thần hoạt động, sẽ rất khó khăn và nguy hiểm để kiểm soát và chế ngự nếu họ bắt đầu hành động bừa bãi", Kine nói.

Trong thời gian làm thị trưởng thành phố Davao, ông Duterte đã cho phép cảnh sát thành phố tiêu diệt tại chỗ các nghi phạm ma túy. Một cuộc điều tra năm 2009 cho thấy hàng trăm người đã bị bắn chết bởi những tay súng có liên quan đến cảnh sát và quan chức địa phương. Mô hình này sau đó được nhiều thành phố khác bắt chước, đặc biệt là ở Tagum, nơi các đội sát thủ đã tham gia vào các thương vụ giết thuê.

Sau khi đắc cử Tổng thống Philippines với lời hứa sẽ quét sạch tội phạm ma túy ở nước này trong vài tháng, ông Duterte đã nhân rộng mô hình Davao khắp toàn quốc. "Tôi sẽ tiếp tục làm như hồi còn giữ chức thị trưởng. Nếu bạn là kẻ buôn bán ma túy, cướp bóc hay vô công rồi nghề, tốt nhất là hãy ra đầu thú, vì tôi sẽ giết bạn", ông Duterte tuyên bố.

Tuy nhiên, vụ ám sát bà Luz đã làm hé lộ góc tối trong chiến dịch tiễu trừ ma túy do ông Duterte phát động, một viễn cảnh mà nhiều người dân Philippines lo sợ: Đó là những vụ giết người được dàn xếp với sự tham gia của lực lượng cảnh sát.

Hôm 16/10, vài ngày sau vụ ám sát bà Luz gây chấn động dư luận, ông Duterte thừa nhận với báo giới rằng chiến dịch bắn giết tội phạm ma túy chắc chắn sẽ để lại ảnh hưởng xấu, nhưng ông không bận tâm đến điều đó, vì mục đích cuối cùng của ông là "bảo vệ đất nước và thế hệ tiếp theo".

"Tôi sẽ giết những kẻ hủy hoại đất nước tôi. Nếu tôi khuyến khích những vụ giết người tự phát để làm điều đó cũng chẳng sao cả… Nếu hình thức giết người tự phát này phát triển, tôi không thể kiểm soát được nó. Tôi không phải Chúa trời để kiểm soát mọi thứ", Tổng thống Philippines khẳng định.

Di ảnh của bà Luz. Ảnh: WP

Những lời khuyến khích các vụ bắn giết không qua xét xử này của ông Duterte đang khiến gia đình của bà Luz cảm thấy sợ hãi, dù họ đang sống dưới sự bảo vệ của cảnh sát. Họ lo sợ rằng khi Tổng thống cam kết bảo vệ cho các cảnh sát giết người, những kẻ đã ra tay sát hại bà Luz sẽ không phải gánh chịu hậu quả.

Ruel Lito Fronda, đồn trưởng đồn Gloria, thừa nhận việc truy tố hai cảnh sát bắn chết bà Luz ra tòa có thể sẽ rất khó khăn. Hai nghi phạm "không chịu hợp tác", và cho đến nay vẫn chưa chịu giao nộp những chứng cứ trọng yếu, trong đó có điện thoại di động của họ.

Trong khi đó, những vụ giết người trên đảo Mindoro vẫn tiếp diễn. Cuối tháng 11, ông Wilson Viray, cựu ủy viên hội đồng thị trấn Naujan, bị bắn tới 13 phát đạn và tử vong. Những kẻ giết ông cưỡi trên một chiếc xe máy, sau đó rồ ga tẩu thoát.

Theo Trí Dũng/vnexpress.net

"Nếu Philippines muốn thay đổi, Mỹ sẽ chấp nhận"

"Nếu Philippines muốn thay đổi, Mỹ sẽ chấp nhận"

Copy từ http://nld.com.vn/thoi-su-quoc-te/neu-philippines-muon-thay-doi-my-se-chap-nhan-2016101308502529.htm , đã đăng ngày 13-10-16, mục Thời sự Quốc tế.

