Hiển thị các bài đăng có nhãn Huế. Hiển thị tất cả bài đăng

Chủ Nhật, 2 tháng 11, 2025

Vớt lại gia sản trong bùn đất

Thời sự

dvnien copy từ https://tuoitre.vn/..., trang web này đăng ngày 02/11/2025 11:26

Vớt lại gia sản trong bùn đất

NGUYỄN ĐẮC THÀNH

Mưa ngớt, nắng nhẹ và nước rút hết để lại lớp bùn đất nhão nhoẹt. Khi nghe tin lũ rút, người dân bắt tay vào dọn dẹp. Một đống ngổn ngang bùn đất, rác và tài sản hư hỏng lộ diện trước mắt.

Người tính không bằng trời tính

Những ngày cuối tháng 10, nghe tin mưa lũ sắp đổ xuống miền Trung và Huế, bà Huyền Nữ Phương Linh (60 tuổi), thành phố Huế, dặn chồng con cùng nhân viên đưa tài sản lên cao hơn để tránh lũ.

20 năm buôn bán vật liệu nhựa và gỗ ván ép, mỗi lần nghe mưa lũ là bà như ngồi trên lửa. Vật liệu chỉ cần thấm nước là hư hỏng, đem bỏ.

Bà ở đường Huỳnh Thúc Kháng nhưng thuê kho bãi tại đường Nguyễn Chí Thanh, phường Phú Hậu, thành phố Huế. Cả hai nơi đều nằm trong khu vực dễ ngập lũ.

Những đợt lũ đi qua, bà lại lấy mực nước dâng để nâng nền kho bãi. Cơn lũ 2020 tràn về, gây thiệt hại mấy trăm triệu đồng. Sau lũ bà lại tiếp tục nâng cao nền, hàn thêm dàn khung sắt 0,5 mét làm giá đỡ. Bà Linh nghĩ như vậy là cao rồi, lũ có về cũng không hư hại tài sản nhiều.

Nhưng bà tính không lại với trời.

Mưa những ngày cuối tháng 10 mưa như trút, nước sông dâng cao, thông tin về việc thủy điện xả lũ được bà cập nhật liên tục.

Thấy chuyện không lành, bà dặn con qua đưa máy tính, máy photo và sổ sách lên cao. Mọi thứ được ràng buộc cẩn thận trên cao, người con quay về, bảo: Mẹ yên tâm, đưa lên cao hết rồi.

Nhưng con nước đổ về cao hơn dự tính, máy móc ngập trong nước, hư hỏng. "Chắc bỏ luôn chứ không sửa được nữa. Mình kê cao rồi, ai ngờ nước còn cao hơn", con bà Linh nói.

Chiếc máy nâng cũng được neo kỹ trong kho, trên đó cũng chất mấy kiện hàng hóa, nhưng nước dâng lên ngập toàn bộ. Giờ bà để yên, đợi mấy hôm nhờ thợ đến sửa chữa.

Kho vật liệu hàng ván ép của bà Linh ngập lũ, hư hỏng nhiều - Ảnh: NGUYỄN ĐẮC THÀNH

Ven triền sông Bồ, đoạn chảy qua xã Quảng Điền, Huế, các hộ dân sống bên sông lợi dụng mặt nước, đầu tư lồng bè, thả cá nuôi. Nghe tin đài báo mưa lũ lớn, ông Nguyễn Hữu Quý (65 tuổi) đem mấy cuộn dây thừng ra cột hai lồng cá vào thân cây, cột mốc bên sông. Cột chặt, kiểm tra lồng cá, ông yên tâm về nhà dọn dẹp đưa 2 tấn lúa lên cao.

Một thập kỷ nuôi cá lồng trên sông, ông đã quá quen với việc này. Những đợt lũ năm trước ông cũng làm tương tự như vậy mà cứu được tài sản.

Nhưng lần này, nước đổ về quá lớn. Khi ông đang ngồi trong nhà nhìn dòng nước lũ, một người dân chèo thuyền đi ngang, nói vọng vào "lồng cá của ông bị lũ nhấn chìm rồi".

Ông nghĩ chắc người ta đùa. Lũ rút, ông ra thăm thì lồng cá giống hơn 500 con bị nhấn chìm xuống sông. Lồng cá thương phẩm khác bị nước xé toạc, một số thoát ra sông, một số chết.

