Chữ ký của cục trưởng
Khi chữ ký của một cục trưởng có giá "ít nhất 2 triệu đồng", đó không còn là câu chuyện cá nhân tha hóa, mà là dấu hiệu của một căn bệnh của cơ chế.
Hai cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm Nguyễn Thanh Phong và Trần Việt Nga - Ảnh: TL
Vụ án liên quan hai cựu lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) phơi bày một sự thật nhức nhối: có những chữ ký công quyền đã bị biến thành món hàng mua bán, được niêm yết giá rõ ràng, vận hành trơn tru như một "quy trình ngầm" tồn tại suốt nhiều năm.
Khi chữ ký của một cục trưởng có giá "ít nhất 2 triệu đồng", đó không còn là câu chuyện cá nhân tha hóa, mà là dấu hiệu của một căn bệnh của cơ chế.
Chữ ký, trong quản lý nhà nước, không đơn thuần là nét mực cuối văn bản hội, với công dân.. Đó là sự bảo chứng của pháp luật, là niềm tin xã hội giao phó cho một con người đại diện quyền lực công thực thi trách nhiệm của Nhà nước với xã
Khi chữ ký đó bị trì hoãn có chủ ý, bị trả hồ sơ với lý do mơ hồ, bị "ôm" cho quá hạn để ép doanh nghiệp phải chi tiền, thì chữ ký không còn là công cụ phục vụ công quyền mà trở thành công cụ để trục lợi.
Đáng lo ngại hơn khi điều này không diễn ra đơn lẻ. Kết luận điều tra cho thấy có một hệ thống ăn chia "bài bản" từ lãnh đạo cục, phó phòng, chuyên viên thụ lý, đến người làm dịch vụ bên ngoài.
Mỗi khâu đều "biết phần mình", mỗi hồ sơ là một khoản thu, mỗi chữ ký là một đơn giá.
Từ 2 - 8 triệu đồng cho một hồ sơ quảng cáo thực phẩm, và tổng cộng hơn chục nghìn tỉ đồng được thu gom trong nhiều năm. Đây không phải là "tham nhũng vặt" mà là tham nhũng có tổ chức, bám rễ trong quy trình hành chính.
Điều khiến xã hội bức xúc không chỉ là số tiền, mà là hậu quả rộng rãi của nó. An toàn thực phẩm liên quan trực tiếp sức khỏe cộng đồng.
Mỗi giấy xác nhận nội dung quảng cáo được cấp không minh bạch, mỗi hồ sơ bị "làm nhanh" bằng tiền đều tiềm ẩn nguy cơ sản phẩm chưa đủ chuẩn vẫn đến tay người tiêu dùng. Khi lợi ích cá nhân chen vào cổng kiểm soát cuối cùng thì rủi ro đổ vào sức khỏe của chính người dân.
Vụ việc cũng cho thấy một vòng luẩn quẩn quen thuộc: hồ sơ bị làm khó, doanh nghiệp buộc phải "tự hiểu luật bằng phong bì". Không ít người biện minh rằng họ "đưa tiền để công việc trôi chảy", rằng "ai cũng làm vậy", rằng "không đưa thì hồ sơ nằm đó".
Và chính sự thỏa hiệp này đã tiếp tay nuôi dưỡng một thị trường ngầm của quyền lực, nơi pháp luật bị bóp méo cho mục tiêu xấu. Nếu chữ ký công quyền có thể bị định giá thì nguyên tắc pháp quyền bị xói mòn.
Nhà nước quản lý bằng luật pháp, chứ không bằng sự ban ơn của cá nhân. Một nền hành chính lành mạnh phải để doanh nghiệp và người dân biết rõ: hồ sơ đúng thì được giải quyết đúng hạn, sai thì bị trả lại với lý do cụ thể, không cần "quan hệ", không cần "cảm ơn". Khi người dân buộc phải tìm đường vòng tức là con đường chính đã bị nghẽn.
Vụ án này vì vậy là một phép thử lớn đối với quyết tâm chống tham nhũng trong lĩnh vực quản lý chuyên ngành. Việc khởi tố, điều tra hàng loạt cán bộ, kể cả người đứng đầu, là tín hiệu cho thấy không có "vùng cấm".
Nhưng xử lý hình sự chỉ là phần ngọn. Gốc rễ nằm ở cải cách thể chế: phải chuẩn hóa quy trình, minh bạch hóa tiêu chí thẩm định, số hóa toàn diện, rút ngắn quyền tùy nghi cá nhân, và đặc biệt là gắn trách nhiệm cá nhân với từng chữ ký.
Chữ ký của cục trưởng, hay của bất kỳ cán bộ nào, không được phép là đặc quyền sinh lợi. Nó phải ở đúng vị trí của mình - hành vi pháp lý vô tư, chịu giám sát và chịu trách nhiệm đến cùng.
Khi chữ ký là công quyền đúng nghĩa thì doanh nghiệp không cần "cảm ơn", người dân không cần lo lắng và niềm tin xã hội mới có cơ hội được hàn gắn. Chữ ký công quyền không được phép có giá, nó chỉ có giá trị là pháp luật và lợi ích chung.
Luật Nói thì nói vậy thôi .chứ hiện nay thực tế thì ra đến xã phường xin chứng cái giấy mà họ còn làm khó dễ , đòi phải có xác nhận cư trú và giấy tạm trú tạm vắng . Khổ còn hơn cái thời dùng hộ khẩu dùng hộ khẩu nó kêu thì đưa cái hộ khẩu là xong Còn bây giờ muốn gì thì phải xin thêm cái giấy xác nhận
Vặt đâu mà vặt, vặt lông thì có. Vì đụng cái nửa tháng lượng của cán bộ, không thì nhiều tháng lương . Nhận vài tỷ coi như lời cảm ơn, thì vặt nổi gì? Vì làm chưa quyết liệt, chưa đến nơi đến chốn, còn ít nơi chống tham nhũng. Nên tư tưởng AQ bảo vặt, chứ vặt nổi gì?
Phải số hóa các công việc mà dân cần, cán bộ tránh tiếp xúc trực tiếp với dân thì mới hạn chế được. Ví dụ như đất đai, địa chính, chính sách của nhà nước cho dân vay tiền hay tất cả các chế độ( về kinh tế, tiền bạc)...