Quan chức ngoại giao hàng đầu của Mỹ tại khu vực Đông Nam Á hôm 12-10 thừa nhận ông không lường được những phát ngôn của Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte sẽ ảnh hưởng thế nào đến hợp tác an ninh trong tương lai của Manila và Washington.

Tổng thống Duterte liên tục có những phát ngôn mâu thuẫn về đồng minh lâu năm Mỹ. Tuần trước, tân tổng thống Philippines nói người đồng cấp Barack Obama nên “xuống địa ngục” và tuyên bố cải tổ chính sách đối ngoại, đồng thời nhấn mạnh muốn cắt đứt các cuộc tập trận chung với quân đội Mỹ.

Tới ngày 12-10-16, ông Duterte khẳng định Philippines sẽ duy trì các hiệp ước quốc phòng và đồng minh quân sự hiện tại song lại ra lệnh cho Bộ trưởng Quốc phòng Delfin Lorenzana không chuẩn bị cho các cuộc tập trận chung với quân đội Mỹ vào năm tới.

Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách Đông Nam Á, ông Daniel Russel, trong một cuộc thảo luận bàn tròn với các nhà báo quốc phòng Mỹ khẳng định ông cảm thấy khó hiểu trước những phát ngôn của Tổng thống Duterte.

Tổng thống Duterte hôm 12-10-16 tuyên bố không tập trận chung với Mỹ vào năm tới. Ảnh: Reuters

“Tổng thống Duterte liên tục có những phát ngôn. Với tôi, các tính từ mà ông ấy dùng mang “đầy màu sắc”. Tuy nhiên, chúng ta vẫn chưa thể hiểu được chính xác câu trả lời cuối cùng về khả năng Philippines hợp tác với Mỹ về các vấn đề an ninh hay thậm chí là một vài vấn đề trong khu vực và toàn cầu mà nước này đang đối mặt” – ông Daniel Russel nhấn mạnh.

Ông Russel cho biết chưa nhận được thông báo chính thức về những thay đổi trong vấn đề hợp tác an ninh giữa Mỹ và Philippines nhưng dự đoán khả năng này có thể xảy ra.

Cũng theo ông Russel, nếu chính phủ Philippines muốn thay đổi quan hệ, Mỹ sẽ “chấp nhận” tuy nhiên, ông tin rằng “sẽ có sự khác biệt giữa những tuyên bố cấp cao nói chung và chính sách, hành động cụ thể”. “Dù có những ồn ào được truyền thông đăng tải nhưng tôi tin quyết định cuối cùng về các hoạt động liên minh sẽ được thực hiện một cách thận trọng và chu đáo” - ông Russel nói tiếp.

Ông Russel còn cho biết Mỹ sẽ nỗ lực duy trì mối quan hệ 70 năm của 2 nước vốn “trải qua những giai đoạn khó khăn hơn hiện tại”. Ông khẳng định quan hệ Manila -Washington mang lại nhiều lợi ích cho Philippines từ hợp tác chống khủng bố và ngăn chặn nạn đánh bắt cá trái phép đến giải quyết tranh chấp lãnh hải với Trung Quốc ở biển Đông.

Vị quan chức ngoại giao Mỹ còn khẳng định việc Philippines nỗ lực hợp tác với Trung Quốc “về nguyên tắc” là một tín hiệu tốt, miễn là mối quan hệ này được phát triển dựa trên những điều khoản phù hợp với luật pháp Philippines lẫn quốc tế.

Cao Lực (Theo Reuters, Military Times)

"Nếu Philippines muốn thay đổi, Mỹ sẽ chấp nhận"

"Nếu Philippines muốn thay đổi, Mỹ sẽ chấp nhận"

Copy từ http://nld.com.vn/thoi-su-quoc-te/neu-philippines-muon-thay-doi-my-se-chap-nhan-2016101308502529.htm , đã đăng ngày 13-10-16, mục Thời sự Quốc tế.

Quan chức ngoại giao hàng đầu của Mỹ tại khu vực Đông Nam Á hôm 12-10 thừa nhận ông không lường được những phát ngôn của Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte sẽ ảnh hưởng thế nào đến hợp tác an ninh trong tương lai của Manila và Washington.