"Năm nay lũ lớn quá, nước đổ về dồn dập không thứ gì chịu được. Thôi, của đi thay người", ông Quý tự động viên mình.

Hai xã Đan Điền và Quảng Điền người dân ven sông nuôi cá lồng bị ảnh hưởng nặng trong đợt mưa lũ này. Chỉ riêng xã Đan Điền, thiệt hại lên đến hơn 88 tấn cá các loại.

"Cố vớt được thứ gì thì vớt"

Sáng 31-10, trời nắng nhẹ, cả gia đình bà Linh chạy qua dọn dẹp. Hai chiếc máy xịt nước được thuê về. Người con xịt, bà và chồng cào dọn lớp bùn non ra đường. Một hệ thống kho bãi gần 1.000m2 chất kín hàng hóa. Trên những giá sắt cao, nước dâng lên ngập hơn 0,5 mét hàng hóa. Thứ vật liệu dễ thấm nước nhanh chóng nở, nhàu lại như tấm bánh tráng đã nhúng nước. Mọi người trong gia đình bà vừa dọn dẹp, vừa để ý sợ chúng đổ sập.

Giờ bà không còn tâm trạng để thống kê thiệt hại. Bà nói để đầu óc thong thả mà dọn dẹp, chứ thống kê thiệt hại rồi thấy tiếc lại không làm được gì.

"Giờ chuyện cũng xảy ra rồi, mình cứ từ từ dọn dẹp. Nắng lên, dỡ phần trên xuống, cái nào còn được thì phơi nắng, sau đó bán rẻ lại cho ai cần. Cái nào hư thì chấp nhận bỏ đi. Nhắc đến chuyện hư hao tiếc lắm", bà nói.

Người con trai đang xịt nước, nói vọng ra, thiệt hại cũng một nửa hàng hóa đó anh. Bà Linh khua tay: "Đừng nhắc nữa con".

Biết mình kinh doanh vật liệu cứ ngập nước là hư hỏng nên mỗi năm, khi qua tháng 8 là bà lại nói nhân viên chất hàng cao hơn. Bà nói đưa lên cao thì cũng bất tiện khi lấy hàng, nhưng sống trong vùng hay mưa lũ thì phải chấp nhận. Khi nghe lũ về, bà cũng làm tư tưởng trước, chấp nhận hư hỏng. Bà đùa, chắc tới đây chuyển hết qua kinh doanh hàng nhựa cho khỏi sợ lụt.

Lũ trên sông Bồ rút xuống, trơ ra những lớp bùn đầy trên đường, trong vườn nhà, ông Quý chạy xe ra xem lồng cá. Ông định lội xuống xem lồng cá giống ra sao, nhưng chị Hương -con gái ông - đã vội can ngăn: "Thôi ba ơi, giờ cũng mất rồi, nước chảy rứa lội xuống chi nguy hiểm. Vào nhà đi ba".

Tần ngần một lúc rồi ông cũng nghe lời con can ngăn, nhưng chưa vội vào nhà. Ông ngồi trên bờ nhìn xuống dòng nước.

Trở về nhà sau lụt, người dân Hòa Xuân bàng hoàng khi thấy mốc nước ngập sâu hơn 2m trong nhà ĐỌC NGAY

Nhiều hộ dân nuôi cá bị ảnh hưởng, lũ rút họ ra vớt lên bỏ vào bao, đem chôn. Một số cá may mắn chưa chết, nổi lờ đờ trên mặt nước, hộ nuôi vớt lên, đem ra dọc đường ngồi bán. Số khác đăng lên mạng, kêu gọi sự ủng hộ của người dân. Họ bán rẻ với hy vọng vớt được chừng nào hay chừng đó.

Ông Quý dự định chờ nước sông hạ xuống thấp hơn sẽ vớt lồng lên, tu bổ lại và thả cá nuôi tiếp. "Trời rồi cũng chừa đường cho người dân làm ăn, không tuyệt đường sống của mình đâu", ông nói.

Bà Linh thì nói chắc nịch sau đợt này sẽ quyết tâm chuyển kho bãi đi nơi khác cao hơn, không chần chừ nữa.

"Ở đây cứ vài năm bị lũ lớn một năm như vậy thì mình thua. Kinh doanh chưa phục hồi, chưa thu hồi vốn được lại gặp lũ. Mãi vậy ai chịu được - bà bộc bạch - Làm không biết bao nhiêu năm để bù lại được".

Lũ trên sông Hương dâng lên trở lại, người Huế lại thấp thỏm lo lụt mới

Trong chiều 1-11, nước trên sông Hương và sông Bồ lại dâng lên, báo hiệu lũ quay trở lại. Người dân xứ Huế lại thấp thỏm khi Đập Đá nước chạy xiết, cấm đường.

NGUYỄN ĐẮC THÀNH

Thứ Sáu, 31 tháng 10, 2025

Sách vở, bàn ghế ngập bùn sau lụt, thầy trò ở Huế tất bật dọn trường

Giáo dục

dvnien copy từ https://tuoitre.vn/..., trang web này đăng ngày 31/10/2025 08:54

Sách vở, bàn ghế ngập bùn sau lụt, thầy trò ở Huế tất bật dọn trường

CHÂU SA

Những ngôi trường ở vùng rốn lũ thành phố Huế sau nước rút ngổn ngang bùn đất. Sách vở, bàn ghế, thiết bị dạy học hư hỏng.

Khắp các trường học ở Huế là hình ảnh thầy cô, học sinh, đoàn viên và người dân cùng nhau xắn tay dọn lớp, lau bàn, phơi sách vở. Tất cả hướng về một mục tiêu chung là sớm để tiếng trống trường vang lên trở lại.

Sáng sớm 31-10, sân Trường THCS Chu Văn An (phường Xuân Phú, thành phố Huế) vẫn còn ngập trong lớp bùn non dày, nhão nhoẹt sau trận lụt lịch sử. Hàng chục chiến sĩ Bộ Chỉ huy quân sự thành phố Huế cùng giáo viên bắt tay dọn dẹp để sớm đón học sinh trở lại lớp.

Hàng trăm bạn trẻ Huế xắn tay dọn dẹp trường học, đường phố sau lũ

"Trường nằm ở vùng trũng thấp, nước lụt rút chậm. Dù huy động tối đa lực lượng thì cũng phải mất 2-3 ngày mới hy vọng hoàn tất. Nhiều giáo viên trực trong lụt đã ốm nên chúng tôi kêu gọi thêm phụ huynh và lực lượng hỗ trợ cùng chung tay", cô Lê Thị Hồng Giang, hiệu trưởng, chia sẻ.

Theo thống kê ban đầu, bàn ghế bị ngâm nước lâu ngày chưa thể kiểm đếm thiệt hại. Bộ loa phát thanh đầu tuần dù được kê cao vẫn bị nước tràn vào, hư hỏng nặng.

Tại Trường tiểu học Lý Thường Kiệt (phường Thuận Hóa), nước vừa rút, thầy trò đã khẩn trương tổng vệ sinh. Lực lượng cảnh sát phòng cháy chữa cháy thành phố cũng điều xe phun nước áp lực cao để hỗ trợ rửa bùn.

"Ngăn bàn của một số phòng học làm bằng gỗ ép, ngậm nước quá lâu nên bị mủn. Chúng tôi đang cố gắng dọn dẹp để sớm ổn định việc học tập cho học sinh", thầy giáo Lê Thanh Sơn, hiệu trưởng, cho hay.

Ở Trường tiểu học Quang Trung (phường Thuận Hóa), các phòng học tầng 1 của học sinh lớp 1 bị ngập sâu, sách vở và đồ dùng bán trú lẫn trong bùn. Nhiều phụ huynh cùng con nhỏ đến dọn lớp.

Em Nguyễn Thanh Chí, học sinh lớp 1/6, ôm đống sách vở bết bùn ra phơi, lật từng trang đầy tiếc nuối.

Cô Ngọc Quỳnh, Hiệu trưởng Trường tiểu học Quang Trung, nói: "Trường còn ngổn ngang, thiệt hại chưa thể thống kê hết. May nhờ lực lượng thanh niên và bộ đội chung tay kịp thời, bùn non được giội rửa theo dòng nước lũ. Nếu chậm hơn, bùn khô bám chặt sẽ rất khó vệ sinh".