Tổng thống Duterte liên tục có những phát ngôn mâu thuẫn về đồng minh lâu năm Mỹ. Tuần trước, tân tổng thống Philippines nói người đồng cấp Barack Obama nên “xuống địa ngục” và tuyên bố cải tổ chính sách đối ngoại, đồng thời nhấn mạnh muốn cắt đứt các cuộc tập trận chung với quân đội Mỹ.

Tới ngày 12-10-16, ông Duterte khẳng định Philippines sẽ duy trì các hiệp ước quốc phòng và đồng minh quân sự hiện tại song lại ra lệnh cho Bộ trưởng Quốc phòng Delfin Lorenzana không chuẩn bị cho các cuộc tập trận chung với quân đội Mỹ vào năm tới.

Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách Đông Nam Á, ông Daniel Russel, trong một cuộc thảo luận bàn tròn với các nhà báo quốc phòng Mỹ khẳng định ông cảm thấy khó hiểu trước những phát ngôn của Tổng thống Duterte.

Tổng thống Duterte hôm 12-10-16 tuyên bố không tập trận chung với Mỹ vào năm tới. Ảnh: Reuters

“Tổng thống Duterte liên tục có những phát ngôn. Với tôi, các tính từ mà ông ấy dùng mang “đầy màu sắc”. Tuy nhiên, chúng ta vẫn chưa thể hiểu được chính xác câu trả lời cuối cùng về khả năng Philippines hợp tác với Mỹ về các vấn đề an ninh hay thậm chí là một vài vấn đề trong khu vực và toàn cầu mà nước này đang đối mặt” – ông Daniel Russel nhấn mạnh.

Ông Russel cho biết chưa nhận được thông báo chính thức về những thay đổi trong vấn đề hợp tác an ninh giữa Mỹ và Philippines nhưng dự đoán khả năng này có thể xảy ra.

Cũng theo ông Russel, nếu chính phủ Philippines muốn thay đổi quan hệ, Mỹ sẽ “chấp nhận” tuy nhiên, ông tin rằng “sẽ có sự khác biệt giữa những tuyên bố cấp cao nói chung và chính sách, hành động cụ thể”. “Dù có những ồn ào được truyền thông đăng tải nhưng tôi tin quyết định cuối cùng về các hoạt động liên minh sẽ được thực hiện một cách thận trọng và chu đáo” - ông Russel nói tiếp.

Ông Russel còn cho biết Mỹ sẽ nỗ lực duy trì mối quan hệ 70 năm của 2 nước vốn “trải qua những giai đoạn khó khăn hơn hiện tại”. Ông khẳng định quan hệ Manila -Washington mang lại nhiều lợi ích cho Philippines từ hợp tác chống khủng bố và ngăn chặn nạn đánh bắt cá trái phép đến giải quyết tranh chấp lãnh hải với Trung Quốc ở biển Đông.

Vị quan chức ngoại giao Mỹ còn khẳng định việc Philippines nỗ lực hợp tác với Trung Quốc “về nguyên tắc” là một tín hiệu tốt, miễn là mối quan hệ này được phát triển dựa trên những điều khoản phù hợp với luật pháp Philippines lẫn quốc tế.

Cao Lực (Theo Reuters, Military Times)

Ván bài “toà án quốc tế” và góc nhìn của Việt Nam

Ván bài “toà án quốc tế” và góc nhìn của Việt Nam

Copy từ http://sgtt.vn/Quoc-te/174599/Van-bai-“toa-an-quoc-te”-va-goc-nhin-cua-Viet-Nam.html; đăng ngày 25/01/13, mục Quốc tế .

SGTT.VN - Vào 22.1.13 vừa qua, Philippines đã tuyên bố sẽ đưa tranh chấp Biển Đông ra toà án quốc tế theo quy định của Công ước Liên hiệp quốc về luật Biển năm 1982 (UNCLOS) để phản đối yêu sách “đường chín đoạn” của Bắc Kinh. Lý do mà nước này đưa ra là vì Trung Quốc đã trì hoãn, thậm chí là thiếu thiện chí trong việc tìm ra các giải pháp ngoại giao để giải quyết tranh chấp. Theo phía Philippines, họ khẳng định sẽ đơn phương kiện Trung Quốc theo cơ chế trọng tài, yêu cầu thành lập toà trọng tài theo phụ lục VII của UNCLOS, trong điều kiện Trung Quốc không chấp nhận cùng đưa vấn đề tranh chấp ra toà án quốc tế về luật Biển.

Cơ chế pháp lý nào?

Philippines sẽ đơn phương kiện đường chín đoạn của Bắc Kinh theo cơ chế trọng tài của UNCLOS. Trong ảnh: dân Philippines biểu tình đòi Trung Quốc ra khỏi bãi cạn Scarborough. Ảnh: AP

Các quy định về cơ chế giải quyết tranh chấp của UNCLOS nằm trong chương XV, gồm ba phần và 21 điều (từ điều 279 đến 299). Phần 1 nói về các thủ tục và quy định của quá trình giải quyết tranh chấp dựa trên sự thống nhất của hai bên, từ điều 279 – 285, trong đó đáng chú ý là điều 283, yêu cầu các bên phải trao đổi quan điểm về vấn đề tranh chấp trong trường hợp tranh chấp đó nằm trong phạm vi điều chỉnh của UNCLOS mà các quốc gia đã cùng ký kết, để tìm ra biện pháp giải quyết thông qua đàm phán hoặc các hình thức hoà bình khác. Dựa trên cơ sở này, Philippines hoàn toàn có thể yêu cầu Trung Quốc cùng đưa vấn đề tranh chấp Biển Đông ra toà án quốc tế. Tuy nhiên, Trung Quốc sẽ không bao giờ đồng ý, vì nước này không có cơ sở pháp lý vững chắc cho các đòi hỏi chủ quyền của mình.

Dường như nhận thức rõ điều này, nên phía Philippines đã cho rằng Trung Quốc vi phạm UNCLOS và không có thiện ý giải quyết tranh chấp thông qua đàm phán, để từ đó áp dụng phần 2 trong chương XV (từ điều 286 – 297), quy định về các thủ tục pháp lý cần thiết để đưa ra các quyết định ràng buộc. Điều 286 của phần 2 nêu rõ: trong điều kiện không đạt được bất cứ thoả thuận giải quyết tranh chấp nào sau khi đã thực hiện các quy định của phần 1, thì đề nghị của bất cứ quốc gia nào cũng sẽ được gửi tới toà án quy định trong mục này. Theo điều 287, các quốc gia thành viên sau khi ký kết UNCLOS, trong điều kiện cần thiết có thể chọn một trong bốn toà án cụ thể để giải quyết tranh chấp, nhưng nếu quốc gia cùng tranh chấp còn lại không chấp nhận phương án mà bên kia chọn hoặc không chọn phương án, thì tranh chấp vẫn có thể được đưa ra toà trọng tài theo phụ lục VII (mục 5 điều 287).

Hiện nay, Philippines chưa tiết lộ sẽ kiện Trung Quốc trong những vấn đề cụ thể nào và cũng chưa cho biết sẽ chọn toà án nào, tuy nhiên phía Trung Quốc chắc chắn sẽ không bao giờ đồng ý cùng đưa vấn đề tranh chấp ra toà án quốc tế, do đó, toà trọng tài theo phụ lục VII sẽ là phương án được áp dụng. Tuy nhiên, vấn đề cần quan tâm nhất ở đây chính là các quy định trong phần 3 chương XV, quy định về các giới hạn và ngoại lệ cho việc áp dụng phần 2. Đặc biệt là điều 298, mục (a) (i) quy định về các ngoại lệ mà quốc gia tranh chấp có thể áp dụng để loại bỏ thẩm quyền thụ lý của các toà án nêu trong điều 287, cụ thể là các tranh chấp liên quan đến việc giải thích và áp dụng các điều 15, 74 và 83 về phân định ranh giới biển.