Theo Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Huế, đến sáng 31-10, 168/569 trường đã sẵn sàng đón học sinh trở lại. Những trường còn ngập hoặc hư hại đang tiếp tục tổng vệ sinh, khắc phục hậu quả. Với các khu vực ngập sâu, ngành giáo dục sẽ linh hoạt tổ chức dạy học trực tuyến và huy động lực lượng hỗ trợ để sớm ổn định việc dạy và học.

Mượn nước lụt rửa trôi bùn bám đầy bàn ghế

Hộ kinh doanh ở Huế thẫn thờ nhìn hàng hóa thiệt hại sau lũ

Sau khi nước rút, nhiều hộ kinh doanh ở thành phố Huế chỉ biết thẫn thờ nhìn hàng hóa ngập chìm trong bùn đất, máy móc hư hỏng, tủ kệ đổ ngổn ngang.

CHÂU SA

Thứ Sáu, 30 tháng 5, 2025

Chuyện lạ Kinh thành Huế - Kỳ 7: 'Mùa' cúng âm hồn ở cố đô

Thời sự Phóng sự

dvnien copy từ https://tuoitre.vn/..., trang web này đăng ngày 30/05/2025 13:20

Chuyện lạ kinh thành Huế - Kỳ 7: 'Mùa' cúng âm hồn ở cố đô

THÁI LỘC

Chỉ ít ngày nữa, vào 23-5 âm lịch, người dân cố đô, đặc biệt là trong Kinh thành Huế sẽ bước vào "mùa" cúng âm hồn lần thứ 140.

Đây là một lễ giỗ chung, dịp cúng đặc biệt, riêng có của dân kinh đô cho đến cố đô Huế. "Mùa" cúng âm hồn bắt đầu từ ngày 23 và kéo dài đến cuối tháng 5 âm lịch, được toàn xã hội cúng tế, từ mọi nhà dân, xóm chợ, trường học, hội sở...

Sự biến đau thương

Cúng âm hồn ở Huế không phải cúng vong linh chung chung như đối tượng cúng ngày xá tội vong nhân. Âm hồn ở đây là của chiến sĩ trận vong và đồng bào nạn vong trong sự biến Kinh đô thất thủ ngày 23 tháng năm - Ất Dậu 1885.

Tối 4 rạng sáng 5-7-1885, tức 22 và 23 tháng năm - Ất Dậu 1885, triều đình Huế do phụ chính đại thần Tôn Thất Thuyết đã nổ súng tấn công các căn cứ của quân Pháp tại Huế.

Hành động này trong cảnh rất không cân sức: một bên là quân Pháp khí tài hiện đại và trấn giữ những yết hầu của Kinh thành; một bên là quân Nam triều với vũ khí thô sơ... Cuộc phản công bằng hỏa lực rất mạnh, quân Pháp nhanh chóng chiếm thế thượng phong, chế ngự toàn bộ quân Nam triều.

Khi vua Hàm Nghi được phò giá ra "kinh đô kháng chiến" ở Tân Sở (Quảng Trị), Kinh thành Huế ngập chìm trong khói lửa và xương máu.

Quân Pháp tràn vào Kinh thành mặc sức đốt phá, tàn sát binh lính và dân thường, cướp bóc của cải cả từ xóm phường cho đến hoàng cung. Hầu hết mọi gia đình trong Kinh thành đều có người chết, do súng đạn, chém giết bởi quân địch, giẫm đạp nhau khi chạy loạn hoặc sẩy chân xuống sông hồ...

Rất nhiều tài liệu ghi chép về biến cố thảm khốc này cả từ hai phía Pháp, Việt. Đến nay chưa thấy con số người chết cụ thể trong sự biến. Có một điều chắc chắn ngoài số lượng chiến sĩ chết trận, chiếm phần lớn chính là đồng bào chết nạn lên đến nhiều ngàn người.

Chúng tôi không bình luận về nhiều lời khen "anh hùng" một lần đánh tất tay, "thà một phút huy hoàng..." do tướng quân Tôn Thất Thuyết cầm cờ chủ xướng. Lịch sử không có chữ "nếu". Hệ quả là nỗi đau thương tột cùng dành cho dân binh Kinh thành. Vè Thất thủ kinh đô viết: "Trách lòng quan tướng không toàn/Hai bên thiên hạ chết oan rất nhiều/Súng mình nó bắn phiêu phiêu/Súng Tây nó bắn chết nhiều người ta...".