Sau khi tham gia UNCLOS, Trung Quốc đã tuyên bố tự tách nước mình ra khỏi các cơ chế giải quyết tranh chấp liên quan đến chủ quyền lãnh thổ. Năm 2006, Trung Quốc đã tuyên bố coi tất cả các loại tranh chấp liệt kê trong điều 298 là ngoại lệ, bao gồm cả tranh chấp liên quan đến việc giải thích và áp dụng các điều 15, 74 và 83 về phân định ranh giới biển. Vì vậy, về lý thuyết, Philippines có thể đơn phương kiện Trung Quốc nếu nước này chứng minh được tranh chấp giữa hai nước thuộc phạm vi điều chỉnh của UNCLOS và không nằm trong các ngoại lệ mà Trung Quốc đã tuyên bố.

Lợi thế cho Việt Nam?

Việc Philippines đưa các tranh chấp với Trung Quốc ở Biển Đông ra toà án quốc tế rất đáng chú ý. Cả Trung Quốc và Philippines đểu phải giải thích một cách rõ ràng trước toà về việc giải thích và áp dụng Công ước về luật Biển 1982. Ngay cả trong trường hợp Trung Quốc phản đối không tham gia, như đã nói ở trên, một khi toà trọng tài chấp nhận giải quyết tranh chấp thì Bắc Kinh vẫn sẽ phải làm rõ quan điểm của họ về đường lưỡi bò chín đoạn. Đây được coi là quan điểm mập mờ nhất của Trung Quốc trong tranh chấp Biển Đông.

Theo lập luận của tác giả Dương Danh Dy trên tờ Asian Sentinel, có tới bốn cách diễn giải về đường chín đoạn này: (1) Trung Quốc chỉ đòi hỏi chủ quyền của các đảo bên trong đường chữ U; theo luật quốc tế, yêu sách đó sẽ bao gồm thêm lãnh hải 12 hải lý, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa, nếu có, của các đảo này, (2) Đài Loan – một chính phủ không được công nhận là đại diện cho quốc gia nào đã tuyên bố rằng khu vực bên trong đường chữ U là vùng nước lịch sử. Quan điểm này được một số học giả đại lục chia sẻ, (3) Trung Quốc có ý định đòi hỏi vùng biển bên trong đường chữ U như là vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa phát sinh từ quần đảo Hoàng Sa, quần đảo Trường Sa và bãi cạn Scarborough và (4) trong thời gian gần đây các học giả Trung Quốc đã đưa ra một cách diễn giải dung hoà giữa ba cách trên. Theo cách diễn giải này, yêu sách của Trung Quốc ở Biển Đông bao gồm ba lớp. Ở lớp đầu tiên, Trung Quốc đòi chủ quyền đối với các đảo đang bị tranh chấp. Ở lớp thứ hai, họ yêu sách vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa phát sinh từ các đảo này. Và ở lớp thứ ba, Trung Quốc đòi “quyền lịch sử” đối với vùng biển bên ngoài 12 hải lý tính từ các đảo, với đường chữ U là phạm vi, hoặc vừa là cơ sở vừa là phạm vi, cho yêu sách này.

Việc xác định được rõ ràng cách diễn giải của Trung Quốc sẽ mang lại lợi thế cho Việt Nam trong cuộc đấu tranh pháp lý chống lại những lý lẽ “nửa vời” từ phía Bắc Kinh khi rõ ràng cả bốn quan điểm nêu trên đều hoàn toàn không phù hợp với luật pháp quốc tế và không có bằng chứng thuyết phục. Quan điểm được làm sáng tỏ của Trung Quốc đối với đường chữ U cũng sẽ ép họ vào thế chống đỡ về lý lẽ giúp cho các chiến lược “học thuật hoá” và “thể chế hoá” diễn ra một cách hiệu quả. Thêm vào đó, ngay cả Philippines cũng sẽ phải làm sáng tỏ quan điểm của mình về cách diễn giải điều 121 khoản 3 về quy chế đảo áp dụng cho các đối tượng tranh chấp ở Trường Sa.