Cụ Phan Bội Châu viết: "Lô nhô trẻ dìu già, ông nách cháu, chân còn đi, đầu chốc lìa vai/Lao nhao con khóc mẹ, vợ kêu chồng, tiếng chưa ngớt xương đà chất đống/Oan uổng quá mấy ông trên võng, thình lình sét đánh, sống chẳng trọn đời/Tội tình thay lũ bé trong nôi, cắc cớ sao sa, chết đà trắng bụng/Thương mấy cụ khiên sơn nón dấu, nặng nợ cơm vua áo chúa, được da ngựa bọc thây mới sướng, trách vì sao tử bất thành danh...".

Triều đình cúng tế an ủi oan hồn

Ít năm sau sự biến kinh đô thất thủ, tình hình trong Kinh thành Huế xảy ra nhiều chuyện bất an, nhiều vụ hỏa hoạn bất thường. Người ta đồn do những âm hồn vất vưởng gây nên. Thời gian này, chính quyền thuộc Pháp thực hiện quy hoạch lại Kinh thành, người ta phát hiện hàng loạt hố chôn tập thể trong khi đào đắp đường sá, cống rãnh, đã di dời cải táng thành những nấm mồ chung.

Nhiều cộng đồng dân cư trong Kinh thành đã lập những đàn miếu thờ cúng dân binh thương vong. Triều đình Huế đã cho lập đàn Âm Hồn gần cửa Chánh Nam để cúng tế chiến sĩ trận vong lẫn đồng bào nạn vong, đặt lệ mỗi năm, xem là quốc lễ.

Sách Đại Nam thực lục đệ lục kỷ phụ biên năm 1894 viết: "Lập đàn tế vong hồn. Lúc đầu Bộ Lễ tâu nói năm Hàm Nghi thứ 1 kinh thành có việc, lần ấy những người gặp nạn binh đao phơi xác ngổn ngang, lâu năm biến thành lửa hồn quấy nhiễu dân cư, đến nỗi nhiều khi phát hỏa, xin lập đàn trong thành, mỗi năm trí tế một lần để an ủi vong hồn.

Bèn chuẩn chọn đất trước Nha Hộ thành dựng đàn, hằng năm đến ngày 24 tháng năm trí tế (phủ Thừa Thiên mua sắm lễ vật, Đề đốc Nha Hộ thành sung chức Khâm mệnh ban tế), bắt đầu từ năm ấy".

Lễ tế ở đàn Âm Hồn thời quân chủ được tổ chức đều đặn và khá quy mô. Năm 1915, Công sứ Orband viết trên B.A.V.H.: "Sau những trận đánh ở Huế thời Hàm Nghi nguyên niên (1885), những người chết trận - theo lời người dân Kinh thành than oán - là ma đã gây nhiều đám cháy.

Tháng 6-1894, Thượng thư Bộ Lễ xin phép được dựng trong Kinh thành gần cửa Quảng Đức và gần Ly Thiện một đàn để hằng năm đến ngày cúng (24 tháng năm âm lịch); nhiều bàn thờ để đặt các lễ vật cúng cho những nạn nhân chiến tranh.

Lễ vật gồm có: một con bò, một con dê, một con lợn, xôi, thức ăn chín, nước chè, rượu, gạo, vàng bạc, đèn hương... Một vị quan võ cao cấp được cử theo chiếu vua để điều khiển cúng bái: một quản vệ và hai ông đội hành lễ...". Năm 1916, vị này tiếp tục viết: "Ở Kinh thành có một đợt cúng cô hồn đơn giản nhưng rất cảm động... Vị đề đốc hộ thành đứng chủ lễ và trong buổi lễ có đọc sớ".

Lễ giỗ chung của người dân Kinh thành

Trong nỗi đau thương tột cùng Kinh đô thất thủ đã được người dân Huế biến thành lễ giỗ chung giàu tính nhân văn, đậm nghĩa đồng bào, đều đặn hằng năm, bắt đầu từ 23 cho đến 30 tháng năm âm lịch.

Trong những ngày này, những thành viên trong Ban điều hành quản lý miếu Âm Hồn trong Thành nội Huế khá tất bật sửa soạn cho lễ cúng 23 tháng năm sắp tới. Ngôi miếu này được lập khá sớm, ít năm sau 1885, khi người ta phát hiện các hố chôn tập thể là hàng trăm nạn nhân sự biến kinh đô thất thủ ven hồ Phu Văn cạnh đó.

Từ cả trăm năm qua, lễ cúng âm hồn ở miếu Âm Hồn được người dân phổ Phước Lợi tổ chức hết sức trọng thể, đầy đủ lễ vật, nghi thức bài bản.

Ông Lê Viết Nhân, thành viên ban điều hành quản lý miếu Âm Hồn, cho biết kinh phí dành cho việc cúng tế là do người dân đóng góp. Không chỉ người dân trong khu vực lân cận mà rất nhiều người từ đâu xa cũng đóng góp tiền bạc, góp phần cho việc nhang khói tế lễ ngày càng đàng hoàng, tươm tất hơn.

"Mọi người người nào cũng đóng góp cả. Không riêng ở trong xóm gần miếu đây mà người dân ở xa cũng đến đóng góp, nhất là mỗi dịp cúng âm hồn 23-5 âm lịch hằng năm" - ông Nhân cho biết.

Miếu Âm Hồn và đàn Âm Hồn chỉ là hai nơi tổ chức cúng âm hồn quy mô. Hầu hết mọi nhà dân trong Kinh thành và khu vực trung tâm TP Huế đều tổ chức cúng âm hồn. Cùng với đó là hầu hết các xóm đều có lễ cúng âm hồn.

Riêng trong mỗi chợ người ta tổ chức loạt lễ cúng, từ lễ chung của cả chợ còn có những lễ cúng riêng của hàng vải, hàng thịt, hàng cá... Lễ cúng cũng được các cơ quan, công sở tổ chức bài bản, trang nghiêm.

Truyền thống lễ cúng âm hồn của Huế luôn có hoa, chuối, nhang đèn, cau trầu, rượu trắng, vàng bạc, giấy tiền, giấy trắng, khoai, sắn, mít, đậu... Vật phẩm không thể thiếu là tô cháo loãng, cơm nắm và muối hột dành cho cô hồn chạy loạn chết đói.

Một bịch nước trong, thêm nồi nước chè dành cho cô hồn chết khát. Xấp giấy "áo binh" và đám củi đốt thành lửa ngọn để sưởi ấm cho cô hồn chết nước dưới các sông hồ...

"...Hỡi cô phu, cô phụ, cô tử, cô thần, mai hãy còn mình, mình hãy cúng/Cúng cha chú bác thím mợ cô dì ta cả thảy, đau đoạn sau càng đau đoạn trước, tình nhất sinh nhất tử sơ khác gì thân/Nầy hương hoa vàng giấy xôi rượu chuối chè, chút gọi rằng nếm lấy hơi xin nếm lấy lòng, nghĩa đồng chủng đồng bào thác xem như sống/Hỡi tinh linh các đấng, phù trì cho Tổ quốc trường tồn..."

Trích Văn tế cô hồn ngày 25 tháng năm ở Kinh thành Huế - Phan Bội Châu.

********************

Được vua châu phê Đệ nhất xảo thủ, được "tự do" ra vào cung cấm, được phong hàm Hàn lâm viện Kiểm thảo, Hàn lâm viện Biên tu - đó là nghệ nhân Nguyễn Văn Khả, người đảm trách xây dựng và trùng tu hàng loạt công trình thời Nguyễn, đồng thời được cho là tác giả của ngai vàng được công nhận Bảo vật quốc gia vừa bị sự cố nghiêm trọng...

>> Kỳ cuối: "Đệ nhất xảo thủ" làm ngai vàng

Chuyện lạ kinh thành Huế - Kỳ 6: Đá Hờn linh thiêng kỳ lạ

Hai pho tượng cổ quý được cho là của Lê Văn Duyệt và Nguyễn Văn Thành, được gắn với bao chuyện linh thiêng, thần kỳ. Tượng thờ ở miếu Đá Hờn, số 2 đường Nhật Lệ, gần trung tâm Kinh thành Huế.

THÁI LỘC

toivathanhuu

Chủ Nhật, 2 tháng 11, 2025