Lợi ích nữa mà Việt Nam chắc chắn sẽ đạt được đó chính là kinh nghiệm cho quá trình tiến hành tố tụng. Vụ kiện này chắc chắn sẽ kéo dài và quá trình tố tụng sẽ phức tạp và tốn kém. Chính vì thế vụ việc lần này sẽ giúp cho Việt Nam chuẩn bị tốt hơn cho hồ sơ kiện tụng sau này, tìm hiểu lý lẽ của các bên tham gia để củng cố các lập luận và chứng cứ của mình, cũng như có thời gian quan sát và tìm hiểu cách đối phó cho thích hợp, đặc biệt về mặt pháp lý tại toà án. Nên nhớ rằng các vụ kiện có liên quan tới chủ quyền như thế này tốn rất nhiều chi phí về mặt chuẩn bị hồ sơ, chọn thẩm phán, và cả về những vận động phía sau hậu trường.

Vũ Thành Công - Nguyễn Thế Phương

Một đòn mạnh giáng vào "đường lưỡi bò" phi pháp

Một đòn mạnh giáng vào "đường lưỡi bò" phi pháp

Copy từ http://tuoitre.vn/The-gioi/531463/mot-don-manh-giang-vao-duong-luoi-bo-phi-phap.html; đăng ngày 24/01/2013 10:12, mục Thế giới.

TT - Với việc kiện Trung Quốc ra Tòa án trọng tài Liên Hiệp Quốc, Philippines đang theo đuổi chiến lược ba mũi nhọn nhằm đối phó với những yêu sách chủ quyền phi pháp của Trung Quốc trên biển Đông.

Tàu hải giám Trung Quốc xuất hiện gần bãi cạn Scarborough Ảnh: AFP.

Ba mũi nhọn này là ngoại giao, chính trị và pháp lý. Philippines đưa ra bốn cáo buộc. Một là, “đường lưỡi bò” của Trung Quốc là phi pháp xét theo luật pháp quốc tế. Hai là, Trung Quốc đã chiếm giữ và xây dựng cơ sở trên các bãi đá ngầm, bãi cạn, bãi cạn lúc chìm lúc nổi... trên biển Đông và gọi chúng một cách bất hợp pháp là “đảo”. Ba là, Trung Quốc đã can thiệp bất hợp pháp vào các hoạt động bảo vệ chủ quyền của Philippines trong vùng lãnh hải nước này. Bốn là, Philippines tìm kiếm một phán quyết trong luật pháp quốc tế về vấn đề mà Trung Quốc chưa đưa vào danh sách “không chấp nhận” của Bắc Kinh.

Bộ Ngoại giao Philippines khẳng định đã vận dụng mọi giải pháp chính trị và ngoại giao để giải quyết tranh chấp lãnh thổ với Trung Quốc một cách hòa bình nhưng bất thành. Nếu Philippines không hành động, cộng đồng quốc tế sẽ cho rằng Manila ngầm chấp thuận việc Trung Quốc “thực hiện chủ quyền” trên vùng biển Philippines bằng các tàu hải giám. Trên thực tế, Trung Quốc đã thôn tính bãi cạn Scarborough bằng việc triển khai tàu chiến, tàu tuần tra tại khu vực này, thậm chí còn lập rào chắn. Ngư dân Trung Quốc cứ tiếp tục đánh bắt cá trái phép trên vùng biển của Philippines.

Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật biển (UNCLOS) đưa ra bốn cơ chế giải quyết tranh chấp lãnh thổ: Tòa án luật biển quốc tế (ITLOS), Tòa án công lý quốc tế (ICJ), Tòa án trọng tài và Tòa án trọng tài đặc biệt. Philippines đã tuân thủ mọi quy trình của UNCLOS. Các nước khi ký kết UNCLOS là đã chấp nhận việc giải quyết tranh chấp bắt buộc. Đầu tiên các nước phải giải quyết tranh chấp song phương. Nếu không đạt được thỏa thuận, một quốc gia có quyền đưa vụ việc ra tòa quốc tế theo UNCLOS. Quốc gia này có quyền chọn ITLOS hoặc Tòa án trọng tài.

Philippines đã chọn Tòa án trọng tài. Ban đầu Tòa án trọng tài sẽ xác định cơ quan này có thẩm quyền giải quyết tranh chấp hay không. Có nghĩa là tòa án sẽ xác định lập luận của Philippines có bao gồm việc diễn giải hoặc áp dụng UNCLOS hay không. Tòa án trọng tài có thể xác định xem liệu một địa điểm tranh chấp là đảo, bãi cạn hay bãi đá ngầm. Quan trọng hơn, Tòa án trọng tài có thể xác định xem liệu Trung Quốc có can thiệp bất hợp pháp vào chủ quyền lãnh thổ của Philippines trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Philippines hay không.

Tháng 8-2006, Trung Quốc tuyên bố không chấp nhận quy trình giải quyết tranh chấp bắt buộc dựa trên bốn cơ chế trên trong các vấn đề về phân định vùng lãnh hải, EEZ và thềm lục địa. Philippines khẳng định vụ việc này liên quan đến các vấn đề ngoài vùng lãnh hải, EEZ hay thềm lục địa. Vụ việc của Philippines cũng bao gồm việc diễn giải luật quốc tế theo UNCLOS. Do đó, Tòa án trọng tài có thể sẽ ra phán quyết ủng hộ Philippines. Nhiều khả năng phán quyết này sẽ tái xác nhận đường bờ biển, vùng lãnh hải và EEZ của Philippines dựa trên luật pháp quốc tế. Đó sẽ là một đòn mạnh giáng vào yêu sách “đường lưỡi bò” bất hợp pháp của Trung Quốc.

Chính quyền Philippines đã lựa chọn một cách cẩn thận những khía cạnh pháp lý đặc thù trong tranh chấp với Trung Quốc để đưa ra tòa án Liên Hiệp Quốc. Bất kỳ một phán quyết nào của Tòa án trọng tài phủ nhận “đường lưỡi bò” của Trung Quốc cũng đều có lợi cho các quốc gia khác có đòi hỏi chủ quyền trên biển Đông. Các nước như Việt Nam hoàn toàn có thể học tập kinh nghiệm và tiền lệ của Philippines.

Ba bước đi của Philippines

Theo thông cáo báo chí của Bộ Ngoại giao Philippines, phụ lục VII của UNCLOS xác định quá trình trọng tài bắt đầu bằng việc thông báo cho bên bị kiện. Philippines đã thông báo về vụ kiện cho Đại sứ quán Trung Quốc tại Manila. Bước kế tiếp là thành lập một ủy ban trọng tài năm thành viên và hai nước đạt thỏa thuận về việc lựa chọn địa điểm phán xử. Sau khi ủy ban được thành lập, các bên liên quan sẽ đưa ra tài liệu để khẳng định lập luận của mình. Dựa trên các vụ phân xử về tranh chấp hàng hải trước đây, quá trình kiện tụng có thể kéo dài 3-4 năm.

Thúc đẩy quốc tế hóa tranh chấp biển Đông

Hành động chính trị - pháp lý của Philippines sẽ thúc đẩy hơn nữa tiến trình “quốc tế hóa” tranh chấp biển Đông. Nó cũng có thể dẫn tới phản ứng dây chuyền tại các quốc gia khác có tuyên bố chủ quyền tại biển Đông. Có thể các quốc gia này sẽ theo gương Manila đưa tranh chấp với Trung Quốc ra Tòa án trọng tài quốc tế.

Lường định những rủi ro có thể có, các nhà hoạch định chính sách ở Manila không hề hành động một cách bất cẩn. Trong nhiều tháng qua, dưới sự chủ trì của Ngoại trưởng Albert del Rosario, các học giả và luật sư Philippines và quốc tế đã hình thành một chiến lược pháp lý. Sự khôn khéo của Manila là việc chọn một khía cạnh pháp lý - chính trị liên quan “đường lưỡi bò” mà dư luận quốc tế đều thừa nhận là phi lý. Một khi “đường lưỡi bò” bị bác bỏ về mặt pháp lý và công lý quốc tế, lợi ích của Philippines tại bãi cạn Scarborough cũng sẽ được bảo vệ. Ở mức độ, vụ kiện này sẽ góp phần vào cuộc đấu tranh chung về pháp lý, chính trị, ngoại giao để tìm một giải pháp cho cuộc tranh chấp trên biển Đông. “Cách tiếp cận luật pháp quốc tế” luôn là một sự lựa chọn có giá trị, một lá bài chiến lược để ngỏ.

Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Trường

H.Trung ghi